Bilim insanlarฤฑnฤฑn Orb Media iรงin yaptฤฑฤฤฑ araลtฤฑrmanฤฑn ardฤฑndan uzmanlar, sudaki plastiฤin insan saฤlฤฑฤฤฑ รผzerine etkilerinin daha ciddi bir ลekilde araลtฤฑrฤฑlmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu.
ฤฐncelenen onlarca รผlke iรงinde su kaynaklarฤฑ en kirliฤi yรผksek olan รผlke ABD รงฤฑktฤฑ. Kongre binasฤฑ ve ABD รevre Koruma Ajansฤฑ ve Trump Tower da dahil olmak รผzere รงok sayฤฑda yerden alฤฑnan sularda mikroplastiฤe rastlanฤฑrken รผlke รงapฤฑnda her 100 sudan 94’รผnde bu tip kirlilik tespit edildi.
ABD’yi Lรผbnan ve Hindistan takip etti. En dรผลรผk plastik kirliliฤinin gerรงekleลtiฤi Avrupa’da da bu oran yรผzde 72’ydi. ABD’de her 500 ml’lik suda 4,8 mikrofiber, Avrupa’da ise 1,9 mikrofibere rastlandฤฑ.
Araลtฤฑrmayฤฑ gerรงekleลtiren Galway-Mayo Institute of Technology’den Dr. Anne Marie Mahon ise “Mikroplastiklerin saฤlฤฑk รผzerindeki etkilerini bilmiyoruz. Bu yรผzden bir an รถnce bu konuda daha fazla araลtฤฑrma yapฤฑp riskleri รถฤrenmeliyiz” diyor.
ฤฐki farklฤฑ etki
Mahon’a gรถre plastiklerin insan vรผcudu รผzerinde iki farklฤฑ etkisi bulunuyor. Bunlardan biri, insan hรผcrelerinin iรงine girebilecek kadar kรผรงรผk plastikler, ikincisi ise plastiklerin รผzerinde รผreyebilen bakteriler.
Orb Media iรงin gerรงekleลtirilen analizde 2,5 mikrona kadar parรงacฤฑklar รถlรงรผlebiliyordu. Daha kรผรงรผk parรงacฤฑklarฤฑn รถlรงรผlmesi mรผmkรผn olmasa da Mahon “Bu boyutlarda mikrofiberleri gรถrdรผฤรผmรผze gรถre daha kรผรงรผklerinin orada bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmemiz iรงin bir sebep yok. Bir mikronun binde biri olan nanometre boyutundaki plastikler hรผcrelere ve organlara girebilir” diyor. Mahon, mikroplastiklerin รผzerinde zararlฤฑ bakterilerin รผremesinin de mรผmkรผn olduฤuna dikkat รงekiyor.
ฤฐngiltere’deki Plymouth รniversitesi’nden Prof. Richard Thompson ise doฤadaki hayvanlar รผzerinde yapฤฑlan araลtฤฑrmalara gรถre mikroplastiklerin zehirli kimyasallar iรงerdiฤi ve vรผcuda girdikten sonra bunlarฤฑ salgฤฑlayabildiฤini sรถylรผyor. Thompson’ฤฑn yรผrรผttรผฤรผ bir araลtฤฑrmaya gรถre ฤฐngiltere’de tutulan her รผรง balฤฑktan birinde mikroplastikler bulunuyor.
Mikroplastik kirliliฤinin yaygฤฑnlฤฑฤฤฑ, son yฤฑllarda yรผrรผtรผlen araลtฤฑrmalarla daha net bir ลekilde anlaลฤฑlฤฑyor. Daha รถnce Almanya’da yapฤฑlan bir araลtฤฑrmada test edilen 24 bira markasฤฑnฤฑn tรผmรผnde mikroplastikler bulunmuลtu. Fransa’nฤฑn baลkenti Paris’te ise araลtฤฑrmacฤฑlar havada mikroplastikler tespit etmiล ve kente her yฤฑl 3 ile 10 ton arasฤฑnda mikroplastik yaฤdฤฑฤฤฑ tahmininde bulunmuลtu. Londra’daki King’s College’dan Frank Kelly, 2016’da bir parlamento oturumunda konuyla ilgili ลunlarฤฑ sรถylemiลti:
“Eฤer mikroplastikleri solursak ciฤerlerimizin alt kฤฑsฤฑmlarฤฑnda veya dolaลฤฑm sistemimizde bu kimyasallarฤฑ salgฤฑlayabilirler.”
Mikroplastiklerin iรงme sularฤฑna nasฤฑl karฤฑลtฤฑฤฤฑ bilinmese de havaya karฤฑลan plastiklerin bunda etkisi olduฤu dรผลรผnรผlรผyor. Bu parรงacฤฑklar kฤฑyafetler ve halฤฑlarฤฑn yanฤฑ sฤฑra kurutma makinalarฤฑndan da havaya karฤฑลฤฑyor. Gรผncel bir araลtฤฑrmaya gรถre รงamaลฤฑr makinalarฤฑ her รงalฤฑลmalarฤฑnda havaya 700 bin parรงacฤฑk salabiliyor. Bu parรงacฤฑklar yaฤmur ve rรผzgarlarla uzak noktalara taลฤฑnabiliyor. Su arฤฑtma tesisleri ise bu parรงacฤฑklarฤฑ arฤฑtmakta yetersiz kalฤฑyor.
Orb Media iรงin yapฤฑlan araลtฤฑrmada plastik kirliliฤi musluk sularฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra ลiลelenmiล sularda da tespit edildi.
Dรผnyada her yฤฑl 300 milyon ton plastik รผretiliyor. Bunun yalnฤฑzca yรผzde 20’si geri dรถnรผลtรผrรผlรผyor veya yakฤฑlฤฑyor. (BBC Tรผrkรงe)
