Amerikan Ulusal Havacฤฑlฤฑk ve Uzay Dairesi (NASA) Jet Propulsion Laboratory (Jet Tahrik Laboratuvarฤฑ) bรถlรผmรผnde รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ sรผrdรผren bilim insanฤฑ Dr. Umut Yฤฑldฤฑz, Mars’taki yaลam izi arama faaliyetlerine iliลkin, “Mars’ta ลu anda sฤฑvฤฑ su yok ama yรผzey kabuฤunun altฤฑnda buzlu, donmuล suya rastladฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ rahatlฤฑkla sรถyleyebiliriz. Daha da altta, hani toprak altฤฑ gรถletler vardฤฑr ya, bu ลekilde gรถletleri de bulduk. Kฤฑsacasฤฑ รงok yaklaลmฤฑล durumdayฤฑz. Yaลamla iliลkilendirdiฤimiz ลey de genelde sudur. Su gรถrdรผฤรผmรผz yerde yaลam olabilir diyebiliriz.” ifadelerini kullandฤฑ.
Bursa’da uzay ve havacฤฑlฤฑk konusunda heyecan ve farkฤฑndalฤฑk oluลturmak amacฤฑyla kurulan Gรถkmen Uzay ve Havacฤฑlฤฑk Eฤitim Merkezi’ni (GUHEM) ziyaret eden Yฤฑldฤฑz, AA muhabirine, Tรผrkiye’de son yฤฑllarda bilim merkezleri adฤฑna ciddi geliลmelerin olduฤunu sรถyledi.
Yฤฑldฤฑz, birรงok ลehirde bilim merkezleri yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ancak Bursa’daki GUHEM’in uzay ve havacฤฑlฤฑk alanฤฑnda sadece Tรผrkiye’de deฤil, dรผnyadaki sayฤฑlฤฑ merkezlerden biri olduฤunu anlattฤฑ.
GUHEM’i ziyaret edenlerin merkezden etkilendiฤini belirten Yฤฑldฤฑz, “Eminim ki bu รงocuklarฤฑn bir bรถlรผmรผ uzay alanฤฑna yรถnelip bir ลeyler yapacaklardฤฑr. Ben en gรผzel o kฤฑsmฤฑ gรถrรผyorum. Kรผรงรผcรผk รงocuklarฤฑ bile ลu anda etkilemesi benim iรงin รงok รถnemli. Ayrฤฑca buraya daha da destek verilmeli. Tรผrkiye’nin her tarafฤฑndan buraya รถฤrencilerin gelmesini diliyorum.” diye konuลtu.
Yฤฑldฤฑz, Tรผrkiye Uzay Ajansฤฑnฤฑn รงalฤฑลmalarฤฑna da deฤinerek, “Bir yol haritasฤฑ รงizilmiล durumda. ฤฐlk hedef, 2023’te Ay’a sert iniล, ondan sonra da yumuลak iniล yapmak. Takip ettiฤim kadarฤฑyla gerรงekleลebilme ihtimalini gรถrรผyoruz. En azฤฑndan elimizde bir plan var. Bu plana gรถre de bir ลeyler devam eder ve baลarabiliriz. Madem bir uzay ajansฤฑmฤฑz var. 5-10 yฤฑllฤฑk planlardan ziyade รงok daha uzun sรผreli planlamalarฤฑ ลimdiden konuลmamฤฑz gerekiyor.” ifadelerini kullandฤฑ.
“Mars’ta bir uรงan araรง รงalฤฑลtฤฑracak seviyemizin olduฤunu biliyoruz”
NASA’nฤฑn Mars’a gรถnderdiฤi “Perseverance” adlฤฑ robotun รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ anlatan Yฤฑldฤฑz, “Kรผรงรผk bir robot deฤil, bir cip bรผyรผklรผฤรผnde. Bunun yanฤฑnda bir de helikopter gรถnderildi.” dedi.
Helikopterin beklenenden รงok daha uzun sรผre รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Yฤฑldฤฑz, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Buradan ลunu gรถrebiliyoruz, artฤฑk Mars’ta bir uรงan araรง รงalฤฑลtฤฑracak seviyemizin olduฤunu biliyoruz. Perseverance robotunun en bรผyรผk amacฤฑ orada yaลam bulmaya รงalฤฑลmak. Yaลam var mฤฑ, yok mu bilmiyoruz ama sฤฑvฤฑ suyun olduฤunu biliyoruz. Milyarlarca yฤฑl รถnce oradaki suyla beraber belki bir yaลam oluลmuลtur diye dรผลรผnรผyoruz. Belki bulacaฤฤฑz, belki bulamayacaฤฤฑz ama ลu anda bu araรง araลtฤฑrmasฤฑna devam ediyor. Umuyorum ki yakฤฑn zamanda gรผzel bir haber alฤฑrฤฑz, Mars’ta yaลam bulabiliriz.”
Yฤฑldฤฑz, Perseverance robotunun geรงen ลubatta Mars’a iniล yaptฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatarak, o zamandan beri sรผrekli veri gรถnderdiฤini sรถyledi.
Yฤฑldฤฑz, sรถzlerini ลรถyle tamamladฤฑ:
“Birkaรง yรผz bin fotoฤraf gรถnderdi. Mars’ta ลu anda sฤฑvฤฑ su yok ama yรผzey kabuฤunun altฤฑnda buzlu, donmuล suya rastladฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ rahatlฤฑkla sรถyleyebiliriz. Daha da altta, hani toprak altฤฑ gรถletler vardฤฑr ya, bu ลekilde gรถletleri de bulduk. Kฤฑsacasฤฑ รงok yaklaลmฤฑล durumdayฤฑz. Yaลamla iliลkilendirdiฤimiz ลey de genelde sudur. Su gรถrdรผฤรผmรผz yerde yaลam olabilir diyebiliriz. Belki buradan bir ลey รงฤฑkarabiliriz. Eskiden Mars’ta sฤฑvฤฑ suyun olduฤunu da tortul kayalardan anlฤฑyoruz. Oradan mutlaka su geรงmesi gerekiyor ki o taลlar yuvarlak hale gelsin. Uydu fotoฤraflarฤฑndan nehirlerin geรงtiฤi yollarฤฑ da biliyoruz.
Demek ki burada eskiden sฤฑvฤฑ su var ama bu suyun ne kadar orada kaldฤฑฤฤฑnฤฑ bilmiyoruz. Belki 50 yฤฑl, belki 500 bin sene kaldฤฑ. Mars’ฤฑn 4,5 milyar yฤฑllฤฑk tarihi var. Orada eskiden su olduฤunu rahatlฤฑkla sรถyleyebiliriz.”
