Amerikan Havacฤฑlฤฑk ve Uzay Dairesi NASA’nฤฑn Mars’a gรถnderdiฤi InSight uzay aracฤฑ, gezegenin yรผzeyinde ilk kez deprem tespit etti.
6 Nisan’da meyanda geldiฤi belirtilen deprem, Dรผnya ve Ay’ฤฑn dฤฑลฤฑnda uzayda tespit edilen ilk yer sarsฤฑntฤฑsฤฑ oldu.
Bilim insanlarฤฑ sarsฤฑntฤฑnฤฑn gezegenin katmanlarฤฑndaki bir รงatlaktan ya da bir meteor รงarpmasฤฑndan kaynaklamฤฑล olabileceฤini sรถylรผyor.
InSight uzay aracฤฑ Mars’a geรงen Kasฤฑm’da inmiลti. InSight, Mars’ฤฑn yรผzeyi ve yeraltฤฑ katmanlarฤฑndaki sismolojik hareketlerle ilgili veri topluyor.
Dรผnya’nฤฑn iรง katmanlarฤฑnฤฑnki sarsฤฑntฤฑlarla kฤฑyaslanacak bu verilerin iki gezegenin nasฤฑl farklฤฑ ลekilde oluลtuฤuna ฤฑลฤฑk tutmasฤฑ umuluyor.
‘Ay’daki yer sarsฤฑntฤฑlarฤฑna benziyor’
Araลtฤฑrmacฤฑlar, Mars’taki depremin Apollo’nun sensรถrlerinin Ay’ฤฑn yรผzeyinde tespit ettiฤi sarsฤฑntฤฑlarla benzerlik gรถsterdiฤine dikkat รงekiyor.
1969-1977 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda Ay’a giden astronotlar, Dรผnya’nฤฑn uydusuna beล sismometre yerleลtirmiลti. Bu cihazlar, binlerce sarsฤฑntฤฑ tespit etmiลti.
InSight’ฤฑn sismometresi, hem dรผลรผk hem de yรผksek frekanslarฤฑ รถlรงebilen sensรถrler iรงeriyor. SEIS (ฤฐรง Yapฤฑ iรงin Sismik Deney Aracฤฑ) adlฤฑ sismometre, 20 Aralฤฑk’ta uzay aracฤฑnฤฑn robot kolu tarafฤฑndan Mars’ฤฑn yรผzeyine indirilmiลti.
Sistemin iki sensรถrรผ de 6 Nisan’daki sismik hareketi tespit etti. Ancak sarsฤฑntฤฑnฤฑn kaynaฤฤฑ ve uzay aracฤฑna uzaklฤฑฤฤฑ belirlenemedi.
Araลtฤฑrmanฤฑn ฤฐngiltere ayaฤฤฑnฤฑn sorumlusu Prof. Tom Pike, “Deprem bir ya da iki bรผyรผklรผฤรผnde. Uzaklฤฑฤฤฑ da 100 km civarฤฑnda olabilir. Kesin veriler yok ama bรถyle olduฤunu tahmin ediyoruz” dedi.
Dรผnya’da meydana gelen bir ya da iki bรผyรผklรผฤรผndeki sarsฤฑntฤฑlarฤฑ รงok az kiลinin hissedebileceฤi belirtiliyor.
Bilim insanlarฤฑ ลimdi dรผลรผk frekanslฤฑ sensรถrรผn 14 Mart, 10 ve 11 Nisan’da kaydettiฤi รผรง diฤer sinyali inceliyor. Ancak bu sarsฤฑntฤฑlarฤฑn 6 Nisan’da meydana gelenden daha dรผลรผk รงaplฤฑ olduฤu belirtiliyor. Bu nedenle, InSight projesinde gรถrevli uzmanlar, gerรงek bir sismik hareketten emin olamadฤฑklarฤฑnฤฑ vurguluyor.
Ancak uzmanlar, projenin yaklaลฤฑk iki yฤฑlda tamamlanacaฤฤฑna dikkat รงekerek bu sรผre iรงinde Mars’ta daha gรผรงlรผ sinyaller kaydetme ihtimalleri olduฤunu sรถylรผyor.
