Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan iki hafta รถnce yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada โBu iktidar faizi artฤฑrmayacaktฤฑr, tam aksine biz faizi dรผลรผrmeye devam edeceฤizโ demiลti ancak son dรถnemde bu aรงฤฑklamayla รงeliลen geliลmeler yaลanฤฑyor.
Son beล toplantฤฑda olduฤu gibi dรผn de politika faizini yรผzde 14’te sabit tutan Merkez Bankasฤฑ (TCMB), son dรถnemde kredi faizlerini dolaylฤฑ olarak artฤฑran kararlara imza atฤฑyor.
TCMB verilerine gรถre, ortalama ticari kredi faizleri son iki ayda 700 baz puana yakฤฑn artฤฑลla yรผzde 20,35’ten yรผzde 27,09’a yรผkseldi. 10-17 Haziran haftasฤฑnda ticari kredi faizlerinde artฤฑล 250 baz puana yaklaลtฤฑ.
Ortalama ihtiyaรง kredisi faizleri de son iki ayda 450 baz puanฤฑ aลan artฤฑลla yรผzde 27,21’den yรผzde 31,82’ye yรผkseldi.
Sรถzcรผ’nรผn haberine gรถre deneyimli bankacฤฑ Kerim Rota, son dรถnemde TCMB’nin รถrtรผlรผ faiz artฤฑลฤฑ anlamฤฑna gelen adฤฑmlar attฤฑฤฤฑna iลaret etti.
6 Haziran tarihli TCMB kararฤฑyla tรผketici enflasyonuna (TรFE) endeksli tahvillerde iskonto oranฤฑnฤฑn yรผzde 30’a yรผkseltildiฤini hatฤฑrlatan Rota, โBankalar ellerindeki 1,1 trilyon lira deฤerindeki TรFE’ye endeksli tahviller iรงin bir ay รถnce TCMB’den neredeyse aynฤฑ tutarda yรผzde 14 faiz ile borรงlanma yapma imkanฤฑna sahiptiler. Oysa 6 Haziran tarihli kararla bu tahvillerin 330 milyar TL’ye yakฤฑn kฤฑsmฤฑ iรงin bu imkan ortadan kalktฤฑโ dedi.
Bu dรผzenlemenin bankalar iรงin likidite aรงฤฑฤฤฑ yarattฤฑฤฤฑnฤฑ ve bankalarฤฑn da bu aรงฤฑฤฤฑ kapatmak iรงin kredi faizlerini artฤฑrarak kredi miktarlarฤฑnฤฑ azaltma yoluna gittiklerini belirten Rota, kredi faizlerindeki artฤฑลta bu adฤฑmฤฑn da etkili olduฤunu, olmaya devam edeceฤini sรถyledi.
Kredi faizlerindeki artฤฑลta ikinci faktรถr olarak TCMB’nin 14 Haziran tarihli kararฤฑna dikkat รงeken Rota, bankalarฤฑn yabancฤฑ para yรผkรผmlรผlรผkleri iรงin tutacaฤฤฑ Tรผrk Lirasฤฑ tahvillere 5 yฤฑl ve daha uzun vade ลartฤฑ getirdiฤini hatฤฑrlattฤฑ ve bu adฤฑmฤฑn da bankalar iรงin yaklaลฤฑk 300 milyar TL’lik tahvilin repo iลleminde kullanฤฑlamamasฤฑ anlamฤฑna geldiฤini ve bunun da รถzellikle รถzel bankalarda likidite sorunu yaratarak kredi faizlerinin artฤฑลฤฑnda etkili olduฤunu sรถyledi.
Rota, Tรผrk lirasฤฑ cinsinden ticari nitelikteki nakdi kredilere รถnce yรผzde 10, daha sonra yรผzde 20 oranฤฑnda zorunlu karลฤฑlฤฑk uygulanmaya baลlanmasฤฑ dahil diฤer adฤฑmlarฤฑn da kredi faizlerinin yรผkseliลinde etkili olduฤunu, kredi faizlerinde รถnรผmรผzdeki 2-3 hafta iรงinde 5-6 puanlฤฑk artฤฑล daha olabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Rota, รถzel bankalarฤฑn TรFE’ye endeksli tahvildeki iskonto ve uzun vadeli tahvil tutma zorunluluฤu kararlarฤฑndan daha fazla etkilendiฤini, kamu bankalarฤฑna kฤฑyasla รถzel bankalarฤฑn kredi faizlerinde daha fazla artฤฑลa gittiฤini dile getirdi.
Rota, son haftalardaki artฤฑลlara raฤmen kredi faizlerinin hรขlรข enflasyonun รงok altฤฑnda olduฤunu, ayrฤฑca dolaylฤฑ faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn politika faizini artฤฑrarak yapฤฑlacak sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmanฤฑn yerini alamayacaฤฤฑnฤฑ, enflasyonu dรผลรผrmekte etkisinin zayฤฑf kalacaฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
TCMB’nin eski baล ekonomisti Hakan Kara da, ticari kredi faizlerindeki artฤฑลฤฑn iki รถnemli nedeni olduฤunu sรถyledi.
โBirincisi TCMB’nin belirli sektรถrler iรงin zorunlu karลฤฑlฤฑk maliyetini ciddi anlamda yรผkseltmiล olmasฤฑโ diyen Prof. Dr. Kara, โฤฐkincisi de BDDK’nin yine aynฤฑ sektรถrler iรงin kredi risk aฤฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑ artฤฑrmasฤฑ. Yani bankalarฤฑn verdiฤi ticari kredilerin maliyeti รถnemli รถlรงรผde yรผkseldi. Bankalar da bu maliyetleri ลirketlere yansฤฑttฤฑlarโ ifadelerini kullandฤฑ.
TCMB ve ekonomi kurumlarฤฑnฤฑn son dรถnemde lirayฤฑ desteklemek ve kredi bรผyรผmesini frenlemek iรงin marjinal รถnlemler kullanฤฑrken para politikasฤฑnda ultra gevลek duruลun devam ettirildiฤine dikkat รงeken Tera Yatฤฑrฤฑm Baลekonomisti Enver Erkan, TCMB’nin dรผnkรผ Para Politikasฤฑ Kurulu (PPK) toplantฤฑsฤฑ sonrasฤฑnda yayฤฑmladฤฑฤฤฑ karar metnine iลaret ederek โPPK metninde devam edeceฤi belirtilen makro ihtiyati bazda liraizasyon tedbirleri yรถnlendirmesi ve Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn faizlerin yรผkseltilmemesi gerektiฤine dair deฤerlendirmeleri รงerรงevesinde bu gibi dรผzenlemelerin devam edeceฤi gรถrรผlmektedirโ dedi.
Bu kapsamda TCMB’nin elindeki tรผm araรง seti iรงindeki temel unsurlarฤฑn devreye sokulmadฤฑฤฤฑnฤฑ ve diฤer ince ayarlama tedbirlerin kullanฤฑlmakta olduฤunu belirten Erkan, โEkonomi kurumlarฤฑnฤฑn faiz dฤฑลฤฑnda tedbir ve yol arayฤฑลlarฤฑ olmakla birlikte, bu tedbirlerin etkilerinin ana perspektifi deฤiลtirmek yerine daha รงok kozmetik boyutta kaldฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyoruzโ deฤerlendirmesinde bulundu.
รte yandan, 3 aya kadar ortalama TL mevduat faizleri de son iki ayda yaklaลฤฑk 150 baz puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 17,09’dan yรผzde 18,55’e yรผkseldi.
1 aya kadar vadeli mevduatta ortalama faiz de bu dรถnemde sฤฑnฤฑrlฤฑ artฤฑลla yรผzde 15,03’ten yรผzde 15,66’ya yรผkseldi.
