Sรผrekli artan enflasyon karลฤฑsฤฑnda รงalฤฑลanlarฤฑn gรถzรผ olasฤฑ asgari รผcret zammฤฑna รงevrildi. Bu konuda son aylarda hรผkรผmet kanadฤฑndan farklฤฑ aรงฤฑklamalar gelse de temmuz ayฤฑnda asgari รผcrete ara zam yapฤฑlmasฤฑ konusundaki beklentiler giderek gรผรงleniyor.
DW Tรผrkรงe’nin haberine gรถre sene baลฤฑnda yaklaลฤฑk yรผzde 50 zam yapฤฑlarak 4 bin 253 liraya รงฤฑkarฤฑlan asgari รผcretin bir kฤฑsmฤฑ her ay yรผkselen enflasyon karลฤฑsฤฑnda eridi. Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu’nun (TรฤฐK) aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ verilere gรถre ocak ayฤฑnda yรผzde 48,69 olan yฤฑllฤฑk enflasyon ลubatta yรผzde 55,44, martta yรผzde 61,14, nisanda yรผzde 69,97 ve mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 73,50 รงฤฑktฤฑ. Ekonomistlerin genel beklentisi enflasyonun yฤฑl sonuna kadar รผรง haneyi gรถrmesi yรถnรผnde.
Ara zam konusunda ise henรผz bir oran netleลmiล deฤil. Ancak zammฤฑn yรผzde 10 ila 20 arasฤฑnda olmasฤฑ ve bazฤฑ prim desteklerinin uygulanmasฤฑ gรผndemde.
DW Tรผrkรงe’ye deฤerlendirmelerde bulunan Devrimci ฤฐลรงi Sendikalarฤฑ Konfederasyonu (DฤฐSK) Baลkanฤฑ Dr. Arzu รerkezoฤlu, ลimdiye kadar konuลulan yรผzde 5, yรผzde 10 gibi oranlarฤฑn ve son derece ufak prim desteklerinin asgari รผcretteki kaybฤฑ asla karลฤฑlayamayacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Bรถyle sembolik oranlarฤฑn รงalฤฑลanlarฤฑn ihtiyacฤฑ olan iyileลtirmeyi saฤlayamayacaฤฤฑnฤฑ vurgulayan รerkezoฤlu, son aylarda yรผkselen enflasyon karลฤฑsฤฑnda maaลlarฤฑn eridiฤinin altฤฑnฤฑ รงiziyor.
Hesap yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑna gรถre olmalฤฑ
DฤฐSK tarafฤฑndan yapฤฑlan araลtฤฑrmaya gรถre asgari รผcretlinin alฤฑm gรผcรผndeki kaybฤฑn son 5 ayda 5 bin lirayฤฑ bulduฤunu anlatan รerkezoฤlu, yapฤฑlmasฤฑ gereken zamma iliลkin ลu aรงฤฑklamayฤฑ yapฤฑyor: “Bizim bu noktada รงizdiฤimiz รงerรงeve belli. Gelinen noktada รผcretlere yeni bir zam ihtiyacฤฑ daha doฤmuลtur. Zaten asgari รผcrete yapฤฑlan zam oranฤฑ yรผzde 50 olsa bile bunun yรผksek enflasyon karลฤฑsฤฑnda hฤฑzla eriyeceฤini sรถylemiลtik. ลimdi hayat pahalฤฑlฤฑฤฤฑ ortada. Gฤฑda enflasyonu ortada. Biz en azฤฑndan iki kiลinin asgari รผcretle รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ bir ailede toplam gelirin yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ yakalamasฤฑ gerektiฤini ifade ediyoruz.”
Tรผrkiye ฤฐลรงi Sendikalarฤฑ Konfederasyonu’nun mayฤฑs ayฤฑ raporuna gรถre Tรผrkiye’de dรถrt kiลilik bir ailenin aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑ asgari รผcreti geรงerek 6 bin 17 TL’ye, yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑ ise 19 bin 602 TL’ye รงฤฑktฤฑ.
Asgari รผcret 4 kez belirlenmeli
Asgari รผcrette acil zam ihtiyacฤฑ olduฤunu ve bu konudaki รงaฤrฤฑlarฤฑnฤฑ yenilediklerini belirten รerkezoฤlu, “Asgari รcret Tespit Komisyonu’nun toplanmasฤฑ iรงin bir yasal engel yok. Komisyon hemen toplanmalฤฑ ve sรผreรง baลlamalฤฑ. Enflasyonun bu kadar yรผksek olduฤu bir ortamda yฤฑlda bir kez zam yapmak gerรงekรงi deฤil. Biz bรถyle dรถnemlerde asgari รผcretin yฤฑlda 4 kez belirlenmesini talep ediyoruz. Ayrฤฑca Sosyal Gรผvenlik Kurumu (SGK) primlerinde iลverene verilen destekler รงalฤฑลanlara da verilmeli” diyor.
Halkฤฑn alฤฑm gรผcรผnรผn son zamanlarda hฤฑzlฤฑ ลekilde dรผลtรผฤรผne deฤinen รerkezoฤlu, asgari รผcretin dฤฑลฤฑnda รงeลitli alanlarda da vatandaลฤฑn nefes almasฤฑnฤฑ saฤlayacak dรผzenlemeler yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor. Bu noktada az kazanandan az รงok kazanandan รงok vergi alฤฑnan adil bir vergi sistemi รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunan รerkezoฤlu, “Elektrik ve doฤal gaz zamlarฤฑ geri รงekilmeli ve temel ihtiyaรง รผrรผnlerindeki vergiler dรผลรผrรผlmeli” ifadelerini kullanฤฑyor.
รerkezoฤlu, ayrฤฑca asgari รผcret zammฤฑnฤฑn toplumun tรผm kesimlerini ilgilendirdiฤini ve diฤer รผcretlerin de bu orana gรถre ลekillendiฤini vurguluyor.
Bu anlamda sadece asgari รผcretli รงalฤฑลanlar deฤil bu รผcrete yakฤฑn ve bu รผcretin รงeลitli oranlarda รผzerinde maaล alan รงalฤฑลanlar da maaลlarฤฑnฤฑn enflasyon karลฤฑsฤฑnda eridiฤini ve ara zam yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyor.
Peki รถzel ลirketler รงalฤฑลanlarฤฑna ara zam yapmayฤฑ dรผลรผnรผyor mu?
ลirketlerin yarฤฑsฤฑ temmuzda zam yapacak
Organizasyon, performans yรถnetimi ve รผcret alanlarฤฑnda danฤฑลmanlฤฑk hizmeti veren Willis Towers Watson Tรผrkiye ve Azerbaycan Organizasyon ve รdรผllendirme รlke Lideri Doฤan รolak, bu konuda ลirketlerin รถnemli bir bรถlรผmรผnรผn รงalฤฑลanlarฤฑna ara zam yaptฤฑฤฤฑnฤฑ veya yapmayฤฑ planladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
608 ลirket ile yaptฤฑklarฤฑ yeni anketin sonuรงlarฤฑnฤฑ paylaลan Doฤan รolak, “ลirketlerin yรผzde 79’u 2022 yฤฑlฤฑnda ara dรถnem artฤฑลฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ veya yapmayฤฑ planladฤฑฤฤฑnฤฑ beyan etti. Bu ลirketlerin yรผzde 48’i bu aksiyonu temmuz ayฤฑnda yapacaklarฤฑnฤฑ sรถylรผyorlar” diyor.
รolak, bu konuda ortalama ara zam oranlarฤฑnฤฑn yรผzde 30 olduฤunu belirtiyor. ลirketler 2022 yฤฑlฤฑ iรงindeki toplam รผcret artฤฑลlarฤฑnฤฑ ise yรผzde 82 ile yรผzde 99 arasฤฑnda yapacaklarฤฑnฤฑ beyan ediyor.
E-ticaret, enerji ve otomotiv sektรถrรผnde ortalamanฤฑn yรผzde 10 รผzerinde ara zam beklenirken bankacฤฑlฤฑk ve ilaรง sektรถrlerinde ise ortalamanฤฑn altฤฑnda zam beklentisi var.
Yan haklarda yรผzde 50 dรผzenleme
Bunun yanฤฑnda รถzel sektรถrde daha รถnce yฤฑlda bir kez dรผzenleme yapฤฑlan yemek, yol ve diฤer yan haklar konusunda da artฤฑk รงoฤu ลirketin yฤฑlda iki defa dรผzenleme yapmaya baลladฤฑฤฤฑ ve bu รผcretlerde artฤฑลa gittiฤi belirtiliyor. Doฤan รolak, “Yan haklarda da yรผzde 50’lere varan artฤฑลlar sรถz konusu” diyor.
Asgari รผcret zammฤฑnฤฑn รถzel sektรถrรผn her kademesi tarafฤฑndan yakฤฑndan takip edildiฤini aktaran Doฤan รolak, “Minimum รผcret belli olduktan sonra รผst seviyelerdeki รงalฤฑลanlarฤฑn รผcretleri de buradaki artฤฑลlara gรถre ลekilleniyor. รok sayฤฑda ลirket de bu dรถnemde รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn alฤฑm gรผcรผnรผ dรผลรผnerek asgari รผcret dรผzenlemesini beklemeden kendi minimum รผcretlerini belirleyerek รงeลitli zamlar yaptฤฑlar” ifadelerini kullanฤฑyor.
