Sฤฑnฤฑrsฤฑz bir temiz enerji kaynaฤฤฑ potansiyelinden dolayฤฑ fizikรงiler onlarca yฤฑldฤฑr nรผkleer fรผzyonu yeniden yaratacak teknoloji arayฤฑลฤฑnda.
Salฤฑ gรผnรผ araลtฤฑrmacฤฑlar bรผyรผk bir engeli aลtฤฑklarฤฑnฤฑ ve bir fรผzyon deneyinde, iลlem iรงin gereken enerjiden daha fazlasฤฑnฤฑ รผretmeyi baลardฤฑklarฤฑnฤฑ doฤruladฤฑlar.
Ancak uzmanlar, fรผzyonun konutlara enerji saฤlamada kullanฤฑlmasฤฑ iรงin daha gidilecek รงok yol olduฤunu sรถylรผyor.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre deney, California’daki Lawrence Livermore Ulusal Laboratuarฤฑ’nda (LLNL) bulunan Ulusal Ateลleme Tesisi’nde gerรงekleลtirildi.
LLNL direktรถrรผ Dr. Kim Budil deney sonucunu, “Bu tarihi bir baลarฤฑ… Geรงtiฤimiz 60 yฤฑl boyunca binlerce insan bu รงabaya katkฤฑda bulundu ve bu aลamaya gelmek gerรงek bir vizyon gerektirdi” dedi.
Enerji รผretiminde nรผkleer fรผzyon “รถnemli bir amaรง” olarak tanฤฑmlanฤฑyor. Gรผneล ve diฤer yฤฑldฤฑzlarฤฑn enerji kaynaฤฤฑnฤฑ nรผkleer fรผzyon reaksiyonlarฤฑ oluลturuyor.
Bu iลlem, iki hafif atom รงekirdeฤinin birleลmeye zorlanmasฤฑ ve daha aฤฤฑr bir รงekirdek oluลturmasฤฑyla meydana geliyor.
Nรผkleer fรผzyon, aฤฤฑr atomlarฤฑn parรงalandฤฑฤฤฑ nรผkleer fisyonun tam tersi. Bugรผn nรผkleer enerji santrallerinde fisyon teknolojisi kullanฤฑlฤฑyor. Ama bu iลlem sonucunda รงok fazla atฤฑk ortaya รงฤฑkฤฑyor ve bunlar uzun sรผre radyasyon yayฤฑyor. Bu atฤฑklar tehlikeli ve gรผvenli bir ลekilde depolanmalarฤฑ gerekiyor.
Nรผkleer fรผzyon ise รงok daha fazla enerji รผrettiฤi gibi, รงok daha az miktarda ve kฤฑsa รถmรผrlรผ radyoaktif atฤฑk รผretiyor. Ayrฤฑca bu iลlem sฤฑrasฤฑnda sera gazฤฑ salฤฑmฤฑ olmadฤฑฤฤฑ iรงin iklim deฤiลikliฤi aรงฤฑsฤฑndan zarar oluลturmuyor.
Ancak fรผzyonda elementleri bir arada tutmak iรงin รงok bรผyรผk miktarlarda sฤฑcaklฤฑk ve basฤฑnรง gerekiyor. ลimdiye kadar hiรงbir deney, bu iลlem iรงin harcanan miktardan daha fazla enerji รผretmeyi baลaramadฤฑ.
California’daki Ulusal Ateลleme Tesisi 3.5 milyar dolarlฤฑk bir deney.
Karabiber tanesi bรผyรผklรผฤรผndeki bir kapsรผlรผn iรงine รงok az miktarda hidrojen konuluyor.
Hidrojen yakฤฑtฤฑnฤฑ ฤฑsฤฑtmak ve sฤฑkฤฑลtฤฑrmak iรงin 192 ฤฑลฤฑnlฤฑ gรผรงlรผ bir lazer kullanฤฑlฤฑyor.
Lazer o kadar gรผรงlรผ ki kapsรผlรผ, Gรผneล’in merkezinden daha sฤฑcak hale gelecek ลekilde 100 milyon santigrat dereceye kadar ฤฑsฤฑtabiliyor ve Dรผnya atmosferinin 100 milyar katฤฑndan daha fazla sฤฑkฤฑลtฤฑrabiliyor.
Bu kuvvetler altฤฑnda kapsรผl patlamaya baลlฤฑyor ve hidrojen atomlarฤฑnฤฑ birleลmeye zorluyor ve bu sรผreรงte enerji aรงฤฑฤa รงฤฑkฤฑyor.
Fusion Energy Insights’ฤฑn CEO’su Dr. Melanie Windridge, “Fรผzyon, Gรผneล’in parlamasฤฑna neyin neden olduฤunu ilk anladฤฑklarฤฑndan beri bilim insanlarฤฑnฤฑ heyecanlandฤฑrฤฑyor. Bugรผn elde edilen bu sonuรงlar bizi gerรงekten de teknolojinin ticari amaรงlฤฑ kullanฤฑmฤฑna giden yola sokuyor” dedi.
Londra’daki Imperial College รniversitesi’nden plazma fiziฤi profesรถrรผ Jeremy P. Chittenden de bunu “gerรงek bir atฤฑlฤฑm anฤฑ” ve “uzun zamandฤฑr aranan hedefe gerรงekten ulaลฤฑlabileceฤinin kanฤฑtฤฑ” olarak nitelendirdi.
Oxford รniversitesi Fizik Profesรถrรผ Gianluca Gregori ise “Bugรผn elde edilen baลarฤฑ ABD, ฤฐngiltere ve dรผnyanฤฑn dรถrt bir yanฤฑndaki รงok sayฤฑda bilim insanฤฑnฤฑn รงalฤฑลmalarฤฑna dayanฤฑyor. Ateลlemenin gerรงekleลtirilmesiyle birlikte sadece fรผzyon enerjisinin kilidi aรงฤฑlmakla kalmฤฑyor, aynฤฑ zamanda yeni bir bilime de kapฤฑ aralanฤฑyor” dedi.
LLNL direktรถrรผ Dr. Budil, fรผzyonun elektrik santrallerinde kullanฤฑlmasฤฑ iรงin hala รถnemli engeller olduฤunu, ama “Ortak รงaba ve yatฤฑrฤฑmla, temel teknolojiler รผzerinde birkaรง on yฤฑl sรผrecek araลtฤฑrmalarla bir enerji santrali inลa edebilecek konuma gelinebileceฤini” sรถyledi.
