Pandemi, deprem, seรงim, yรผksek enflasyon derken bir de bu yฤฑl gรผnรผbirlik evlerin daha ucuza kiraya verilmesi otelcileri bir hayli zora soktu. Maliyetlerin yรผkselmesi, personel giderleri, otellerde kalฤฑล sรผrelerinin dรผลmesi otellerin nakit akฤฑลฤฑnฤฑ bozarken bu durumu yรถnetemeyen oteller, kredi yoluna gitti. 2023 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk 6 ayฤฑnda, otellerin bankalardan kullandฤฑฤฤฑ nakdi kredi borรงlarฤฑ ortalama 64 milyar TL arttฤฑ. Bu rakamฤฑn sadece 41 milyar TLโsinin Haziran ayฤฑnda gerรงekleลti. Kredi borรงlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn ise, bu yฤฑlsonuna kadar 100 milyar TLโye ulaลmasฤฑ bekleniyor.
Son 4-5 yฤฑlฤฑn en yรผksel kredi oranฤฑ
Dรผnya’nฤฑn haberine gรถre Tรผrkiyeโde irili-ufaklฤฑ 10 bin otel olduฤunu belirten Turizm Databank Kurucusu ve Ekonomist Erol Karabulut, BDDK verilerinden yaptฤฑฤฤฑ analize gรถre, bankalara borรงlanan otellerin yรผksek kapasiteli bรผyรผk oteller olduฤunu sรถyledi.
2023 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk 6 ayฤฑnda, otellerin bankalardan kullandฤฑฤฤฑ nakdi kredi borรงlarฤฑnฤฑn ortalama 64 milyar TL arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Karabulut, bu rakamฤฑn sadece 41 milyar TLโsinin Haziran ayฤฑnda gerรงekleลtiฤine dikkat รงekerek, โBรถyle giderse kredi borรงlarฤฑndaki artฤฑล bu yฤฑlsonuna kadar 100 milyar TLโye dayanฤฑrโ dedi. Aylฤฑk 6-8 milyar TLโye denk gelen rakamฤฑn Haziran ayฤฑnda รงok arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Karabulut, bunun ortalamada 5,5 katฤฑn รผzerine รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Karabulut, โSon 4-5 yฤฑlฤฑn hiรงbir ayฤฑnda bu denli bir kredi artฤฑลฤฑ olmamฤฑลtฤฑ. Bu sektรถr iรงin bir alarm mฤฑ? Bunu Aฤustos-Eylรผl aylarฤฑnda gรถreceฤizโ dedi.
Sezondaki doluluklardaki dรผลรผลรผn devam etmesi durumunda sene sonunda BDDKโnฤฑn da bu rakamlarฤฑ ister istemez gรถstermeye baลlayacaฤฤฑnฤฑ belirten Karabulut, โEski sisteme dรถndรผฤรผ zaman batฤฑk oranlarฤฑnฤฑ yรผzde 5โler, 10โlar, 15โler seviyelerinde gรถreceฤiz. Bir de geรงen yฤฑl oteller iyi ciro yaptฤฑฤฤฑ iรงin o ciroyu genel iลleyiล iรงine yedirdi. Sorun yaลanmฤฑyormuล gibi hissettiler. Ama 3-4 yฤฑldฤฑr รถdenmemiล borรงlar var, biriken krediler varโ aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
Sermayeye ihtiyacฤฑ olan otellerin sayฤฑsฤฑ 800 civarฤฑnda
Yatak hacimleri fazla olan ve bรผyรผk paralar รงeviren, sermayeye ihtiyacฤฑ olan otellerin sayฤฑsฤฑnฤฑn ise ortalama 700-800 civarlarฤฑnda olduฤuna iลaret eden Karabulut, โBu kredi borรงlanmalarฤฑnda bahsettiฤimiz miktarlar bรผyรผk otellerin kullandฤฑฤฤฑ paralar. Kรผรงรผk รงaplฤฑ otellerde 2-3 milyon TL, orta รถlรงeklilerde de ise bu rakam 50 milyon TLโyi geรงmez. En fazla bu aralฤฑklarda bir nakdi kredi borcu kullanฤฑmฤฑ olur.
Ticari sฤฑr olduฤu iรงin devlet aรงฤฑklayamaz bunu. Ama bankalar biliyorโ ลeklinde konuลtu. ลu anda Tรผrkiyeโdeki birรงok bรผyรผk zincir otel markalarฤฑnฤฑn รผcretsiz izin yรถntemini denediklerini belirten Karabulut, sรถzlerine ลรถyle devam etti: โNakit akฤฑลฤฑnฤฑ doฤru yรถnetemeyen bรผyรผk oteller รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ dรถnรผลรผmlรผ olarak 15 gรผn veya 1 ay รผcretsiz izne รงฤฑkartฤฑyor.
รstelik ลu anda sezonun en yรผksek olduฤu noktadayฤฑz.โ Yabancฤฑlarฤฑn artฤฑk evlerde daha รงok gecelemeyi tercih ettiฤini sรถyleyen Karabulut, รถzellikle Antalyaโda yฤฑlda 16-17 bin konut satฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun 10 yฤฑla vurulmasฤฑ durumunda yaklaลฤฑk 200 bin konut satฤฑลฤฑna denk geldiฤini ifade etti. Karabulut, โBunlarฤฑ kiraya da veriyorlar. Bu sebeple de otele gitmesi gereken kiลi otele gitmiyor. Bu da doluluฤu olumsuz etkiliyorโ dedi.
โฤฐstediฤimiz doluluk oranlarฤฑnฤฑ bir tรผrlรผ yakalayamadฤฑkโ
Bรผtรผn sektรถrlerin ลu anda nakit akฤฑลฤฑnda zorluk yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Profesyonel Otel Yรถneticileri Derneฤi (POYD) Asbaลkanฤฑ Hakan Saatรงioฤlu, enflasyon artฤฑลฤฑ paralelinde gelirde aksamalar olduฤunu sรถyledi. Dรถvizin artsa da hemen nakite รงevrilemediฤine deฤinen Saatรงioฤlu, โBรผyรผk bir otel grubu yatฤฑrฤฑm yapmฤฑลsa veya yapฤฑyorsa ya da geรงmiล yฤฑllardan renovasyon รงalฤฑลmalarฤฑ baลlatmฤฑลsa ihtiyaรง duyduฤu rakamฤฑ kredi รงekmek durumunda kalabilir.
รรผnkรผ elindeki sermayeyi de kullanabiliyorlar bu tarz operasyon iรงinโ dedi. Doluluklarฤฑ istedikleri gibi yakalayamadฤฑklarฤฑnฤฑ belirten Saatรงioฤlu, “Geรงen yฤฑla gรถre turist sayฤฑsฤฑ yรผzde 25 arttฤฑ ancak bu durum otellere yansฤฑmadฤฑโ dedi. Bunun sebeplerine deฤinen Saatรงioฤlu, โTuristlerin kendi รผlkelerindeki ekonomik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ da gelir dรผลรผลรผnde etkili oldu” diye konuลtu.
“Avrupa รผlkelerinden pahalฤฑyฤฑz”
รzellikle son bir yฤฑldฤฑr nakit ve finansman sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ ve bu sorunun da hala devam ettiฤini belirten Gรผney Marmara Turistik Otelciler ve ฤฐลletmeciler Birliฤi Derneฤi (GรMTOB) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Buฤra Artฤฑรง, ลu anda bรผyรผk otellerin istedikleri kredilere ulaลabilecekleri dรถnem olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Seรงim รถncesi bankalarฤฑn kendilerini gรผvende tutmak iรงin bรถyle bir politika izlediฤini belirten GรMTOB Baลkanฤฑ, bankalarla yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmelerinde bankalarฤฑn enflasyonist ortamฤฑ biraz da engellemek adฤฑna bรถyle bir stratejinin devam ettiฤini savunduklarฤฑnฤฑ sรถyledi. Artฤฑรง, โHala nakite ulaลmada sฤฑkฤฑntฤฑ รงekiyoruz. Krediye ulaลฤฑmda oteller sฤฑkฤฑntฤฑ รงekiyor. Gฤฑda ve enerjideki artฤฑลlar neredeyse yรผzde 100โรผ buldu. Bu doฤrultuda da otellerin aลฤฑrฤฑ yรผksek girdi maliyetleri olduฤu iรงin bu da fiyatlara yansฤฑyor. Bazฤฑ Avrupa รผlkelerinden bile daha pahalฤฑ durumdayฤฑzโ dedi.
