Yeni ekip TMCBโnin son iki toplantฤฑda attฤฑฤฤฑ adฤฑmlarฤฑ yeterince ลahin bulmadฤฑฤฤฑnฤฑ net bir ลekilde gรถsterdi. Ama esas beceri faiz artฤฑลlarฤฑna sฤฑcak bakmayan Cumhurbaลkanฤฑโnฤฑn ikna edilebilmiล olmasฤฑydฤฑ.
ฤฐlave olarak Enflasyon Raporuโnda ve raporun sunumda hatalฤฑ bulduฤum iki konuda dรผzeltme geldi.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre birincisi enflasyon raporunda ilan edilen %58โlik 2023 yฤฑl sonu tahmininin dรผลรผk kalacaฤฤฑ karar metninde not edildi. Koรง รniversitesiโnden ekip arkadaลlarฤฑmla yaptฤฑฤฤฑmฤฑz tahminler de yฤฑl sonu enflasyonunun 70โler civarฤฑnda olduฤuna iลaret ediyor.
ฤฐkinci dรผzeltme enflasyon raporunun sunumunda verilen hatalฤฑ bir mesajฤฑn dรผzeltilmesiydi. Sunumda Haziran ve Temmuz aylarฤฑnda politika faizi artarken mevduat faizlerinde gรถrรผlen dรผลรผล arzu edilen bir sonuรง gibi sunulmuลtu. Oysa bu durum sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑcฤฑ para politikasฤฑnฤฑn amaรงlarฤฑ ile รงeliลiyordu.ย
Hafta baลฤฑnda gelen KKM kararlarฤฑ ve sonrasฤฑnda verilen sinyallerle netleลti ki yeni ekip de mevduat faizlerinin dรผลmesindeki รงarpฤฑklฤฑฤฤฑ kabul ediyor ve mevduat faizlerinin dรผลmesini istemiyor.
Kararda sฤฑradฤฑลฤฑ olan neydi?
Uzun bir sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma dรถngรผsรผne baลlayan merkez bankalarฤฑ yola โyรผksek dozdaโ faiz artฤฑลlarฤฑ ile baลlayฤฑp kademeli olarak โdรผลรผk dozaโ doฤru devam ederlerse bunun iki avantajฤฑ olur:
- Para politikasฤฑ 6-18 aylฤฑk bir gecikme ile etkisini gรถsterir. Bu sebeple baลtan yรผksek dozda verilen ilacฤฑn etkisi daha hฤฑzlฤฑ sisteme girer
- รnden yรผklemeli faiz artฤฑลฤฑnฤฑ gรถren piyasalar, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn siyasi baskฤฑ ile hareket etmeyeceฤi izlenimi edinirlerse enflasyon beklentilerini aลaฤฤฑ รงekerler. รok basitleลtirilmiล bir รถrnek รผzerinden gidersek toplamda 20 puan faiz artฤฑrmayฤฑ planlayan bir Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn bunlarฤฑ 10-5-3-2 ลeklinde kurgulamasฤฑ durumunda รถnden gelen yรผklรผ faiz artฤฑลlarฤฑ โyaptฤฑklarฤฑm yapacaklarฤฑmฤฑn teminatฤฑdฤฑrโ diyecek Merkez Bankasฤฑ’na duyulan gรผveni artฤฑrฤฑr. Bu gรผven enflasyon beklentilerini aลaฤฤฑ รงektiฤinde son faiz artฤฑลlarฤฑna gerek kalmadan da faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑ sonlandฤฑrmak mรผmkรผn olabilir.
Oysa TCMB 6,5 puan ile baลladฤฑฤฤฑ artฤฑลlarฤฑnฤฑn dozunu รถnce 2,5โe dรผลรผrdรผ sonra 7,5’e รงฤฑkardฤฑ. Bu ลekilde tedavi devam ederken doz artฤฑrฤฑmฤฑ yaparsanฤฑz โdurum Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn sandฤฑฤฤฑndan da kรถtรผymรผลโ izlenimi yaratฤฑp enflasyon beklentiyi tetikleyebilirsiniz.
Merkez Bankasฤฑ son kararฤฑyla bu riski aldฤฑ. Hatta bir adฤฑm daha ileri giderek piyasalardan รถnce 2023 enflasyon tahminini kendi eliyle yukarฤฑ revize etti (daha doฤrusu enflasyon raporundaki รผst banda iลaret etti).
Ama bu dobralฤฑฤฤฑna karลฤฑlฤฑk piyasalardan istediฤi ลuydu: Bana inanฤฑn, bu seneyi kayฤฑp yฤฑl olarak dรผลรผnรผn. Attฤฑฤฤฑmฤฑz tohumlar 2024’de รผrรผn vermeye baลlayacak. Enflasyon raporundan 2024 iรงin koyduฤumuz %33 enflasyon hedefine gรผvenin ve ileriye yรถnelik fiyatlamalarฤฑnฤฑzฤฑ bu rakama gรถre yapฤฑn.
Zamanlama daha iyi olabilir miydi?
Bu hafta รถnce KKM uygulamasฤฑndakiย deฤiลiklikler yapฤฑldฤฑ.ย Sonrasฤฑnda politika faizi yรผkseltildi.
Bence bu iki kararฤฑn sฤฑrasฤฑ deฤiลse ve รถnce faiz artฤฑลฤฑ arkasฤฑndan KKM kararฤฑ gelseydi piyasada daha az tepki olur, KKM kararฤฑ daha kolay kabul gรถrรผrdรผ. Zira KKM kararฤฑ sonrasฤฑ bankalardan mevduat faizlerini yรผkseltmeleri istendi.
Bankalarฤฑn tepkisi ise ลu oldu: Mevduat faizini KKMโden dรถnรผลe yetecek kadar artฤฑrdฤฑฤฤฑmฤฑzda kredi faizini de artฤฑrmamฤฑz gerekir ki bu iลten kar edebilelim.
Oysa kredi faizleri politika faizinin 1,8 katฤฑndan fazla olursa cezai yaptฤฑrฤฑma tรขbi. Bu durumda รถnce siz politika faizini yรผkseltin ki hem kredi faizini belirlerken elimiz rahatlasฤฑn, hem de kurda bir sakinleลme olsun ve KKM cazibesi azalsฤฑn.
24 Aฤustosโta gelen faiz artฤฑลฤฑ ile kredi faizindeki รผst sฤฑnฤฑr yรผzde 55โin รผzerine รงฤฑktฤฑ. Kurda ise yarฤฑm gรผnde %2 deฤerlenme sรถz konusu oldu. Yani hafta baลฤฑnda gelen eleลtirilerin politika faizi ile ilgili kฤฑsmฤฑ giderildi. Baลtan faiz artฤฑลฤฑ gelseydi daha az itiraz olur, TCMBโnin ne yapmak istediฤi daha net anlatฤฑlฤฑrdฤฑ.
Faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn devamฤฑ gelir mi? ฤฐkinci bir Naci Aฤbal vakasฤฑ yaลanฤฑr mฤฑ?
Politika faizinde gelinen seviye olan %25 ile Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn 2024 sonu enflasyon tahmini olan %33โe ulaลฤฑlmasฤฑ zor. โPolitika faizi hangi seviyeye รงฤฑkarฤฑlฤฑrsa enflasyon %33โe dรผลer?โ sorusunun mekanik bir cevabฤฑ yok. O seviyeyi dรผลรผk tutabilmek kredibilite, beklenti yรถnetimi ve iletiลim becerisi ile ลekillenecektir.
12 ay sonrasฤฑ enflasyon beklentileri TCMBโnin hedefine yaklaลana kadar faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn devamฤฑ gerekecektir. Toplumsal tepkilerin artฤฑp prematรผre faiz indirimlerinin baลlamamasฤฑ iรงin acฤฑ reรงetenin maliyetinin ne ลekilde daฤฤฑtฤฑlacaฤฤฑ konusunda siyasi otorite devreye girmeli ve Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn yรผkรผnรผ azaltmalฤฑdฤฑr.
ฤฐลte bu noktada bir diฤer kritik soru devreye giriyor: TCMB faiz artฤฑลlarฤฑna devam ederse ikinci bir Naci Aฤbal vakasฤฑ yaลanฤฑr, yeni PPK da daฤฤฑtฤฑlฤฑr mฤฑ? Bu sorunun cevabฤฑnฤฑ bilmiyoruz. Kafalarda bu soru iลareti devam ettiฤi sรผrece de enflasyon beklentilerinin etkin bir ลekilde dรผลรผล saฤlamasฤฑ mรผmkรผn olmayacaktฤฑr. Bu noktada yeni ekonomi ekibi icraatlarฤฑ ile bu soru iลaretlerini daฤฤฑtmalฤฑ ve OVPโde koyulacak hedefler TCMBโnin dezenflasyon hedefleri ile tutarlฤฑ olmalฤฑdฤฑr.
