Merkez Bankasฤฑ, 6 Mayฤฑs’ta faizlerde deฤiลikliฤe gitmediฤi PPK’ya iliลkin toplantฤฑ รถzeti metnini yayฤฑmladฤฑ.
PPK toplantฤฑ รถzeti ลu metni ลรถyle;
“Enflasyon Geliลmeleri
1. Nisan ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 1,68 oranฤฑnda yรผkselmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,95 puan artฤฑลla yรผzde 17,14 olarak gerรงekleลmiลtir. Yฤฑllฤฑk enflasyon enerji, temel mal ve hizmet gruplarฤฑnda yรผkselirken, gฤฑda grubunda dรผลmรผลtรผr. Bu dรถnemde emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล eฤilimi sรผrmรผล, enflasyon รผzerinde yakฤฑn dรถnemdeki dรถviz kuru geliลmelerinin yansฤฑmalarฤฑ izlenmiลtir. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑ artarken, eฤilimleri bir miktar iyileลmekle birlikte yรผksek seviyelerini korumuลtur.
2. Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler grubu fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 2,13 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,46 puan dรผลรผลle yรผzde 16,98 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon, iลlenmemiล gฤฑdada 0,31 puan dรผลรผลle yรผzde 14,67โye, iลlenmiล gฤฑdada ise 0,51 puan dรผลรผลle yรผzde 19,36โya gerilemiลtir. ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler, fiyatlarฤฑn taze meyve ve sebze kaynaklฤฑ olarak arttฤฑฤฤฑna iลaret etmiล, bu geliลmede sezon geรงiลine baฤlฤฑ olarak sebze fiyatlarฤฑndaki gรผรงlรผ artฤฑล belirleyici olmuลtur. Kฤฑrmฤฑzฤฑ ve beyaz et kalemleri olumsuz ayrฤฑลmasฤฑna raฤmen diฤer iลlenmemiล gฤฑdada fiyat artฤฑลlarฤฑ daha ฤฑlฤฑmlฤฑ gerรงekleลmiล, bu gruptaki yรผksek baz iลlenmemiล gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonunu aลaฤฤฑya รงeken temel unsur olmuลtur. ฤฐลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ aylฤฑk yรผzde 0,97 oranฤฑnda artarken, uluslararasฤฑ fiyatlar katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlarda etkisini sรผrdรผrmรผลtรผr. Nisan ayฤฑ ile birlikte yeniden yรผkseliล eฤilimine giren uluslararasฤฑ tarฤฑmsal emtia fiyatlarฤฑnฤฑn gฤฑda enflasyonu รผzerinde etkili olmaya devam edeceฤi deฤerlendirilmektedir.
3. Enerji fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 0,10 oranฤฑnda artฤฑล ile yataya yakฤฑn bir seyir izlerken, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 6,01 puan yรผkseliลle yรผzde 18,44โe ulaลmฤฑลtฤฑr. Nisan ayฤฑnda tรผpgaz ve doฤalgaz fiyatlarฤฑ yรผzde 1,64 ve 1,07 oranlarฤฑnda artarken, akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ yรผzde 0,78 oranฤฑnda gerilemiลtir. Uluslararasฤฑ ham petrol fiyatlarฤฑnฤฑn gรถrece yatay seyrettiฤi bu dรถnemde, eลel mobil sistemi ve bu sistemin etkinliฤini arttฤฑran tavan fiyat uygulamasฤฑyla akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ gerilemiลtir. Ancak, geรงtiฤimiz yฤฑl salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn beraberinde getirdiฤi dรผลรผk baz nedeniyle enerji grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu Nisan ayฤฑnda belirgin ลekilde yรผkselmiลtir.
4. Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu Nisan ayฤฑnda yรผzde 23,13 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mallarda gerilerken, giyim ve ayakkabฤฑ ile diฤer temel mallarda yรผkselmiลtir. Dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑnda dรถviz kuruna baฤlฤฑ artฤฑลlar gรถzlenirken, otomobil fiyatlarฤฑ bu geliลmede รถne รงฤฑkmฤฑล, mobilya fiyatlarฤฑndaki gerileme ise sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ rol oynamฤฑลtฤฑr. Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda fiyatlar yฤฑlbaลฤฑndan bu yana sergilediฤi yรผksek artฤฑล eฤilimini sรผrdรผrmรผล, yeni sezona geรงiลle birlikte yฤฑllฤฑk enflasyon Nisan ayฤฑnda 3,63 puan artarak yรผzde 10,96โya yรผkselmiลtir. Diฤer temel mallar grubunda dรถviz kuru yansฤฑmalarฤฑ gรถzlenmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 2,01 puan artarak yรผzde 18,81โe ulaลmฤฑลtฤฑr.
5. Hizmet fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 0,72 oranฤฑnda yรผkselmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,56 puan artarak yรผzde 13,12 olarak gerรงekleลmiลtir. Yฤฑllฤฑk enflasyondaki yรผkseliล, lokanta-otel ve diฤer hizmetler gruplarฤฑnda daha belirgin olurken, diฤer alt gruplarda daha sฤฑnฤฑrlฤฑ artฤฑลlar gรถzlenmiลtir. Lokanta-otel yฤฑllฤฑk enflasyonu, geรงtiฤimiz yฤฑldaki kapanma kaynaklฤฑ dรผลรผk bazฤฑn da etkisiyle รถnemli รถlรงรผde yรผkselirken, aylฤฑk bazda da gerek yemek gerekse konaklama hizmetlerindeki fiyat artฤฑลlarฤฑ dikkat รงekmiลtir. Diฤer hizmetler grubu fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลte kiลisel ulaลtฤฑrma araรงlarฤฑnฤฑn bakฤฑm onarฤฑmฤฑ ve diลรงilik รผcreti gibi kura duyarlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan kalemlerin yanฤฑ sฤฑra eฤitim hizmetleri รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. รzel ilk ve orta รถฤretim okul รผcretlerindeki artฤฑลta geรงmiล enflasyona endeksleme davranฤฑลฤฑ yanฤฑnda geรงici KDV indirimlerinin sona ermesi belirleyici olmuลtur. Kurul, Mayฤฑs ayฤฑndaki kapanma ve takip eden dรถnemdeki olasฤฑ aรงฤฑlmaya baฤlฤฑ olarak hizmet enflasyonunda geรงici bir dalgalanma gรถzlenebileceฤini not etmiลtir.
6. Enflasyon beklentileri Mayฤฑs ayฤฑnda artฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrmรผลtรผr. Cari yฤฑlsonu enflasyon beklentisi 0,69 puan artฤฑลla yรผzde 13,81 seviyesinde oluลurken, gelecek on iki aya iliลkin beklenti 0,55 puan artฤฑลla yรผzde 11,81โe, gelecek yirmi dรถrt ay beklentisi ise 0,44 puan artฤฑลla yรผzde 9,99โa yรผkselmiลtir.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar ve Riskler
7. Salgฤฑna baฤlฤฑ olarak 2020 yฤฑlฤฑnda sert daralan kรผresel ekonomi, destekleyici politikalar ve aลฤฑlama sรผrecindeki olumlu geliลmelerin etkisiyle toparlanmaya devam etmektedir. Bu iyileลme sรผrecinde, รถzellikle imalรขt sanayi faaliyeti ve kรผresel ticaretteki ivmelenme belirleyici olmaktadฤฑr. Ancak, devam eden aลฤฑlama รงalฤฑลmalarฤฑna karลฤฑn salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn seyrine iliลkin belirsizliklerin sรผrmesi kรผresel ekonomiye iliลkin riskleri canlฤฑ tutmaktadฤฑr.
8. Son dรถnemde emtia fiyatlarฤฑnda yeniden artฤฑล gรถzlenmektedir. Buna ilaveten, geliลmiล รผlkelerde bรผyรผme beklentilerindeki iyileลmeye paralel olarak yรผkselen kรผresel enflasyon beklentilerinin uluslararasฤฑ finansal piyasalar รผzerindeki etkileri รถnemini korumaktadฤฑr. Politika faizlerinin tarihsel ortalamalarฤฑn oldukรงa altฤฑnda seyrettiฤi geliลmekte olan รผlkelerde normalleลme sรผrecinin baลladฤฑฤฤฑ gรถrรผlmektedir. Uzun vadeli tahvil faizleri geliลmiล รผlke para politikalarฤฑna iliลkin belirsizliklere ve kรผresel finansal piyasalarda dalgalanmaya yol aรงmaktadฤฑr. Kurul, kรผresel enflasyon baskฤฑlarฤฑnฤฑn para politikalarฤฑnda mevcut รถngรถrรผlerden daha erken bir sฤฑkฤฑlaลmaya neden olabileceฤine iลaret etmiล; kรผresel finansal piyasalarda veri duyarlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn ve buna baฤlฤฑ oynaklฤฑklarฤฑn artacaฤฤฑ bir dรถneme girildiฤi yรถnรผndeki gรถrรผลรผnรผ korumuลtur.
9. Geliลmekte olan รผlkelerin portfรถy piyasalarฤฑna giriลler bir รถnceki PPK toplantฤฑsฤฑndan sonraki dรถnemde, hem borรงlanma senedi piyasalarฤฑnda hem de hisse senedi piyasalarฤฑnda ฤฑlฤฑmlฤฑ seyretmiลtir. Geliลmiล รผlkelerde uzun vadeli tahvil faizlerindeki oynaklฤฑk geliลmekte olan รผlkelere yรถnelen portfรถy akฤฑmlarฤฑna yรถnelik riskleri canlฤฑ tutmaktadฤฑr.
10. Emtia fiyatlarฤฑ ve dรถviz kuru geliลmelerine baฤlฤฑ olarak รผretici fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda da sektรถrler geneline yayฤฑlan yรผksek oranlฤฑ bir artฤฑล kaydetmiลtir. Tedarik zincirlerindeki aksaklฤฑklara baฤlฤฑ arz kฤฑsฤฑtlarฤฑ da รผretici enflasyonunu olumsuz etkilemeye devam etmektedir.
11. Ticari kredilerin yanฤฑ sฤฑra bireysel kredilerde de daha ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir gรถzlenmektedir. Kurul, toplam talepte bir miktar yavaลlama gรถrรผlmekle birlikte, talep ve maliyet yรถnlรผ enflasyonist etkilerin devam ettiฤi deฤerlendirmesinde bulunmuลtur.
12. Salgฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ etkilerine raฤmen, yurt iรงi iktisadi faaliyet gรผรงlรผ seyretmektedir. ฤฐmalรขt sanayi faaliyeti kuvvetli bir ivme sergilemektedir. Nisan ayฤฑnda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล kapasite kullanฤฑm oranฤฑ 0,6 puan artarak yรผzde 76,2โye ulaลmฤฑล ve salgฤฑn รถncesi seviyelerine oldukรงa yaklaลmฤฑลtฤฑr. Salgฤฑn kฤฑsฤฑtlamalarฤฑna baฤlฤฑ olarak iรง talep bir miktar ivme kaybederken, dฤฑล talep gรผcรผnรผ korumaktadฤฑr. Nisan ayฤฑ PMI verileri, ihracat sipariลlerinde artฤฑลฤฑn sรผrdรผฤรผne, iรง piyasa sipariลlerinde ise kฤฑsmi bir yavaลlamaya iลaret etmiลtir.
13. Salgฤฑn kฤฑsฤฑtlamalarฤฑndan olumsuz etkilenen hizmet sektรถrlerindeki zayฤฑf seyir sรผrmektedir. Kartla yapฤฑlan harcamalara iliลkin haftalฤฑk veriler, hizmet sektรถrlerinde faaliyetin Mart ayฤฑnda toparlandฤฑktan sonra, Nisan ayฤฑnฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑ ile birlikte yeniden sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlan salgฤฑn tedbirlerinin etkisiyle zayฤฑfladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถstermektedir. Kurul, 29 Nisan-17 Mayฤฑs 2021 dรถnemi iรงin aรงฤฑklanan ilave salgฤฑn kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn iktisadi faaliyeti yavaลlatmaya devam edeceฤini, ancak bu yavaลlamanฤฑn geรงtiฤimiz yฤฑldaki kapanma dรถnemine kฤฑyasla daha sฤฑnฤฑrlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ deฤerlendirmiลtir. Bununla birlikte salgฤฑnฤฑn gidiลatฤฑ ve aลฤฑlama sรผrecine baฤlฤฑ olarak iktisadi faaliyet รผzerinde her iki yรถnde riskler bulunmaktadฤฑr.
14. ลubat ayฤฑnda tarฤฑm dฤฑลฤฑ istihdam yatay seyretmiล ve katฤฑlฤฑm oranฤฑndaki artฤฑลla toplam ve tarฤฑm dฤฑลฤฑ iลsizlik oranlarฤฑ 0,7 puan yรผkselerek sฤฑrasฤฑyla yรผzde 13,4 ve yรผzde 15,3 olarak gerรงekleลmiลtir. Yรผksek frekanslฤฑ iลgรผcรผ piyasasฤฑ verileri, salgฤฑn kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ ile birlikte iลgรผcรผ piyasasฤฑndaki iyileลme eฤiliminin durakladฤฑฤฤฑna, kฤฑsฤฑtlamalardan doฤrudan etkilenen ve uzaktan รงalฤฑลma imkรขnฤฑ daha sฤฑnฤฑrlฤฑ olan sektรถrlerde iล imkรขnlarฤฑnฤฑn gรถrece zayฤฑf seyrettiฤine iลaret etmektedir. ฤฐmalat sanayiinde ise istihdam eฤilimi gรผcรผnรผ korumaktadฤฑr.
15. Emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลe karลฤฑn, ihracattaki gรผรงlรผ artฤฑล eฤilimi, altฤฑn ithalatฤฑndaki belirgin gerileme ve finansal koลullardaki sฤฑkฤฑlaลmanฤฑn etkisiyle kredilerde gรถzlenen yavaลlama cari iลlemler dengesinde รถngรถrรผlen iyileลmeyi desteklemektedir. Geรงici veriler, Nisan ayฤฑnda altฤฑn hariรง ihracatฤฑn aylฤฑk bazda artฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrdรผฤรผne, altฤฑn hariรง ithalatฤฑn ise emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑลa raฤmen gerilediฤine iลaret etmektedir. Altฤฑn ithalatฤฑnฤฑn, Ocak ayฤฑnฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren kademeli olarak yavaลlayarak Nisan ayฤฑnda tarihsel ortalamasฤฑnฤฑn belirgin olarak altฤฑna inmesi dฤฑล ticaret dengesini olumlu etkilemiลtir. รnรผmรผzdeki dรถnemde finansal koลullardaki sฤฑkฤฑlaลmanฤฑn yurt iรงi talep ve ithalat รผzerindeki yavaลlatฤฑcฤฑ etkilerinin belirginleลmesiyle dฤฑล dengedeki iyileลmenin sรผrmesi beklenmektedir. Kurul, baลta otomotiv olmak รผzere bazฤฑ sektรถrlerde yaลanan tedarik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑn cari iลlemler dengesi รผzerinde aลaฤฤฑ yรถnlรผ risk unsuru olabileceฤine iliลkin deฤerlendirmesini yinelemiลtir. Kurul, iktisadi faaliyetteki toparlanmanฤฑn sรผrekliliฤi ve finansal istikrar aรงฤฑsฤฑndan cari iลlemler dengesindeki seyrin รถnemine yaptฤฑฤฤฑ vurguyu korumuลtur.
Para Politikasฤฑ
16. Para politikasฤฑ duruลu, enflasyon gรถrรผnรผmรผne yรถnelik yukarฤฑ yรถnlรผ riskler dikkate alฤฑnarak, temkinli bir yaklaลฤฑmla enflasyonun kalฤฑcฤฑ olarak dรผลรผrรผlmesi ve fiyat istikrarฤฑ hedefine ulaลฤฑlmasฤฑ odaฤฤฑnda belirlenecektir. Bu doฤrultuda politika duruลu, enflasyon geliลmeleri ve enflasyon beklentileri dikkate alฤฑnarak dezenflasyon sรผrecini en kฤฑsa sรผrede tesis edecek ve orta vadeli hedeflere ulaลฤฑncaya kadar bunun sรผrekliliฤini saฤlayacak bir sฤฑkฤฑlฤฑk dรผzeyinde belirlenmeye devam edilecektir.
17. Talep ve maliyet unsurlarฤฑ, bazฤฑ sektรถrlerdeki arz kฤฑsฤฑtlarฤฑ ve enflasyon beklentilerindeki yรผksek seviyeler, fiyatlama davranฤฑลlarฤฑ ve enflasyon gรถrรผnรผmรผ รผzerinde risk oluลturmaya devam etmektedir. Parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmanฤฑn krediler ve iรง talep รผzerindeki yavaลlatฤฑcฤฑ etkileri gรถzlenmeye baลlamฤฑลtฤฑr. Enflasyon ve enflasyon beklentilerindeki yรผksek seviyeler dikkate alฤฑnarak, Nisan Enflasyon Raporu tahmin patikasฤฑndaki belirgin dรผลรผล saฤlanana kadar para politikasฤฑndaki mevcut duruล sรผrdรผrรผlecektir. Bu doฤrultuda Kurul, politika faizini yรผzde 19 dรผzeyinde sabit tutarak sฤฑkฤฑ parasal duruลun korunmasฤฑna karar vermiลtir.
18. Sฤฑkฤฑ parasal duruล; enflasyon beklentileri, fiyatlama davranฤฑลlarฤฑ ve finansal piyasa geliลmeleri baฤlamฤฑnda dฤฑลsal ve geรงici oynaklฤฑklara karลฤฑ รถnemli bir tampon iลlevi gรถrecektir.
19. TCMB, fiyat istikrarฤฑ temel amacฤฑ doฤrultusunda elindeki tรผm araรงlarฤฑ kararlฤฑlฤฑkla kullanmaya devam edecektir. Enflasyonda kalฤฑcฤฑ dรผลรผลe iลaret eden gรผรงlรผ gรถstergeler oluลana ve orta vadeli yรผzde 5 hedefine ulaลฤฑncaya kadar politika faizi, gรผรงlรผ dezenflasyonist etkiyi muhafaza edecek ลekilde, enflasyonun รผzerinde bir dรผzeyde oluลturulmaya devam edilecektir.
20. Fiyatlar genel dรผzeyinde saฤlanacak istikrar, รผlke risk primlerindeki dรผลรผล, ters para ikรขmesinin baลlamasฤฑ, dรถviz rezervlerinin artฤฑล eฤilimine girmesi ve finansman maliyetlerinin kalฤฑcฤฑ olarak gerilemesi yoluyla makroekonomik istikrarฤฑ ve finansal istikrarฤฑ olumlu etkileyecektir. Bรถylelikle, yatฤฑrฤฑm, รผretim ve istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn saฤlฤฑklฤฑ ve sรผrdรผrรผlebilir bir ลekilde devamฤฑ iรงin uygun zemin oluลacaktฤฑr.
21. Kredi piyasasฤฑ ve iktisadi faaliyete iliลkin gรถstergelerin yanฤฑ sฤฑra dรถviz kuru oynaklฤฑฤฤฑ ve ithalat fiyatlarฤฑndaki geliลmeler doฤrultusunda enflasyon รผzerindeki talep ve maliyet yรถnlรผ etkiler รถnemini korumaktadฤฑr. Ticari kredilerin yanฤฑ sฤฑra bireysel kredilerde de daha ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir gรถzlenmekle birlikte, bu geliลmenin kalฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ makroekonomik istikrar aรงฤฑsฤฑndan yakฤฑndan takip edilmektedir. Yurt iรงi talep, uluslararasฤฑ fiyatlar ve kรผresel risk iลtahฤฑna iliลkin gรถrรผnรผm, รถdemeler dengesine yรถnelik dฤฑล finansman ihtiyacฤฑ kaynaklฤฑ riskleri canlฤฑ tutmaktadฤฑr. Kurul, para politikasฤฑnda fiyat istikrarฤฑ hedefi doฤrultusunda finansal istikrara yรถnelik riskleri de gรถzeten bir yaklaลฤฑm sergilemeyi sรผrdรผrecektir.
22. Kurul, fiyat istikrarฤฑnฤฑn saฤlanmasฤฑ iรงin, gรผรงlรผ bir politika koordinasyonuyla tรผm paydaลlarฤฑ iรงeren bรผtรผncรผl bir makro politika bileลimine ihtiyaรง bulunduฤu deฤerlendirmesini yinelemiลtir.
23. Kurul, kararlarฤฑnฤฑ ลeffaf, รถngรถrรผlebilir ve veri odaklฤฑ bir รงerรงevede almaya devam edecektir.
