Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB), İran savaşının 28 Şubat’ta başlamasından sonraki iki hafta içinde yaklaşık 60 ton altın sattı. Bloomberg’in haberinde, 8 milyar doları aşan tutardaki bu satış, altın fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdığı ifade edildi.
Merkez Bankası tarafından yayımlanan resmi verilere göre, ulusal altın rezervlerinde mart ayının ilk haftalarından itibaren keskin bir düşüş yaşanıyor. İstatistikler, 13 Mart haftasında 6 tonluk, 20 Mart haftasında ise 52,4 tonluk devasa bir altın çıkışına işaret ediyor. Bloomberg haber ajansının finansal kaynaklara dayandırdığı rapora göre, gerçekleştirilen işlemlerin toplam parasal değeri 8 milyar doları aşıyor.
Yüklü miktardaki altının küçük bir kısmı doğrudan satılırken, asıl büyük bölümü uluslararası piyasalarda döviz veya Türk Lirası teminatı sağlamak amacıyla swap anlaşmaları üzerinden işleme konuldu. İşlemler, küresel emtia piyasalarındaki altın fiyatları üzerinde belirgin bir aşağı yönlü baskı yaratıyor.
Türkiye’nin enflasyonu tek haneli rakamlara indirme stratejisi, döviz kurlarının istikrarlı seyrine sıkı sıkıya bağlı bulunuyor. Ekonomi yönetimi, Türk lirasının değer kaybını sınırlamak amacıyla genellikle kamu bankaları aracılığıyla piyasalara doğrudan veya dolaylı döviz müdahalelerinde bulunuyor. Ancak şubat ayı sonunda Orta Doğu’da patlak veren çatışmalar, enerji ithalat faturasını aniden yükselterek döviz dengesini ciddi şekilde sarstı.
Yükselen enerji maliyetleri ve piyasalardaki artan dolar talebi, mevcut istikrar politikasının sürdürülmesini her geçen gün zorlaştırıyor. Artan maliyetler karşısında nakit yaratma ihtiyacı doğunca, rezervlerdeki altınlar stratejik bir finansman aracı olarak devreye sokuldu.
Merkez Bankası’nın satışları
Finansal piyasalar, jeopolitik krizlerin yarattığı likidite sıkışıklığını aşmak için alternatif yöntemler arıyor. Swap mekanizması, sahip olunan altınların belirli bir süre sonunda geri alınmak üzere yabancı finansal kurumlara verilip karşılığında nakit döviz alınmasını sağlıyor. Yöntem, doğrudan satış yerine geçici bir teminatlandırma işlemi işlevi görerek bilançodaki hasarı kağıt üzerinde hafifletmeyi amaçlıyor.
Uluslararası yatırımcılar, Türk Lirası’nın gelecekteki seyrini tahmin etmek için rezervlerdeki değişimi yakından takip ediyor. Artan ithalat faturasının yaratacağı döviz açığının nasıl finanse edileceği, piyasa profesyonellerinin en çok tartıştığı konuların başında geliyor. Küresel belirsizliklerin artması, nakit dövize ulaşım maliyetlerini de paralel olarak yükseltiyor.
Merkez Bankası politikalarında dönüşüm
İstanbul merkezli finansal danışmanlık firması Phoenix Consultancy kurucusu Iris Cibre, Merkez Bankası’nın likidite stratejisine dair çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Bloomberg’e konuşan Cibre, kurumun acil likidite ihtiyacını karşılamak ve yurtiçi döviz talebini istikrara kavuşturmak amacıyla 135 milyar dolarlık devasa altın stokunu kullanmaya başladığını belirtti. Uzman isim, gerçekleştirilen toplam satışın 58,4 ton seviyesinde gerçekleştiğini hesaplıyor.
Merkez Bankası’nın söz konusu işlemlerinin yarısından fazlasının yurtdışı piyasalarda altın karşılığı döviz swapları yoluyla yapıldığı ifade ediliyor. Rakamsal veriler, kurumun piyasadaki ateşi söndürmek için elindeki en güçlü cephaneyi sahaya sürdüğünü kanıtlıyor.
Öte yandan Merkez Bankası’nın altın rezervlerinden bu miktardaki bir satış, Türkiye’nin uzun yıllardır sürdürdüğü ekonomi politikalarında radikal bir değişime işaret ediyor. Ekonomi yönetimi, Amerikan doları cinsinden varlıklara olan bağımlılığı azaltmak amacıyla son on yıllık periyotta dünyanın en agresif altın alıcıları arasında ilk sıralarda yer alıyordu. Kriz anında stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi, jeopolitik şokların yerel ekonomiler üzerindeki yıkıcı etkisini net şekilde gösteriyor.
Altın fiyatları, geride kalan yıldan itibaren sergilediği güçlü yükseliş trendinin ardından yatırımcıların kar satışlarına yönelmesiyle sadece mart ayı içerisinde yaklaşık yüzde 15 oranında geriledi. Türkiye’nin yüklü satışları da küresel piyasalardaki fiyat düşüşünü hızlandıran temel faktörlerden birisi olarak değerlendiriliyor.
