DW Tรผrkรงe’den Hilal Kรถylรผ’nรผn haberine gรถre Ankara’da siyaset kulislerinde dikkatler Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑnฤฑn kim olacaฤฤฑnda. CHP Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun bรผtรงe gรถrรผลmelerinin ilk gรผnรผnde AKP Aydฤฑn milletvekili Metin Yavuz’un “Aday olacak mฤฑsฤฑnฤฑz, aday olun bence?” ลeklindeki sรถzlerine “Benim adaylฤฑฤฤฑm seni niye bu kadar ilgilendiriyor? Gel, gel, gel, geliyor gelmekte olan unutma! Geliyor gelmekte olan unutma sen!” ลeklindeki yanฤฑtฤฑ ise adaylฤฑk tartฤฑลmasฤฑnฤฑ daha da alevlendirdi.
Ortak adayฤฑn Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu olacaฤฤฑ ลeklinde yorumlanan bu yanฤฑt sonrasฤฑ ฤฐYฤฐ Partili Koray Aydฤฑn’ฤฑn “Bizim iรงin รถnemli olan; kazanacak birisinin aday olmasฤฑ” ลeklindeki aรงฤฑklamasฤฑ ise Millet ฤฐttifakฤฑ’nda bir รงatlak olup olmadฤฑฤฤฑ sorusuna yol aรงtฤฑ.
Peki Millet ฤฐttifakฤฑ cephesinde adaylฤฑk tartฤฑลmasฤฑ nasฤฑl ilerliyor ve olasฤฑ adaylar konusunda ne dรผลรผnรผlรผyor? Hangi adayฤฑn ลansฤฑ daha fazla?
“CHP olarak hepimizin gรถnlรผndeki aday Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu”
CHP Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Muharrem Erkek, DW Tรผrkรงe’ye adaylฤฑk tartฤฑลmasฤฑnฤฑ รงฤฑkaran tarafฤฑn AKP-MHP ortaklฤฑฤฤฑndan kurulu Cumhur ฤฐttifakฤฑ olduฤunu sรถylรผyor. Hemen her gรผn Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn adayฤฑnฤฑn kim olacaฤฤฑ konusunu AKP’nin gรผndeme taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ savunan Erkek, “รรผnkรผ Erdoฤan ve AKP yarฤฑn seรงim olsa kaybediyor. Tek ลanslarฤฑ Millet ฤฐttifakฤฑ’nda bir รงatlak yaratmak.
Bu konuda aramฤฑzda bir anlaลmazlฤฑk varmฤฑล gibi gรถstermek. CHP olarak hepimizin adayฤฑ elbette genel baลkanฤฑmฤฑz Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’dur, ancak sonuรงta adayฤฑn kim olacaฤฤฑna Millet ฤฐttifak’ฤฑ karar verecek” diyor.
Millet ฤฐttifakฤฑ, 2018’de CHP ve ฤฐYฤฐ Parti’nin รถncรผlรผฤรผnde Saadet ve Demokrat Parti’nin de katฤฑlฤฑmฤฑyla kuruldu. ฤฐttifakฤฑn en bรผyรผk baลarฤฑsฤฑ 31 Mart 2019 yerel seรงimleri olarak gรถsteriliyor. HDP’nin de desteฤiyle Ankara, ฤฐstanbul, ฤฐzmir, Adana, Antalya gibi bรผyรผkลehirlerde Cumhur ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn รถnรผne geรงen Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn iki bรผyรผkลehir belediye baลkanฤฑ Ekrem ฤฐmamoฤlu ile Mansur Yavaล, kamuoyu anketlerinde halkฤฑn cumhurbaลkanฤฑ olarak en รงok gรถrmek istediฤi isimler arasฤฑnda gรถsteriliyor.
Seรงmenin sandฤฑkta Millet ฤฐttifakฤฑ’na nasฤฑl destek verdiฤinin 2019’da gรถrรผldรผฤรผnรผ sรถyleyen Erkek, bu seรงimlerde Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Hรผkรผmet Sistemi’ne karลฤฑ bir demokrasi ittifakฤฑ oluลtuฤunun da ortaya konduฤunu ifade ediyor. Erkek, “Cumhur ฤฐttifakฤฑ 2019’dan beri Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑ parรงalamaya รงalฤฑลฤฑyor. Adaylฤฑk รผzerinden รงatlatma peลindeler ama รงatlamayacaฤฤฑz. Aรงฤฑklasฤฑnlar seรงim takvimini, gรถrsรผnler adayฤฑn kim olduฤunu” sรถzleriyle AKP’ye meydan okuyor.
“Akลener baลbakan olacak”
Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nฤฑn aday olma olasฤฑlฤฑฤฤฑna karลฤฑ “Kazanma ลansฤฑ yรผksek adaydan yanayฤฑz” mesajฤฑ veren ฤฐYฤฐ Parti cephesinde, Saadet Partisi Genel Baลkanฤฑ Temel Karamollaoฤlu’nun temasฤฑ ile gรผndeme gelen eski cumhurbaลkanฤฑ Abdullah Gรผl ile eski Ekonomi Bakanฤฑ Kemal Derviล gibi isimlerin olasฤฑ adaylฤฑฤฤฑna iliลkin deฤerlendirmeler ise “gerรงeklikten uzak” bulunuyor. Anketlerdeki duruma gรถre deฤerlendirme yapmayฤฑ planlayan ฤฐYฤฐ Parti, mevcut durumda Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun adaylฤฑฤฤฑnฤฑn artฤฑk konuลulmamasฤฑnฤฑ, bunun sรผreรง iรงinde ele alฤฑnmasฤฑnฤฑ istiyor.
Peki ya Akลener’in adaylฤฑฤฤฑ? Akลener, Eylรผl 2021’de cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑna deฤil de baลbakanlฤฑฤa talip olduฤunu sรถyleyerek siyasi kulisleri hareketlendirmiลti. Sadece Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑ oluลturan dรถrt partinin deฤil AKP’den kopan DEVA ve Gelecek partilerinin de รผzerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ gรผรงlendirilmiล parlamenter sisteme dรถnรผลe atฤฑf yapan Akลener, halkฤฑn sorunlarฤฑnฤฑ baลbakan olarak รงรถzeceฤi vaadinde bulunmuลtu.
ฤฐYฤฐ Parti Genel Baลkan Danฤฑลmanฤฑ Aytun รฤฑray da DW Tรผrkรงe’ye yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede “Akลener baลbakanlฤฑฤa aday olduฤunu sรถyleyerek gรผรงlendirilmiล parlamenter sistemde ne kadar samimi olduฤumuzu halka gรถsterdi. Bu, bir vaat deฤil, gerรงeklik artฤฑk. Akลener, baลbakanlฤฑk iddiasฤฑyla iktidar olacaฤฤฑnฤฑ ortaya koydu. ลimdi cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑ arayฤฑลฤฑmฤฑzda da sฤฑkฤฑntฤฑ yok. Kimse birbirinden farklฤฑ ลeyler sรถylemiyor. Cumhur ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑ รงatlatma giriลimlerine izin vermeyeceฤiz” diye konuลuyor.
“AKP iktidarฤฑnฤฑn deฤirmenine su taลฤฑyan isimler olmaz”
Demokrat Parti (DP) de adaylฤฑkla ilgili yaลanan tartฤฑลmalardan rahatsฤฑz. DP Genel Baลkanฤฑ Gรผltekin Uysal, DW Tรผrkรงe’ye bu rahatsฤฑzlฤฑฤฤฑ “Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn ahengini bugรผnden bozmaya รงalฤฑลฤฑyorlar. ‘Muhalefet bir araya gelmez’ dediler, ama geldi. Demokrasi ve hukuk paydasฤฑnda buluลtu ve ilerliyor. Topluma sรถyleyecek sรถzรผ kalmamฤฑล, ekonomiyi รงรถkertmiล AKP’nin bizim ahengimizi bozmasฤฑna izin vermek istemiyoruz” ลeklinde dile getiriyor.
“Bizim iรงin Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu da olur, Akลener de olur cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑ” diyen Uysal, partisinin cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑ kriterlerini aรงฤฑklarken isim vermeden Abdullah Gรผl gibi eski AKP’li isimlere kapฤฑyฤฑ tamamen kapalฤฑ tuttuklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor:
“Toplumsal muhalefetin beklentileri var. Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn adayฤฑ ลahsi รถncelikler ya da ihtiraslarla deฤil tarihi bir sorumlulukla belirlenecek. Adayฤฑn ortak belirleneceฤine inanฤฑyoruz, destek veriyoruz. Ama 19 yฤฑllฤฑk AKP iktidarฤฑnฤฑn deฤirmenine su taลฤฑmฤฑล, toplumsal muhalefetin mobilizasyonunu bozacak siyasi karakterler de netice almaya engel teลkil eder. Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ hรผkรผmet sisteminin yarattฤฑฤฤฑ yฤฑkฤฑmฤฑn sorumlularฤฑyla hukuki ve siyasi yollarla hesaplaลacak, tamir edebilecek, kurucu ruhla devleti yeniden dizayn edecek bir adayฤฑn รงฤฑkmasฤฑnฤฑ istiyoruz.”
Ortak aday tartฤฑลmasฤฑyla ilgili olarak DW Tรผrkรงe’nin sorusunu yanฤฑtlayan Saadet Partisi Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Bรผlent Kaya da “ฤฐktidar ekonomik sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn bรผyรผdรผฤรผ ortamda topluma sรถyleyecek sรถz bulamฤฑyor, kiลileri konuลturmak istiyor. Biz Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn da รถtesinde altฤฑ parti gรผรงlendirilmiล parlamenter sistem รผzerinde รงalฤฑลฤฑyoruz. Halka gรผven verecek bir alternatif oluลturuyoruz. Kiลilerin deฤil ilkelerin konuลulmasฤฑ ve politika รผretilmesi yรถnรผndeki kararlฤฑฤฤฑmฤฑz sรผrecek” diyor.
Anketlerin yฤฑldฤฑzlarฤฑ: Yavaล ve ฤฐmamoฤlu
CHP lideri Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Belediye baลkanlarฤฑmฤฑzฤฑn gรถrevlerine devam etmelerini istiyorum” demiลti. Ancak Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑ olarak ฤฐstanbul Belediye Baลkanฤฑ Ekrem ฤฐmamoฤlu ile Ankara Belediye Baลkanฤฑ Mansur Yavaล’ฤฑn isimleri kamuoyu anketlerinde halen รถnde รงฤฑkฤฑyor. ฤฐmamoฤlu ve Yavaล sadece gรถrevlerine odaklandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylese de รถnรผmรผzdeki sรผreรงte her iki ismin de cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑ olarak deฤerlendirilmesi kaรงฤฑnฤฑlmaz gรถrรผnรผyor.
Son sekiz aydฤฑr yaptฤฑklarฤฑ tรผm anketlerde halka “Cumhurbaลkanฤฑ olarak kimi gรถrmek istiyorsunuz?” sorusunu yรถnelttiklerini hatฤฑrlatan Metropol Araลtฤฑrma ลirketi’nin sahibi รzer Sencar, “Tรผm anketlerde Mansur Yavaล ve ฤฐmamoฤlu bฤฑrakฤฑn Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu ile Akลener’i, Erdoฤan’ฤฑn รถnรผnde gรถrรผnรผyor. Akลener’in son 4-5 aydฤฑr Erdoฤan’ฤฑn รถnรผne geรงtiฤini gรถrdรผk ama Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu henรผz Erdoฤan’ฤฑn รถnรผne geรงemedi” deฤerlendirmesini yapฤฑyor.
Anketlerde bugรผn Cumhur ฤฐttifakฤฑ ile Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn oylarฤฑnฤฑn yรผzde 40 seviyesinde “baลa baล” olduฤunu anlatan Sencar, AKP’nin 24 Haziran 2018’de 42,5 olan oy oranฤฑnฤฑn bugรผn ekonomide yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn da etkisiyle kararsฤฑzlar daฤฤฑtฤฑldฤฑฤฤฑnda yรผzde 30-32 bandฤฑna oturduฤunu sรถylรผyor.
“Millet ฤฐttifakฤฑ yanlฤฑล aday belirlerse Erdoฤan kazanฤฑr”
Sencar’ฤฑn cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ adaylฤฑฤฤฑ tartฤฑลmalarฤฑna bakฤฑลฤฑnฤฑ “Ekonomideki kรถtรผleลme, iลsizlik gibi faktรถrlerle AKP yรผzde 10 puan kaybetti ancak bu kayฤฑp daha da fazla sรผrmez. Piyasa, ekonomideki bozulmayฤฑ satฤฑn aldฤฑ. Bundan bรถyle seรงimin kaderini, geleceฤini cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑ belirleyecek. Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn adayฤฑ รงok iyi ve dikkatli belirlemesi lazฤฑm. Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn yanlฤฑล bir aday belirlemesi durumunda Erdoฤan, beklenmedik bir ลekilde seรงimi kazanabilir” sรถzleriyle รถzetliyor.
Millet ฤฐttifakฤฑ’nda aday belirlemeye dรถnรผk mรผzakerelerin sรผreceฤine iลaret eden Sencar, Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun ortak aday gรถsterileceฤini sanmadฤฑฤฤฑnฤฑ da ifade ediyor. Sencar, “Gelinen noktada รถnemli olan neyi kazanฤฑp, neyi kaybedeceฤiniz. Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑnฤฑ alan Tรผrkiye’yi alacak.
Tamam Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, belediye baลkanlarฤฑnฤฑn gรถrevine devam etmesini istedi ancak bence son kertede ฤฐmamoฤlu ve Yavaล isimleri รผzerinde de deฤerlendirme olacaktฤฑr” รถngรถrรผsรผnde bulunuyor.
Sencar’ฤฑn bir รถngรถrรผsรผ de erken seรงim tartฤฑลmalarฤฑyla ilgili. Sencar, AKP’nin ลu anda bir seรงim ekonomisi uyguladฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek bu ekonominin Tรผrkiye’yi bir baskฤฑn seรงime gรถtรผreceฤini tahmin ederek “AKP’den, MHP’den uzaklaลan seรงmeni geri รงekmek iรงin iลรงiye, memura, toplumun tรผm kesimlerine รผcretlerde zam politikasฤฑ uyguluyorlar. Bu, ekonomide bir geรงici rahatlฤฑk oluลturacak ve enflasyonun gerรงek boyutlarฤฑ tam ortaya รงฤฑkmadan bir baskฤฑn seรงime gitme planฤฑnฤฑ devreye sokacaklar” diyor.
