NASA’dan yapฤฑlan aรงฤฑklamada, Opportunity’nin keลif faaliyeti yรผrรผttรผฤรผ Perseverance Vadisi’nde tespit ettiฤi yรผzey formasyonlarฤฑnฤฑn Dรผnya รผzerinde bazฤฑ daฤ yamaรงlarฤฑndaki รงakฤฑl taลฤฑ birikimlerini andฤฑrdฤฑฤฤฑ belirtildi.
Bilim adamlarฤฑ, sรถz konusu ลeritlerin ฤฑslak topraฤฤฑn sรผrekli donmasฤฑ ve รงรถzรผlmesiyle meydana gelen ufalanma ve yamaรง eฤimi yรถnรผndeki toparlanmanฤฑn sonucu oluลtuฤu ihtimali รผzerinde duruyor.
Rรผzgar, toprak kaymasฤฑ ve diฤer sรผreรงlerin etkisi de deฤerlendiriliyor.
NASA’nฤฑn yayฤฑmladฤฑฤฤฑ fotoฤraflarda, vadi yamaรงlarฤฑnda topraฤฤฑn ve รงakฤฑl taลlarฤฑnฤฑn paralel ลerit veya dalgalar halinde yayฤฑldฤฑฤฤฑ, daha yoฤun รงakฤฑl olan sฤฑralarฤฑn daha az รงakฤฑl olan sฤฑralarฤฑ belirli bir dรผzen iรงinde izlediฤi gรถrรผlรผyor.
Tรผm vadinin nasฤฑl oluลtuฤu bilim adamlarฤฑ iรงin hala bir muamma. Araลtฤฑrmacฤฑlar, su, rรผzgar veya buz aลฤฑndฤฑrmasฤฑ seรงenekleri รผzerinde duruyor. รakฤฑl taลlarฤฑnฤฑn ve topraฤฤฑn neden ลeritler halinde yayฤฑldฤฑฤฤฑ konusunda farklฤฑ gรถrรผลler mevcut. ลeritlerin Mars’taki bazฤฑ gรผncel deฤiลimlerin sonucu mu olduฤu yoksa eski Mars’taki yer oluลumlarฤฑnฤฑn mirasฤฑ mฤฑ olduฤu araลtฤฑrฤฑlฤฑyor.
Mars’ta yapฤฑlan gรถzlemler, Kฤฑzฤฑl Gezegen’in eksen eฤikliฤinin artmasฤฑ sonucu kutuplarฤฑnda donmuล haldeki suyun bir kฤฑsmฤฑnฤฑn buharlaลarak atmosfere yayฤฑldฤฑฤฤฑ, ardฤฑndan kara ve buza dรถnรผลerek ekvator รงevresinde biriktiฤini gรถsteriyor. Bilim adamlarฤฑ bunun yรผz binlerce yฤฑllฤฑk รงevrimlerde ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor.
Opportunity Misyonu Baล Araลtฤฑrmacฤฑ Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Ray Arvidson, “Olasฤฑ bir aรงฤฑklama, bu ลeritlerin eksen eฤikliฤinin daha yoฤun olduฤu dรถnemde yamaรงlara dรผลen karฤฑn mevsim deฤiลimlerinde topraฤฤฑ nemlendirmesi, ardฤฑndan donma ve รงรถzรผlme dรถngรผlerinin kayalarฤฑ ve topraฤฤฑ ลeritler halinde biriktirmesi olabilir.” ifadelerini kullandฤฑ.
Bir diฤer olasฤฑlฤฑk da Endeavour Krateri’ndeki meteor kalฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑn rรผzgarla taลฤฑnarak Perseverance Vadisi’nin oluลturduฤu oyukta toplandฤฑฤฤฑ. Opportunity bilim ekibi รผyesi Robert Sullivan, “Kraterlerin yarattฤฑฤฤฑ kalฤฑntฤฑlarฤฑn rรผzgarla yayฤฑlmasฤฑ da aลฤฑndฤฑrma faktรถrlerinin rolรผnรผ aรงฤฑklamayฤฑ zorlaลtฤฑrฤฑyor. Bu ลeritlerin ne olduฤunu bilmiyorum. Kimsenin de bu konuda kesin bir fikri olduฤunu zannetmiyorum. ลu an yalnฤฑzca varsayฤฑmlar รผzerine konuลuyoruz. Daha fazla veri edinmeye ihtiyacฤฑmฤฑz var.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Opportunity ve Spirit
“Mars Exploration Rover-B” (Mars Keลfi Aracฤฑ-B) ya da “MER-B” olarak da adlandฤฑrฤฑlan Opportunity, NASA’nฤฑn Mars keลif aracฤฑ programฤฑnฤฑn parรงasฤฑ olarak 7 Temmuz 2003’te uzaya fฤฑrlatฤฑlmฤฑล, 25 Ocak 2004’te Meridiani Planum Platosu’na inmiลti.
Opportunity ile aynฤฑ tarihlerde “MER-A” olarak adlandฤฑrฤฑlan “Spirit” adlฤฑ ikiz araรง da gezegenin diฤer ucuna indirilmiลti. Ancak 2009’da gezegen yรผzeyinde sฤฑkฤฑลan Spirit’in Dรผnya ile irtibatฤฑ ertesi yฤฑl kopmuลtu. Opportunity ise 19 ลubat 2017 itibarฤฑyla รถngรถrรผlen operasyon sรผresinden 13 yฤฑl 9 ay 23 gรผn fazla bir sรผredir Kฤฑzฤฑl Gezegen’deki keลif faaliyetini sรผrdรผrรผyor.
