Orta Doฤu’da askeri gerilimin tฤฑrmanmasฤฑ ve รงatฤฑลmalarฤฑn geniล bir coฤrafyaya yayฤฑlmasฤฑ, kรผresel enerji piyasalarฤฑnda sert fiyat hareketlerini beraberinde getirdi.
Haftanฤฑn ilk iลlem gรผnรผnde Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, arz gรผvenliฤine yรถnelik endiลelerin artmasฤฑyla kฤฑsa sรผreliฤine 80 dolar sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ aลarak 82 dolar seviyelerine kadar tฤฑrmandฤฑ. ฤฐsrailโin Lรผbnanโdaki Hizbullah hedeflerine yรถnelik operasyonlarฤฑ ve bรถlgedeki stratejik petrol tesislerinin zarar gรถrdรผฤรผne dair gelen haberler, piyasalardaki volatiliteyi artฤฑrฤฑrken yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn gรผvenli liman arayฤฑลฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrdฤฑ.
The Wall Street Journal tarafฤฑndan aktarฤฑlan bilgilere gรถre, ฤฐran destekli gruplarฤฑn misilleme saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan bรถlgedeki askeri hareketlilik en รผst seviyeye ulaลtฤฑ.
Pazartesi gรผnรผ sabah saatlerinde Brent petrol vadeli iลlemleri, Cuma gรผnkรผ kapanฤฑลa oranla yรผzde 7,4โlรผk bir artฤฑล kaydederek 78,28 dolar seviyesinden iลlem gรถrdรผ. Batฤฑ Teksas tรผrรผ (WTI) ham petrolรผn varil fiyatฤฑ da benzer ลekilde yรผzde 5,2 deฤer kazanarak 70 dolara yรผkseldi.
Gรผn iรงerisinde daha yรผksek seviyeleri test eden fiyatlar, kรขr satฤฑลlarฤฑ ve piyasadaki bekle-gรถr hakimiyetiyle bir miktar dengelense de yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑ varlฤฑฤฤฑnฤฑ korumaya devam ediyor.
Kรผresel petrol arzฤฑ ve sevkiyat hatlarฤฑndaki riskler
Bรถlgedeki รงatฤฑลmalarฤฑn รผรงรผncรผ gรผnรผne girmesiyle birlikte, kรผresel petrol arzฤฑnฤฑn kalbi sayฤฑlan tesisler ve nakliye rotalarฤฑ doฤrudan tehdit altฤฑna girdi. Suudi Arabistanโฤฑn resmi haber ajansฤฑ SPAโnฤฑn Enerji Bakanlฤฑฤฤฑ kaynaklarฤฑna dayandฤฑrdฤฑฤฤฑ bilgilere gรถre, Saudi Aramcoโnun Ras Tanura rafinerisi, dron saldฤฑrฤฑlarฤฑ sonrasฤฑ dรผลen parรงalar nedeniyle ihtiyati tedbir olarak kฤฑsmen kapatฤฑldฤฑ.
Yetkililer, bu durumun petrol arzฤฑ รผzerinde henรผz doฤrudan bir kesintiye yol aรงmadฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etse de stratejik tesislerin hedef alฤฑnabilirliฤi piyasalardaki risk primini artฤฑrฤฑyor. รte yandan, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlฤฑฤฤฑ’na (CENTCOM) dayandฤฑrฤฑlan iddialara gรถre Kuveyt semalarฤฑnda yaลanan kazalar ve askeri kayฤฑplar, bรถlgedeki hava sahasฤฑnฤฑn ve lojistik hatlarฤฑn ne denli kฤฑrฤฑlgan hale geldiฤini kanฤฑtlฤฑyor.
Dรผnya petrol ticaretinin yaklaลฤฑk yรผzde 20โsinin geรงtiฤi Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki durum, krizin en kritik noktasฤฑnฤฑ oluลturuyor. รatฤฑลmalar nedeniyle boฤazdan gemi geรงiลlerinin neredeyse durma noktasฤฑna geldiฤi bildiriliyor.
J.P. Morgan Kรผresel Emtia Araลtฤฑrmalarฤฑ Birimi Baลkanฤฑ Natasha Kaneva, 1 Mart Pazar gรผnรผ itibarฤฑyla Hรผrmรผz Boฤazฤฑโndaki gemi trafiฤinin modern tarihindeki en ciddi duraksamalardan birini yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Sigorta ลirketlerinin riskli bรถlgelerdeki tanker poliรงelerini iptal etme eฤilimi ve ฤฐranโฤฑn geรงiลlere izin verilmeyeceฤi yรถnรผndeki aรงฤฑklamalarฤฑ, tedarik zincirindeki tฤฑkanฤฑklฤฑฤฤฑn derinleลebileceฤine iลaret ediyor.
Piyasalarda fiyat beklentisi ve OPEC hamlesi
Ekonomik analizler ve jeopolitik risk deฤerlendirmeleri, krizin sรผresine baฤlฤฑ olarak petrol fiyatlarฤฑnฤฑn seyrine dair senaryolarฤฑ รงeลitlendiriyor. J.P. Morgan analizinde, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki tฤฑkanฤฑklฤฑฤฤฑn รผรง haftadan uzun sรผrmesi durumunda Kรถrfez ฤฐลbirliฤi Konseyi รผyesi รผreticilerin depolama kapasitelerinin dolacaฤฤฑ ve รผretimi durdurmak zorunda kalabileceฤi vurgulandฤฑ.
Bu senaryonun gerรงekleลmesi halinde Brent petrolรผn 100 ile 120 dolar bandฤฑna yerleลebileceฤi tahmin ediliyor. Oxford Analytica gibi danฤฑลmanlฤฑk kuruluลlarฤฑ ise boฤazฤฑn tamamen kapanma olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผk gรถrse de trafik yoฤunluฤundaki belirgin azalmanฤฑn ve alternatif rotalarฤฑn yetersizliฤinin fiyatlarฤฑ yukarฤฑda tutacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
Bu geliลmelerin gรถlgesinde toplanan OPEC+ grubu, piyasa dengelerini korumak adฤฑna รผretimi Nisan ayฤฑndan itibaren gรผnlรผk 206 bin varil artฤฑrma kararฤฑ aldฤฑ. Pazar gรผnรผ gerรงekleลtirilen video konferans toplantฤฑsฤฑnda Suudi Arabistan, Birleลik Arap Emirlikleri ve Rusya’nฤฑn da dahil olduฤu รผye รผlkeler, resmi bildiride รงatฤฑลmalara doฤrudan atฤฑfta bulunmasa da piyasa koลullarฤฑnฤฑn yakฤฑndan izlendiฤini belirtti. Analistler, OPEC+ hamlesinin mevcut arz endiลelerini dindirmede sฤฑnฤฑrlฤฑ kalabileceฤini, petrol piyasasฤฑnฤฑn kฤฑsa vadede รผretim kotalarฤฑndan ziyade Orta Doฤu’daki askeri ve siyasi geliลmelere duyarlฤฑ kalmaya devam edeceฤini deฤerlendiriyor.
