Seรงim komisyonu, Mahathir’in muhalif ittifakฤฑnฤฑn, hรผkรผmet iรงin gerekli 112 sandalyelik barajฤฑ geรงip mecliste 115 sandalye kazandฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu. Malezya meclisinde milletvekili sayฤฑsฤฑ 222.
Emeklilik dรถnemine son verip seรงimlere katฤฑlan 92 yaลฤฑndaki Mahathir, 60 yฤฑldan uzun sรผredir iktidar olan Barisan Nasional (BN) koalisyon hรผkรผmetini de sandฤฑkta devirmiล oldu.
ฤฐktidar koalisyonunun lideri Necib Rezak, Mahathir’in eski yardฤฑmcฤฑlarฤฑndan.
Gazetecilere konuลan Mahathir, “ฤฐntikam arayฤฑลฤฑnda deฤiliz, hukukun รผstรผnlรผฤรผnรผ yeniden inลa etmek istiyoruz” dedi.
Dรผnyanฤฑn seรงimle baลa gelen en yaลlฤฑ lideri olan Mahathir, yemin tรถreninin Perลembe gรผnรผ dรผzenlenmesini umduฤunu belirtti.
Devlet Baลkanlฤฑฤฤฑ sรถzcรผsรผ ise Reuters’a aรงฤฑklamasฤฑnda yeni baลbakanฤฑn Perลembe gรผnรผ yemin etmeyeceฤini sรถyledi ve gerekรงesine iliลkin ise bir aรงฤฑklama yapmadฤฑ.
Malezya hรผkรผmeti sรถzcรผsรผ Perลembe Cuma gรผnรผnรผ resmi tatil ilan etti.
Mahathir, iktidardaki Necib Rezak’ฤฑn akฤฑl hocasฤฑydฤฑ
ฤฐktidardaki BN koalisyon ittifakฤฑnฤฑn en bรผyรผk partisi Birleลik Ulusal Malay รrgรผtรผ, รผlkenin ฤฐngiltere’den baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ilan ettiฤi 1957 yฤฑlฤฑndan bu yana Malay siyasetinde egemen olan partisi. Ama koalisyon son yฤฑllarda halkฤฑn desteฤini kaybetmeye baลlamฤฑลtฤฑ.
Malezya’da 2013 yฤฑlฤฑnda dรผzenlenen seรงimlerde muhalefet sandฤฑktan beklenmedik bir ลekilde gรผรงlenerek รงฤฑktฤฑ ve halk oylamasฤฑnda รงoฤunluฤu elde etmesine raฤmen hรผkรผmet kurmak iรงin yeterli sandalye sayฤฑsฤฑna ulaลamadฤฑ.
Seรงimlerden iki yฤฑl sonra, 2015’te dรถnemin muhalefet lideri Enver ฤฐbrahim ‘eลcinsel iliลki’ suรงlamasฤฑyla 5 yฤฑl hapis cezasฤฑna รงarptฤฑrฤฑldฤฑ. ฤฐbrahim suรงlamalar iรงin ‘siyasi karalama kampanyasฤฑ’ demiลti.
Bir zamanlar iktidar koalisyonu BN’nin iรงinde gรผรงlรผ bir isim olan ve Necib Rezak’ฤฑn da akฤฑl hocalฤฑฤฤฑnฤฑ yapan Mahathir 2016 yฤฑlฤฑnda koalisyondan ayrฤฑldฤฑ.
Mahathir bu kararฤฑ iรงin, ‘yolsuzluฤu destekliyor gibi gรถrรผnen bir partiyle iliลkilendirilmekten duyduฤu utancฤฑ’ gerekรงe gรถstermiลti.
Necib Rezak o dรถnem, kalkฤฑnma amaรงlฤฑ 2009’da kurduฤu 1MDB adlฤฑ devlet yatฤฑrฤฑm fonundan zimmetine 700 milyon dolar geรงirmekle suรงlanmฤฑลtฤฑ.
ฤฐddialarฤฑ reddeden Necip Rezak hakkฤฑndaki suรงlamalar daha sonra resmi yetkililer tarafฤฑndan dรผลรผrรผldรผ.
Yatฤฑrฤฑm fonu hala baลka รผlkeler tarafฤฑndan soruลturuluyor. Necib Rezak, kilit gรถrevlerdeki yetkililerin iลine son vererek Malezya’daki yetkililerin soruลturmalarฤฑnฤฑ zora sokmakla suรงlanmฤฑลtฤฑ.
Seรงim รถncesi tartฤฑลmalฤฑ ‘seรงim bรถlgesi ve yalan haber’ yasalarฤฑ
Hรผkรผmet kฤฑsa bir sรผre รถnce seรงim bรถlgelerini yeniden belirleyen bir yasayฤฑ yรผrรผrlรผฤe koymuล, muhalifler tarafฤฑndan partisi รงฤฑkarฤฑna ‘dolaplar รงevirmekle’ suรงlanmฤฑลtฤฑ. Necib Rezak yeni yasayฤฑ, geleneksel olarak iktidar koalisyonu BN destekรงisi olan Malay Mรผslรผmanlarฤฑn seรงim bรถlgelerindeki yerlerinin saฤlamlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla รงฤฑkardฤฑฤฤฑ eleลtirileri gelmiลti.
Oylamadan gรผnler รถnce seรงim reform grubu Bersih 2.0, Seรงim Komisyonu’nu ‘birรงok seรงim ihlali yapmakla’ suรงladฤฑ. Grubun saydฤฑฤฤฑ ihlaller arasฤฑnda mektupla kullanฤฑlan oylarda usulsรผzlรผk ve hayatฤฑnฤฑ kaybedenlerin seรงmen listelerinden รงฤฑkarฤฑlmamasฤฑ da var.
Seรงimden hemen รถnce parlamento yalan haberlere ceza รถngรถren yasayฤฑ da onaylamฤฑล, bunun da muhalifleri susturma amaรงlฤฑ olduฤu eleลtirileri gelmiลti.
Yeni yasaya gรถre yalan, sahte ve uydurma haberden suรงlu bulunanlara 6 yฤฑl hapis ve 128 bin dolar para cezasฤฑ uygulanacak.
Muhalifler ise seรงimden hemen รถnce รงฤฑkarฤฑlan yasanฤฑn fikir รถzgรผrlรผฤรผnรผ kฤฑsฤฑtlayacaฤฤฑnฤฑ, yasanฤฑn Necib Rezak’a yรถnelik eleลtirilerin bastฤฑrฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ savunmuลtu.
Bu yeni yasa kapsamฤฑnda, sandฤฑktan zaferle รงฤฑkan Mahathir de ‘uรงaฤฤฑnฤฑn sabote edildiฤini’ sรถylediฤi iรงin yargฤฑlanmฤฑลtฤฑ.
Hรผkรผmet, seรงimlerin รถzgรผr ve adil olacaฤฤฑnฤฑ sรถylemiล, Seรงim Komisyonu’nun da ‘herkesin iyiliฤi iรงin รงalฤฑลacaฤฤฑnฤฑ’ ifade etmiลti.
Seรงmenler 222 milletvekili ve 13 vilayetin 12’sindeki devlet meclisi รผyeleri iรงin oy kullandฤฑ.
Malezya’daki seรงim sistemi, oy รงoฤunluฤu sistemiyle iลliyor. Mecliste en รงok sandalyeyi kazanan parti, halk oyunu kazanmasa da hรผkรผmet kurma yetkisini elde edip seรงimin galibi oluyor. (BBC Tรผrkรงe)
