Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Nureddin Nebati, TRT1 ve TRT Haber ortak yayฤฑnฤฑnda gรผndeme iliลkin sorularฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
“Tรผrkiye Ekonomi Modeli” hakkฤฑnda bilgi veren Nebati, “Hem yeni bir model รถne sรผrรผyoruz hem de รถne sรผrรผlen modelle dรผn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz adeta bir manifesto yayฤฑnladฤฑ. O andan itibaren de Tรผrkiye’de birรงok ลey deฤiลti.” dedi.
Nebati, bu deฤiลimin “normalleลme” olduฤunu belirterek, “Son birkaรง aydฤฑr kur ataklarฤฑyla ilgili yaลanan geliลmeler ve buna iliลkin yapฤฑlan yorumlar aslฤฑnda normal olmayan bir ลeyin tartฤฑลmasฤฑydฤฑ. ลimdi normale dรถndรผk. Artฤฑk gerรงek kiลilerimiz, kurumlarฤฑmฤฑz, kamu yรถnetimimiz, siyasetimiz ve sizlerle her ลeyin normal รงerรงevesi iรงerisinde devam ettiฤi bir sรผrece giriyoruz.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Reel sektรถrรผn, ekonomik aktivitede bulunan aktรถrlerin รถnรผnรผ gรถrebileceฤi รงok รถnemli bir sรผrece girildiฤini belirten Nebati, “รzellikle รถnรผmรผzdeki yฤฑl, bunun da semerelerini รงok aรงฤฑk bir ลekilde gรถreceฤimiz bir yฤฑl olacak.” dedi.
“Tรผrkiye 2020’de krizde fฤฑrsatlarฤฑ en iyi ลekilde kullanan bir รผlke oldu”
Uzun sรผredir Tรผrkiye modeli, รin modeli, Gรผney Kore modeli diye tartฤฑลmalarฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑna deฤinen Nebati, modelin neden Tรผrk modeli olduฤunu ve diฤer รผlkelerden nasฤฑl ayrฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ anlattฤฑ.
Nebati, geliลmiล olan ekonomilerin 90’lฤฑ yฤฑllarda dรผnyadaki ticaretten yรผzde 65’ler civarฤฑnda bir payฤฑ aldฤฑฤฤฑnฤฑ, 2007-2008’de bunun yรผzde 50 haline geldiฤini, sonrasฤฑnda ise geliลmekte olan รผlkelerin bu payฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ almaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsattฤฑ.
Tรผrkiye’nin son 19 yฤฑlda ortaya koyduฤu bรผyรผk hamleyle farkฤฑnฤฑ ortaya koyarak รถne รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Nebati, egemen gรผรงlerin aldฤฑklarฤฑ paylarฤฑn dรผลtรผฤรผne dikkati รงekti.
Nebati, birlikte hareket edemeyen, ticaretin daraldฤฑฤฤฑ ama aynฤฑ zamanda doฤrudan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑm giriลlerinin de kรผresel sermaye akฤฑmlarฤฑnฤฑn da risk ve oynaklฤฑk algฤฑsฤฑnฤฑn artmasฤฑyla da azaldฤฑฤฤฑ bir dรถneme gidildiฤini belirterek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bir defa bakฤฑn Tรผrkiye 2020 yฤฑlฤฑnda รงok รถnemli bir ลey yaptฤฑ. Krizde fฤฑrsatlarฤฑ en iyi ลekilde kullanan bir รผlke oldu. Bu รงok รถnemli. Bunu kullanmasฤฑnฤฑn temel sebeplerinden bir tanesi bulunduฤu coฤrafya, ikincisi 19 yฤฑldฤฑr yapฤฑlmฤฑล olan altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn tamamlanmฤฑล olmasฤฑ, รผรงรผncรผsรผ her tรผrlรผ pazara yakฤฑn olmasฤฑ, aynฤฑ zamanda รถzgรผn pazar olma niteliฤi kazanmasฤฑ, 3,5-4 saatte bir uรงaฤa bindiฤinizde 1,5 milyarlฤฑk pazara hฤฑzlฤฑ ลekilde ulaลabilme ve bu pazarฤฑn da aynฤฑ zamanda รงeลitli olmasฤฑ. Bรถylesine bir imkanlar silsilesi var.”
Tรผrkiye’nin 2020’de doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn birikimli olarak ลu anda 12,7 milyar dolara ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Nebati, “Sฤฑcak para biz sevmiyoruz, istemiyoruz. รรผnkรผ sฤฑcak paranฤฑn ne zaman geleceฤi belli fakat ne zaman gideceฤi belli deฤil. Bu giderken de ne tรผr tahribatlar yapacaฤฤฑnฤฑ da birรงok defalar gรถrdรผk, yaลadฤฑk.” dedi.
Nebati, Tรผrkiye’nin maliyet avantajฤฑ, katma deฤerli ve yeลil รผretime dayalฤฑ bir beceriye sahip olmasฤฑ, pazara yakฤฑn olmasฤฑ, nitelikli insan sermayesine sahip olan ender รผlkelerden birisi olmasฤฑyla dijital altyapฤฑyฤฑ geliลtirdiklerini ve cari dengeyi de sรผrdรผrรผlebilir bir alan olan รผlkeler sฤฑnฤฑfฤฑna soktuklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
“Orta gelir tuzaฤฤฑndan รงฤฑkmak istiyoruz”
Orta gelir tuzaฤฤฑndan รงฤฑkmak istediklerini aktaran Nebati, ลรถyle devam etti:
“Kฤฑrฤฑlganlฤฑklarฤฑmฤฑzdan bir tanesi, 2013 yฤฑlฤฑnda 12 bin 500 dolar neredeyse kiลi baลฤฑna dรผลen gelire ulaลtฤฑk ancak o gรผnkรผ ลartlar iรงerisinde hepimizin memnun olduฤu bir durum vardฤฑ. Tรผrk lirasฤฑnฤฑn deฤeri tarihi olarak รงok yรผksek, fakat ihracatฤฑn ithalatฤฑ karลฤฑlama oranฤฑ yรผzde 56 idi. Bir problem daha var. Cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑz bรผyรผmeyle beraber yรผkseliyor. Bรผtรผn bunlar bizim o gรผnlerden itibaren almaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑmฤฑz ve aslฤฑnda Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑzฤฑn sadece son 19 yฤฑlda deฤil tanฤฑdฤฑฤฤฑmฤฑz gรผnden beri ortaya koyduฤu bir ลey. Bu ekonomik model Tรผrkiye’nin ลartlarฤฑna uygun hale gelirse รถzgรผn ve รถzgรผr olacak. Dolayฤฑsฤฑyla bu kฤฑrฤฑlganlฤฑklardan bir tanesi olan orta gelir tuzaฤฤฑndan รงฤฑkmak, reel efektif deฤer kurunu kabul edilebilir bir seviyeye getirmek amacฤฑyla da bu รงalฤฑลmalar yapฤฑldฤฑ.”
Nebati, bu oran yakalandฤฑฤฤฑ takdirde optimal noktaya yaklaลฤฑlacaฤฤฑnฤฑ aktararak, “2 liraya mal edilen ลeyi 1 liraya yurt dฤฑลฤฑnda almak emeฤinizi, gรผcรผnรผzรผ, katma deฤerinizi dฤฑลarฤฑya sevk etmek demektir. ลimdiki anlayฤฑลฤฑmฤฑz o optimal noktayฤฑ yakalamakla dฤฑลarฤฑya vereceฤimiz gรผcรผmรผzรผ aslฤฑnda dฤฑลarฤฑdan alacaฤฤฑmฤฑz imkanlarla deฤerlendirmek demektir ki bu kฤฑrฤฑlganlฤฑklar รผzerine gelebilelim.” diye konuลtu.
“Son 1 yฤฑlda bir bรผyรผme yok aslฤฑnda bir sฤฑรงrama var.” diyen Nebati, sadece ihracat rakamlarฤฑnda deฤil makroekonomik gรถstergelerde de bir sฤฑรงrama olduฤunu anlattฤฑ.
Nebati, Tรผrkiye’nin รงok รถnemli รถzelliklerinden bir tanesinin, dramatik olarak bir dรผลรผล yaลandฤฑฤฤฑnda รงok hฤฑzlฤฑ ลekilde toparlanma รถzelliฤini ortaya koyabilmesi olduฤunu sรถyledi.
Geliลtirilen modele iliลkin bilgi veren Nebati, modelin temelinin cari aรงฤฑฤฤฑn sฤฑfฤฑrlandฤฑฤฤฑ, hatta pozitif hale dรถnรผลtรผฤรผ fakat bรผyรผmenin de gerรงekleลtirileceฤi bir imkanlar silsilesini gerรงekleลtirebilmek olduฤunu anlattฤฑ.
Nebati, bunun iรงin de kฤฑrฤฑlganlฤฑk olan enflasyonun kabul edilebilir yani tek haneli seviyelere getirilmesi ve รผlke iรงerisindeki dinamiklerin daha รถngรถrรผlebilir hale getirilmesini hedeflediklerini vurguladฤฑ.
Tรผrkiye’nin geรงen yฤฑl yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) salgฤฑnฤฑ nedeniyle yaลanan kapanma ve belirsizliฤe raฤmen yฤฑlฤฑ 1,8’lik bรผyรผmeyle kapattฤฑฤฤฑna iลaret eden Nebati, “2020 yฤฑlฤฑndaki muhteลem deฤiลime ‘Tesadรผfen oldu.’ dediler. Hep tesadรผf dediler. Biz her รงeyrekte rekorlar kฤฑrarak geldik.” diye konuลtu.
Nebati, yฤฑl sonu bรผyรผme tahmininin sorulmasฤฑ รผzerine de “Bรผyรผmede รงift haneye doฤru gidiyoruz, hedeflerimizin inลallah รถtesine doฤru gidiyoruz. ‘Bu 2020’de kendiliฤinden oldu, 2021’de gerรงekleลtiremeyeceksiniz.’ dediler. 2021’de de bรผyรผyoruz, umudumuz var ve geleceฤi รงok iyi planlฤฑyoruz.” ifadesini kullandฤฑ.
ฤฐhracattaki ve sanayi รผretimindeki olumlu geliลmelere de iลaret eden Nebati sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Tรผrkiye, dรผnyanฤฑn ihtiyacฤฑ olan her tรผrlรผ รผrรผnรผ รงok hฤฑzlฤฑ ลeklide sunma becerisine sahip. Tรผrkiye artฤฑk bu ลekilde geldiฤi noktaya kadar geldi, bundan sonra yapฤฑlmasฤฑ gereken ลey, katma deฤeri yรผksek yatฤฑrฤฑmlar ve รผrรผnler, ileri teknoloji gerektirecek her tรผrlรผ imkanฤฑn saฤlandฤฑฤฤฑ, ihracatฤฑn artmasฤฑna katkฤฑ saฤlayacak รผrรผnleri รผretme vaktini yakaladฤฑ. Onun iรงin Tรผrkiye Modeli diyoruz. Bankalarฤฑmฤฑz gรผรงlรผ, sermaye yeterlilik oranฤฑ gayet iyi, tahsili gecikmiล alacaklarda sฤฑkฤฑntฤฑ yok, kredi mevduat oranlarฤฑnda da iyiyiz. Bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑmฤฑz dรผลรผk, yรผzde 3,5 demiลiz, 3,5’un da altฤฑnda. Cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑz da dediฤimiz noktalarฤฑn altฤฑnda geliyor. Dรผnya cari aรงฤฑkla, bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑyla uฤraลฤฑrken Tรผrkiye yรผzde 3,5’un altฤฑnda bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ ile gidiyor.”
Nebati, Tรผrkiye’nin hane halkฤฑ, reel sektรถr, kamu sektรถrรผ ve finansal sektรถrรผn borรงluluk oranlarฤฑnda dรผnyanฤฑn รงok altฤฑnda olduฤunu aktararak “Bir masa dรผลรผnรผn, bu masanฤฑn bรผtรผn ayaklarฤฑnฤฑn saฤlam bastฤฑฤฤฑnฤฑ. Dรผnya รผlkeleri iรงinde bรผtรผn รผlkelerle farklฤฑ ลekilde ayaklarฤฑ saฤlam basan bir masa. Bรถylesine bir รผlkede siz kurlarla oynarsanฤฑz, kurlarฤฑn รผzerinde birtakฤฑm spekรผlatif, manipรผlatif oyunlar oynarsanฤฑz, bu bir yere kadar gider. Sonra doฤru olan ลey, reel olan ลey piyasaya hakim olur.” dedi.
Kurdaki geliลmelere yรถnelik soru รผzerine de Bakan Nebati, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑn piyasa deyimiyle “satฤฑn alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ” sรถyledi. Nebati, bireylerin gece geรง saatten itibaren Dรถvizlerini bozdurmaya baลladฤฑฤฤฑna iลaret ederek “Bรผyรผk bir heyecan var, bazฤฑ internet siteleri kilitlendi, รงรถktรผ. Niye biliyor musunuz? Geldik, doฤrularฤฑn ve gerรงeklerin olduฤu ana geldik. Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz Tรผrkiye’de en gรผvenilir insanlarฤฑn baลฤฑnda. Sรถylediฤi ลey mutlaka karลฤฑlฤฑk buluyor. Tedbirleri de ortaya koyduktan sonra koลmaya baลladฤฑlar.” diye konuลtu.
Nebati, alฤฑnan kararlara iliลkin yapฤฑlan “mรผdahale” benzetmesine tepki gรถstererek “Hayฤฑr kesinlikle, hiรงbir ลekilde mรผdahale olmadฤฑ.” ifadesini kullandฤฑ. Yapฤฑlan deฤerlendirmelerin spekรผlatif olduฤunu aktaran Nebati, “Tรผrk lirasฤฑnฤฑn gรผรงlรผ olmasฤฑndan, birkaรง aydฤฑr sรผren dalgalanmasฤฑnฤฑn gitmesinden umutlarฤฑ รงรถktรผ, artฤฑk Tรผrk lirasฤฑna saldฤฑrฤฑyฤฑ mรผbah gรถrmeye baลladฤฑklarฤฑ ana gelmiลtir.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Zaten bir kรถpรผk olduฤunu ve bu kรถpรผฤรผn รถnceki akลam gittiฤini bildiren Nebati, piyasaya kesinlikle bir mรผdahale olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
“Bununla ilgili bildirimde bulunduk”
Kurdaki dรผลรผลรผn yerleลiklerin satฤฑลฤฑyla gerรงekleลtiฤini bildiren Nebati aรงฤฑklamalarฤฑna ลรถyle devam etti:
“รฤฑkmฤฑล bir tanesi ne diyor; bir kamu bankasฤฑ yรถneticisi sistemin nasฤฑl yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamฤฑล ocakta tamamlanacakmฤฑล. Biz bugรผn sistemi girdik. Bugรผn kamu bankalarฤฑ baลladฤฑ, รถzel bankalar da sistemi iลler hale getirdiler. ‘Parayฤฑ 6 aylฤฑk yatฤฑranlar dรถvizdeki artฤฑลฤฑn yรผzde 50’sini alacak.’ diyorlar. Bunu kimden รถฤrendin, bunu aรงฤฑklayacaksฤฑn. Bununla ilgili biz de bildirimde bulunduk, bunla ilgili dava aรงฤฑlacak. Bu beyefendi hesap verecek. Bu ne demektir, bu Tรผrk lirasฤฑna karลฤฑ yapฤฑlmฤฑล haince bir saldฤฑrฤฑdฤฑr. Dรผn bir tane daha รงฤฑktฤฑ; yรผzde 18 KDV gelecekmiล. Dรถviz alฤฑm satฤฑm iลlemleri kambiyo iลlemidir, yรผzde 18 KDV nasฤฑl gelir ya? Halihazฤฑrda, binde 2 oranฤฑnda Banka Sigorta Muamele Vergisi (BSMV) uygulanฤฑyor. Bizim dรถvizle, dรถviz iลi yapanlarla alฤฑm satฤฑm yapanlarla iลimiz yok.”
“Spekรผlasyon deฤil, manipรผlasyon deฤil, ihanettir”
Sermaye kontrolรผne iliลkin tartฤฑลmalarฤฑn sorulmasฤฑ รผzerine de Nebati, “Tรผrkiye’de bugรผne kadar sermaye kontrolรผne gidildi mi, gidilmedi. Serbest piyasa ekonomisi Tรผrkiye’de ‘Serbest piyasa ekonomisi uygulanmasฤฑ gerekir.’ diyen birรงok รผlkeden daha serbest ลekilde uygulanฤฑyor. Bu รผlkede can gรผvenliฤi, mal gรผvenliฤi, ฤฑrz gรผvenliฤi, inanรง gรผvenliฤi saฤlanmฤฑลtฤฑr. Kambiyo kฤฑsฤฑtlamasฤฑ veya serbest piyasaya iliลkin sรถylenmiล her bir laf spekรผlasyon deฤil, manipรผlasyon deฤil, ihanettir. Hepsiyle ilgili iลlem baลlatฤฑldฤฑ. Bu tรผr ihanetlere asla izin vermeyeceฤiz.” dedi.
Bakan Nebati, Tรผrkiye’nin kara yollarฤฑ, havalimanlarฤฑ ve saฤlฤฑk alanฤฑndaki altyapฤฑsฤฑnฤฑn gรผรงlรผlรผฤรผne de dikkati รงekerek ลunlarฤฑ kaydetti:
“Tรผrkiye ลu anda altyapฤฑsฤฑnฤฑ bitirdi. Bu model iรงin tam zamanฤฑ. Tรผrkiye alternatif tedarik merkezi, kรผresel รผretim ve tedarik merkezi olmasฤฑ gereken รผlkelerin baลฤฑnda geliyor, doฤrudan yatฤฑrฤฑm รงeken รผlkelerin baลฤฑnda geliyor. Dolayฤฑsฤฑyla Tรผrkiye bu tarihi fฤฑrsatฤฑ deฤerlendirecek. Makroekonomik istikrarฤฑ saฤlayarak ve yรผksek katma deฤerli รผretimi, ihracatฤฑ, istihdamฤฑ artฤฑracaฤฤฑz. Cari aรงฤฑk sorununa kalฤฑcฤฑ olarak รงare bulacaฤฤฑz, orta gelir tuzaฤฤฑnฤฑ aลacaฤฤฑz, kรผresel deฤer zincirlerinde รผst sฤฑralara รงฤฑkacaฤฤฑz. Modelimiz yรผksek bรผyรผme, dรผลรผk cari aรงฤฑk. รnceki modellerde 1990’lฤฑ yฤฑllarda dรผลรผk bรผyรผme, dรผลรผk cari aรงฤฑktฤฑ. Eh gรผvenli, artฤฑk yetersiz. 2002-2020 dรถneminde yรผksek cari aรงฤฑk, yรผksek bรผyรผme var; risk var. ลimdi modelimiz, yรผksek bรผyรผme ve dรผลรผk cari aรงฤฑk. Modelimizin temeli bu.”
Tรผrkiye’nin bir demokratik geleneฤi olduฤunu ifade eden Nebati, serbest piyasa tecrรผbesinin yadsฤฑnamayacaฤฤฑnฤฑ, รงok dinamik ve iลtahlฤฑ bir ekonominin olduฤunu ifade etti.
Nebati, Tรผrkiye’yi durduramadฤฑklarฤฑnฤฑ dile getirerek “Hem รงalฤฑลkanฤฑz hem harcฤฑyoruz ve dรผnyaya รผretiyoruz. Bรถylesine dinamik bir รผlke. Gรผรงlรผ bir iล dรผnyamฤฑz var. Bu model ihracat eksenli bir kalkฤฑnma ve dikey bรผyรผmeyi getiriyor. Ana politikasฤฑ, ihracat teลvikleri, Ar-Ge’ye destek, yฤฑldฤฑz ve sektรถr firmalarฤฑ seรงme, รงevre dostu yenilikรงi yatฤฑrฤฑmlarฤฑ destek. Destekleyici politikalar var, istihdam politikamฤฑz, temel bilimlere ve mesleki eฤitime destek, vergi ve sosyal politikalar, altyapฤฑsฤฑ finansal istikrar ve fiyat istikrarฤฑ, sรผrdรผrรผlebilir ve dengeli bir maliye politikasฤฑ.” diye konuลtu.
Asla maliye politikasฤฑndan taviz vermeyeceklerini belirten Nebati, Tรผrkiye’de para ve maliye politikalarฤฑnฤฑn birlikte yรผrรผdรผฤรผ, tรผm kurum, kuruluล ve bakanlฤฑklarฤฑn ortak bir sรถylemle, bรผtรผncรผl bir bakฤฑล aรงฤฑsฤฑyla ana politikalara baฤlฤฑ olmak kaydฤฑyla yรผrรผnebilecek bir dรถnem olduฤunu sรถyledi.
Nebati, yeni ekonomi modelinin, yenilenmiล altyapฤฑ ve lojistik avantajlarฤฑ, dinamik reel sektรถrรผ, siyasi istikrar ve kapsayฤฑcฤฑ kurumlarฤฑyla, serbest kambiyo rejimine tam baฤlฤฑlฤฑktan vazgeรงmemesiyle, ekonomik politikalarฤฑnฤฑ daha ลeffaf ve รถngรถrรผlebilir dรผsturu ile, dengeli ve sรผrdรผrรผlebilir bir maliye politikasฤฑyla piyasadaki oynaklฤฑฤฤฑ azaltmaya yรถnelik makro ihtiyati tedbirlerle ve piyasa beklentilerini iyileลtirecek reel sektรถrรผn รถnรผnรผ daha iyi gรถrmesini saฤlayacak bir model olduฤunu vurguladฤฑ.
Bakan Nebati, Tรผrkiye’nin 1960’lardaki รin veya Gรผney Kore olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek ลรถyle konuลtu:
“Biz 2021 yฤฑlฤฑndaki Tรผrkiye’yiz. Tรผm altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ gerรงekleลtirmiล, kiลi baลฤฑna dรผลen geliri itibarฤฑyla belli bir noktaya ulaลmฤฑล ve umudu olan, dรผnya pazarฤฑnฤฑn tam gรถbeฤinde olan ve bunu salgฤฑnda da pekiลtiren, farklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyan, hiรง kimsenin ummadฤฑฤฤฑ bir dรถnemde bile saฤlฤฑk sektรถrรผnde mucizeler adeta ortaya koyan bir รผlkenin bu yeni modelini gerรงekleลtireceฤi sรผre, birilerinin tahmin ettiฤi gibi ne bir Gรผney Kore ne de bir รin sรผresidir. Sรผre Tรผrkiye’yi 158 dolarlardan 8500 dolar karลฤฑlaลtฤฑrmasฤฑyla en az kฤฑrk kat รผst bir ivme ile gerรงekleลtirecek bir sรผreรง demektir. Ne demek bu, bir paket gรผvenilen, umut duyulan insan tarafฤฑndan Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz tarafฤฑndan aรงฤฑklandฤฑ. ลu an dรถviz kurlarฤฑndaki dรผzelmeye bakฤฑn.”
“Parasฤฑnฤฑ รงekmeye gidenler kapฤฑdan geri dรถndรผ”
Nebati, kurda รงรถzรผlmenin baลladฤฑฤฤฑna iลaret ederek “Bireyseller yarฤฑลฤฑyor, bu daha da devam edecek. Bugรผn bankalarฤฑ da takip ettim, bireysellerdeki likidite talebi geรงen cumaya gรถre 4’te 1’e dรผลtรผ. Bir hafta รถncesine gรถre normalleลme sฤฑnฤฑrlarฤฑna bugรผn itibarฤฑyla geldi. Parasฤฑnฤฑ รงekmeye gidenler kapฤฑdan geri dรถndรผ. Neden? Gรผven geldi.” ifadelerini kullandฤฑ.
Bireylerin akฤฑlcฤฑ olduฤunu her insanฤฑn kendi geleceฤini dรผลรผndรผฤรผnรผ bunun ayฤฑp olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Nebati, ลรถyle devam etti:
“Ama Tรผrkiye’deki birileri bu รผlkedeki kaosla iktidar deฤiลimini hedeflediฤi iรงin bazen bir yalpalama ve onun neticesinde de bireylerin etkilenmesi sรถz konusu olabiliyor. Tรผrkiye’deki makroekonomik gรถstergelerin hiรงbir ลekilde dolarฤฑ dรผn gรผndรผz olan noktalara getirecek bir karลฤฑlฤฑฤฤฑ yoktu. Sonuรงta bireyler ลunu gรถrdรผ, gรผvenli bir aรงฤฑklama, akฤฑlcฤฑl bir tedbirler serisi. Biz bu tedbirlerle Tรผrkiye’de yaลayan tรผm bireylerin gerรงek kiลilerin ihtiyacฤฑnฤฑ karลฤฑlayacak, aynฤฑ zamanda kurumsal tรผzel kiลilerin de her tรผrlรผ ihtiyacฤฑnฤฑ giderecek รถnemli bir tedbirler silsilesi aรงฤฑkladฤฑk, anฤฑnda uygulamaya girdik.”
Bakan Nebati, kurdaki dรผลรผลรผn devam edip etmeyeceฤinin sorulmasฤฑ รผzerine de “Kurda kรถpรผklerin gittiฤi, gerรงek fiyatlamanฤฑn oluลtuฤu bir noktaya doฤru gidiyoruz. Kur iyi bir yerlerde dengeye gelecektir.” ifadelerini kullandฤฑ.
“Sevgili TรSฤฐAD sakฤฑn ha muhalefet partisinin gazฤฑna gelmeyin”
Gerรงeklerden, piyasadan uzak olmadฤฑklarฤฑnฤฑ, her ลeyden haberinin olduฤunu, bir karar almadan ilgilileri dinlediฤini dile getiren Nebati, son birkaรง aydฤฑr, muhalefetin, sosyal medyanฤฑn destekleri ve bazฤฑ STK’lerin ortaya koyduฤu davranฤฑล ile รถngรถrรผlebilirliฤi ve istikrarฤฑ zedeleyecek aรงฤฑklamalarla bu noktaya gelindiฤini dile getirdi.
Nebati, Bakan Yardฤฑmcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn son dรถnemlerinde her alanda sivil toplum kuruluลlarฤฑ ile toplantฤฑlar yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ederek bakan olur olmaz ilk toplantฤฑlarฤฑnฤฑ iล dรผnyasฤฑ ile yaptฤฑklarฤฑnฤฑ hatฤฑrlattฤฑ. Nebati, ลunlarฤฑ kaydetti:
“ฤฐล dรผnyasฤฑnda da Ahmet, Mehmet gelsin o gelmesin bu gelmesin demedik. Hangi ideolojiden olursa olsun beni ilgilendirmez, รผlkeye bir katkฤฑ saฤlฤฑyorsa tamam. Bankacฤฑlar da dahil olmak รผzere o gรผn toplantฤฑda 67 kiลi ile 6,5 saat sรผren bir toplantฤฑ yaptฤฑk. Modelimizi anlattฤฑk, her sรถz almak isteyen kiลiye sรถz verdik, 42 kiลi sรถz istedi, sฤฑnฤฑrlama yok. Her ลey aรงฤฑk bende kural budur. Eleลtiri nezaket kurallarฤฑ bir saygฤฑnlฤฑk iรงerisinde yapฤฑldฤฑฤฤฑ sรผrece her ลey sรถylenebilir. Ama ideolojik tutumla, bunlar gitsin de ne olursa olsun anlayฤฑลฤฑ ile yapฤฑldฤฑฤฤฑnda biz anlaลamayฤฑz. Her ลey sรถylendi, tรผm talepler dile getirildi. ลeffafฤฑz, aรงฤฑk sรถzlรผyรผz, her tรผrlรผ sรถylemi dinlemeye hazฤฑrฤฑz ve dinledik.”
ฤฐstiลareye devam edeceklerini, iletiลimi koparmayacaklarฤฑnฤฑ dile getiren Nebati, “Ana muhalefet partisi son 20 yฤฑldฤฑr oy oranฤฑnฤฑ yรผzde 25’ten yรผzde 25,3’e รงฤฑkardฤฑฤฤฑ iรงin binde 3’lรผk bu artฤฑลtan dolayฤฑ kendisini iktidarda zannetmeye baลladฤฑ ve seรงim olmayacaฤฤฑnฤฑ bile bile her gรผn erken seรงim teranesi ile iล dรผnyasฤฑnฤฑn รถnรผnรผ kapattฤฑ. Zannetti ki bugรผn akลam iktidar gidiyor. ” diye konuลtu.
Nebati, TรSฤฐAD’ฤฑn da sรถz konusu toplantฤฑda olduฤunu hatฤฑrlatarak ลรถyle konuลtu:
“TรSฤฐAD, sen geldin toplantฤฑmdaydฤฑn, gayet iyi iletiลimimizi kurmuลtuk, ne oluyor da hemen ลiddetli bir aรงฤฑklama yapฤฑyorsun? ฤฐรงeriden de bu aรงฤฑklamadan rahatsฤฑz olduฤunu ifade edenler รงok. Sevgili TรSฤฐAD sakฤฑn ha muhalefet partisinin gazฤฑna gelmeyin. รรผnkรผ onlar zannettiler ki bu iล bรถyle bitiyor. Bak ben size sรถyleyeyim, siz bize tavฤฑr takฤฑnฤฑrsanฤฑz bu millet size tavฤฑr takฤฑnฤฑr. Siz bizim gideceฤimizi zannediyorsanฤฑz, 2002 yฤฑlฤฑndan bu yana yapฤฑlan seรงimlerin neticesine bakฤฑn ‘Biz geliyoruz’ diyenler hepsinde sizi yalnฤฑz bฤฑraktฤฑ. Biz yine birlikte รงalฤฑลacaฤฤฑz. Bizim sizinle bir alฤฑp veremediฤimiz yok. Gelin hep beraber bu รผlkeye hizmet edelim. Biz bir gemideyiz, siz geminin en รผst katฤฑnda oturuyorsunuz, havuzlu kamaralarฤฑnฤฑz var, kamaralarฤฑnฤฑz รงok ลฤฑk. Dรถviz kurundaki bir deฤiลimden en fazla etkilenen sizlersiniz, รถyle bir baฤฤฑrฤฑyorsunuz ki, dรถvizle iลi olmayan aลaฤฤฑdaki insanlar koลa koลa dรถviz alฤฑyorlar sonra da elinde patlatฤฑyorsun. Yazฤฑk deฤil mi kaybฤฑmฤฑza? En fazla kaybeden TรSฤฐAD baลta olmak รผzere en bรผyรผk oyuncularฤฑmฤฑz. Tรผrkiye’de dรถviz borcu olanlarฤฑn yรผzde 75’i 1000 firmaya ait, bireyler kurumlar borรงlu deฤil, bu borcu asฤฑl yรผklenen sizsiniz. Peki siz bu dรถvizin kรถpรผklรผ bir ลekilde makroekonomik gรถstergelerle asla baฤlantฤฑsฤฑ olmayan bรถyle bir sonuca nasฤฑl katlanฤฑyor sonra da size bir telefonla ya da bir geliลle iktidara รงeki dรผzen vermeye รงalฤฑลฤฑyorsunuz?”
Bakan Nebati, asgari รผcretliye yรผzde 50’nin รผzerinde artฤฑล yaptฤฑklarฤฑnฤฑ ifade ederek “Asgari รผcretliyi biz ezdirir miyiz, olacak ลey mi? Bir iลรงinin yรผzรผnรผn asฤฑlarak gitmesine biz katlanamayฤฑz, Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz hiรง katlanamaz. Evine mutlu dรถnmesi lazฤฑm, onun iรงin yaptฤฑk.” ifadelerini kullandฤฑ.
Sadece asgari รผcretlilerden deฤil, tรผm รผcretlilerden damga vergisini kaldฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ, buna memurlarฤฑ da eklediklerini belirten Nebati, “Bu seni ezdirmeyeceฤim demek. รรผnkรผ enflasyondan en fazla etkilenecekler bizim gรถzdemiz. Tรผrkiye’de enflasyonun รผstesinden geliriz.” diye konuลtu.
