E๏ปฟlon Musk‘ฤฑn nรถroteknoloji ลirketi Neuralink, Amerika Birleลik Devletleri’nde (ABD) hayvan refahฤฑ dรผzenlemelerini ihlal etmekle suรงlanฤฑyor. Bazฤฑ ลirket รงalฤฑลanlarฤฑ, beyne รงip yerleลtirme projesinin deneylerinde 1500 hayvanฤฑn รถldรผrรผldรผฤรผnรผ iddia ediyor.
A๏ปฟjansฤฑn soruลturma belgelerine ve konuya yakฤฑn kaynaklara dayandฤฑrdฤฑฤฤฑ habere gรถre, ลirketin รงalฤฑลanlarฤฑ Neuralink hakkฤฑnda, Musk’ฤฑn baskฤฑsฤฑ yรผzรผnden hayvan deneylerinin aceleye getirildiฤi ve hayvanlarฤฑn gereksiz acฤฑ ve รถlรผmlerine neden olduฤu suรงlamasฤฑyla ลikayette bulundu.
Bunun ardฤฑndan geรงtiฤimiz aylarda ลirket hakkฤฑnda bir federal savcฤฑnฤฑn talebi รผzerine ABD Tarฤฑm Bakanlฤฑฤฤฑ Genel Mรผfettiลi tarafฤฑndan potansiyel hayvan refahฤฑ ihlalleri gerekรงesiyle soruลturma aรงฤฑldฤฑ.
Reuters tarafฤฑndan incelenen kayฤฑtlara ve ลirketin hayvan deneyi operasyonlarฤฑ hakkฤฑnda doฤrudan bilgi sahibi olan kaynaklara gรถre, ลirket 2018’den bu yana yapฤฑlan deneylerde 280’den fazla koyun, domuz ve maymun da dahil olmak รผzere yaklaลฤฑk 1500 hayvanฤฑ รถldรผrdรผ.
Kaynaklar, ลirketin deneylerde รถldรผrรผlen hayvan sayฤฑsฤฑna iliลkin kesin kayฤฑtlar tutmamasฤฑ nedeniyle bu rakamฤฑ kaba bir tahmin olarak nitelendiriyor.
Neuralink ayrฤฑca sฤฑรงanlar ve fareleri de araลtฤฑrmalarฤฑnda kullanฤฑyor.
Nรถroteknoloji ลirketi, beyni doฤrudan bilgisayarlarla baฤlantฤฑlฤฑ hale getiren arayรผzler geliลtirmeyi amaรงlฤฑyor.
A๏ปฟra yรผzรผn nรถrolojik sorunlarฤฑ olan kiลilerin telefonlarฤฑnฤฑ ve bilgisayarlarฤฑnฤฑ zihinleriyle kontrol etmelerini saฤlayacaฤฤฑ dรผลรผnรผlรผyor.
N๏ปฟeuralink 2020’de beynine bozuk para bรผyรผklรผฤรผnde bir รงip takฤฑlmฤฑล olan diลi bir domuzu ve 2021’de beyninde รงip olan ve Pong oynabildiฤi iddia edilen bir maymunu tanฤฑtmฤฑลtฤฑ.
ลirket daha sonra bu maymunun รถldรผฤรผnรผ doฤrulamฤฑล ancak hayvan refahฤฑ dรผzenlemelerini ihlal ettiฤi iddialarฤฑnฤฑ reddetmiลti.
ลirketin kurucusu Elon Musk, ลirketin geliลtirdiฤi รงiplerin zaman iรงerisinde bunama, Parkinson hastalฤฑฤฤฑ ve omurilik zedelenmelerini iyileลtireceฤini belirtmiลti.
Konuya yakฤฑn kaynaklara gรถre ลirket hakkฤฑndaki soruลturma ABD’deki Hayvan Refahฤฑ Yasasฤฑ’nฤฑn ihlali gerekรงesiyle aรงฤฑldฤฑ.
Habere gรถre i๏ปฟhlallerin nedeni Musk’ฤฑn potansiyel ilerlemeleri hฤฑzlandฤฑrmak iรงin ลirket รผzerinde kurduฤu baskฤฑydฤฑ.
R๏ปฟeuters tarafฤฑndan gรถrรผlen Neuralink’e ait onlarca sayfalฤฑk mesaj, ses kayฤฑtlarฤฑ, e-postalar, sunumlar, raporlar ve 20’den fazla รงalฤฑลanla yapฤฑlan gรถrรผลme kayฤฑtlarฤฑna gรถre, Musk’ฤฑn bu baskฤฑsฤฑ baลarฤฑsฤฑz hayvan deneyleriyle sonuรงlandฤฑ.
ลirket รงalฤฑลanlarฤฑ, bu tรผr baลarฤฑsฤฑz deneylerin tekrarlanmasฤฑ gerektiฤini, bunun da deneylerde รถldรผrรผlen hayvan sayฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
M๏ปฟusk, Neuralink รงalฤฑลanlarฤฑ ya da Tarฤฑm Bakanlฤฑฤฤฑ Genel Mรผfettiลliฤi sรถzcรผsรผnรผn Reuters’ฤฑn sorularฤฑna yanฤฑt vermediฤi belirtiliyor.
ABD’de yasal dรผzenlemeler ลirketlerin Ar-Ge รงalฤฑลmalarฤฑnda kullanabileceฤi hayvan sayฤฑsฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlamฤฑyor.
B๏ปฟilim insanlarฤฑna hayvan deneyleri konusunda geniล bir alan saฤlanฤฑyor.
Neuralink tesisleri tรผm yasal denetimleri geรงmiลti ve ลirketin รถldรผrdรผฤรผ hayvan sayฤฑsฤฑnฤฑn doฤrudan suรงa konu olamayacaฤฤฑ belirtiliyor.
‘Yeterince hฤฑzlฤฑ hareket etmiyoruz. Bu beni deli ediyor’
A๏ปฟncak mevcut ve eski Neuralink รงalฤฑลanlarฤฑ, Musk’ฤฑn araลtฤฑrmalarฤฑ hฤฑzlandฤฑrma talepleri nedeniyle hayvan รถlรผmlerinin olmasฤฑ gerekenden fazla olduฤunu sรถylรผyor.
Reuters’a gรถre son yฤฑllarda yapฤฑlan ve 86 domuz ile iki maymunun kullanฤฑldฤฑฤฤฑ dรถrt deneyde insan hatalarฤฑ yapฤฑldฤฑ.
Mevcut ve eski รงalฤฑลanlardan รผรงรผ, hatalarฤฑn deneylerin araลtฤฑrma deฤerini zayฤฑflattฤฑฤฤฑnฤฑ ve deneylerin tekrarlanmasฤฑnฤฑ gerektirerek daha fazla hayvanฤฑn รถldรผrรผlmesine yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
รรง kiลi, bu hatalarฤฑ yoฤun baskฤฑ ortamฤฑnda รงalฤฑลan bir deney ekibinin hazฤฑrlฤฑk eksikliฤine baฤladฤฑ.
Reuters tarafฤฑndan gรถrรผlen bir e-postada, bir Neuralink รงalฤฑลanฤฑ, meslektaลlarฤฑna kฤฑzgฤฑn bir ลekilde, aceleye getirilmiล programฤฑn, รงalฤฑลanlarฤฑn son teslim tarihlerine yetiลebilmek iรงin aลฤฑrฤฑ stres altฤฑnda รงalฤฑลmalarฤฑna neden olduฤunu sรถylรผyor.
รalฤฑลan, bu durumun ameliyatlardan รถnce son dakika deฤiลiklikler yapฤฑlmasฤฑna neden olarak hayvanlar aรงฤฑsฤฑndan riskleri arttฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor.
Diฤer รงalฤฑลan ifadelerine gรถre, รถnlenebilecek hayvan รถlรผmlerine yol aรงan hatalar arasฤฑnda 2021’de yapฤฑlan bir รงalฤฑลmada 60 domuzdan 25’inin kafalarฤฑna yanlฤฑล boyutta cihazlar takฤฑlmasฤฑ ve bunun sonucunda รถlmeleri var.
ล๏ปฟirketin bu deneyi 36 koyunla tekrarladฤฑฤฤฑ ve hayvanlarฤฑn tamamฤฑnฤฑn รถldรผฤรผ belirtiliyor.
Konuyla ilgili bilgi sahibi iki kaynaฤa ve Reuters tarafฤฑndan incelenen belgelere gรถre, diฤer iki implant operasyonu sฤฑrasฤฑnda, personel Neuralink cihazฤฑnฤฑ iki farklฤฑ domuzun yanlฤฑล omurgasฤฑna yerleลtirdi.
Bazฤฑ Neuralink รงalฤฑลanlarฤฑ hatalarฤฑn, hayvanlarฤฑn omurlarฤฑ dikkatlice sayฤฑlarak kolaylฤฑkla รถnlenebileceฤini belirtiyor.
Habere gรถre, b๏ปฟir diฤer ลirket iรงi yazฤฑลmada Neuralink CEO’su Musk, bu yฤฑl baลฤฑnda รงalฤฑลanlara felรงli birinin tekrar yรผrรผmesini saฤlayan bir elektrikli implant geliลtiren ฤฐsviรงreli araลtฤฑrmacฤฑlar hakkฤฑnda bir haber makalesi gรถnderdi.
Musk 8 ลubat tarihinde yerel saatle sabah 6:37 ve 6:47 arasฤฑnda gรถnderdiฤi mesajda, โฤฐnsanlarฤฑn gรผnlรผk hayatta tekrar ellerini kullanmasฤฑnฤฑ ve yรผrรผmesini saฤlayabiliriz! Genel olarak, yeterince hฤฑzlฤฑ hareket etmiyoruz. Bu beni deli ediyor!โ dedi.
A๏ปฟktarฤฑlan รงalฤฑลan ifadelerine gรถre Musk, Neuralink’te insanlara baลlarฤฑna bir bomba tutturulmuล gibi รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ sรถyleyerek ya da ilerleme saฤlayamazlarsa kendisinin bir “piyasa baลarฤฑsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ” tetikleyeceฤini belirterek onlarฤฑ baskฤฑ altฤฑna alฤฑyordu.
‘H๏ปฟayvanlarฤฑn refahฤฑ araลtฤฑrma aลamasฤฑna kadar sรผrรผyordu’
N๏ปฟeuralink รงalฤฑลanlarฤฑ ลirketin diฤer tesislere gรถre yaลayan hayvanlarฤฑ รงok daha iyi koลullarda tuttuฤunu sรถylรผyorlar.
Eski bir รงalฤฑลan, ลirketin ilk yฤฑllarฤฑnda Musk’ฤฑn รงalฤฑลanlarฤฑna San Francisco Kรถrfez Bรถlgesi operasyonunda kullanฤฑlan maymunlarฤฑn bir “maymun Tac Mahali’nde yaลamasฤฑnฤฑ istediฤini” sรถylediฤini hatฤฑrlฤฑyor.
Baลka bir eski รงalฤฑลan, Musk’ฤฑn araลtฤฑrma iรงin hayvanlarฤฑ kullanmaktan hoลlanmadฤฑฤฤฑnฤฑ ancak onlarฤฑn hayattayken “en mutlu hayvanlar” olduklarฤฑndan emin olmak istediฤini sรถylediฤini belirtiyor.
Ancak ลirketin mevcut ve eski รงalฤฑลanlarฤฑ hayvanlarฤฑn araลtฤฑrma iรงin kullanฤฑldฤฑklarฤฑnda bu refahฤฑn sรผrmediฤini sรถylรผyorlar.
Neuralink’in beล รงalฤฑลanฤฑ Reuters’a hayvan deneylerinin daha geleneksel bir ลekilde yapฤฑlmasฤฑ talebini yรถnetime ilettiklerini belirtiyor.
B๏ปฟuna gรถre araลtฤฑrmacฤฑlar her seferinde bir unsurun test edildiฤi ve daha fazla hayvan deneyinden รถnce ilgili sonuรงlarฤฑn รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑ daha geleneksel bir deney yaklaลฤฑmฤฑ savundular.
Ancak Neuralink, daha รถnceki deneylerde gรถrรผlen sorunlarฤฑ รงรถzmeden veya tam sonuรงlar รงฤฑkmadan hฤฑzlฤฑ bir ลekilde arka arkaya deneyler baลlatฤฑyordu. Sonuรง olarak daha fazla hayvan deneyinin yapฤฑldฤฑฤฤฑ ve รถldรผrรผldรผฤรผ belirtiliyor.
R๏ปฟeuters’a konuลan eski iki รงalฤฑลan, hayvan deneyleri konusundaki endiลeleri yรผzรผnden ลirketten ayrฤฑldฤฑklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Nuralink Eylรผl ayฤฑnda รงalฤฑลanlarฤฑn bu konudaki endiลelerine yanฤฑt veren bir konferans dรผzenledi.
ลirket yรถneticileri, Neuralink’in hayvan deneylerine yalnฤฑzca diฤer araลtฤฑrma seรงeneklerini tรผkettiฤinde baลvurduฤunu sรถyledi.
รrneฤin, ลirketin YouTube’da yayฤฑmladฤฑฤฤฑ 30 Kasฤฑm tarihli bir sunum sฤฑrasฤฑnda Musk, ameliyatlarฤฑn erken hipotezleri test etmek yerine cihazฤฑn รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ doฤrulamak iรงin sรผrecin son aลamalarฤฑnda kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Diฤer yรถntemler denendikten sonra hayvan deneylerini son รงare olarak kullandฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyleyen Musk bunlarฤฑn “keลif amaรงlฤฑ deฤil, doฤrulayฤฑcฤฑ” olduฤunun altฤฑnฤฑ รงizmiลti.
A๏ปฟncak Reuters’a gรถre ลirket belgeleri Neuralink’in yฤฑllar iรงinde รงok sayฤฑda keลif amaรงlฤฑ ameliyat yaptฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
ล๏ปฟirketin araลtฤฑrma pratiklerini bilen รผรง kiลi de Neuralink’in keลif amaรงlฤฑ ameliyatlardan sakฤฑndฤฑฤฤฑ iddialarฤฑnฤฑ gรผรงlรผ bir ลekilde reddediyor.
Buna gรถre ลirket “keลif รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ” kaฤฤฑt รผstรผnde kaldฤฑrฤฑrken pratikte uygulamaya devam etti.
