Kรผresel enerji piyasalarฤฑnda tansiyon, ABD Donanmasฤฑ’nฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerinden ฤฐranโa yรถnelik deniz trafiฤini durdurma hazฤฑrlฤฑฤฤฑna giriลmesiyle yeniden yรผkseldi. Washington ve Tahran arasฤฑnda savaลฤฑ sona erdirecek bir anlaลmaya varฤฑlamamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan gelen bu hamle, petrol fiyatlarฤฑ รผzerinde sert bir yรผkseliล baskฤฑsฤฑ oluลturdu.
Pazartesi gรผnรผ iลlemlerinde Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ 100 dolar kritik eลiฤini aลarak piyasalarda arz gรผvenliฤi endiลelerini tetikledi.
Brent petrol vadeli iลlemleri, Cuma gรผnรผ kaydedilen yรผzde 0,75’lik sฤฑnฤฑrlฤฑ dรผลรผลรผn ardฤฑndan yeni haftaya yรผzde 7,3 oranฤฑnda belirgin bir deฤer kazancฤฑyla baลladฤฑ.
Sabah saatlerinde 102,16 dolar seviyesine ulaลan Brent petrole, ABD Batฤฑ Teksas Intermediate (WTI) tipi ham petrol de eลlik etti. WTI, รถnceki seanstaki kaybฤฑnฤฑ telafi ederek yรผzde 8,4 artฤฑลla 104,69 dolardan iลlem gรถrdรผ.
MST Marquee Enerji Araลtฤฑrmalarฤฑ Baลkanฤฑ Saul Kavonic, piyasanฤฑn ateลkes รถncesi koลullara dรถndรผฤรผnรผ belirterek, ABD’nin ฤฐran baฤlantฤฑlฤฑ gรผnlรผk yaklaลฤฑk 2 milyon varillik petrol akฤฑลฤฑnฤฑ engelleme giriลiminin fiyatlamalardaki temel itici gรผรง olduฤunu vurguladฤฑ.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nda abluka hazฤฑrlฤฑฤฤฑ ve jeopolitik riskler
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, Pazar gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ฤฐran ile yรผrรผtรผlen maraton gรถrรผลmelerin baลarฤฑsฤฑzlฤฑkla sonuรงlanmasฤฑ รผzerine Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn bloke edileceฤini duyurdu.
Bu karar, iki haftalฤฑk hassas ateลkes sรผrecini tehlikeye atarken, kรผresel enerji koridorundaki risk primini de zirveye taลฤฑdฤฑ. Trump, petrol ve benzin fiyatlarฤฑnฤฑn Kasฤฑm ayฤฑndaki ara seรงimlere kadar yรผksek kalabileceฤini ifade ederek, altฤฑ hafta รถnce baลlayan askeri operasyonun olasฤฑ siyasi yansฤฑmalarฤฑna dair nadir bir deฤerlendirmede bulundu.
Phillip Nova Kฤฑdemli Piyasa Analisti Priyanka Sachdeva, sadece blokaj tehdidinin bile risklerin yeniden fiyatlandฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin yeterli olduฤunu, petrolรผn jeopolitik tetikleyicilere karลฤฑ ne kadar hassas olduฤunun bir kez daha kanฤฑtlandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlฤฑฤฤฑ (CENTCOM), blokajฤฑn Pazartesi gรผnรผ TSฤฐ 17:00 itibarฤฑyla baลlayacaฤฤฑnฤฑ ve ฤฐran limanlarฤฑna giren veya รงฤฑkan tรผm deniz trafiฤini kapsayacaฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Yapฤฑlan resmi aรงฤฑklamada, bu tedbirin tรผm uluslarฤฑn gemilerine karลฤฑ tarafsฤฑz bir ลekilde uygulanacaฤฤฑ, ancak ฤฐran dฤฑลฤฑndaki limanlara giden gemilerin geรงiล รถzgรผrlรผฤรผnรผn engellenmeyeceฤi kaydedildi. รte yandan, ฤฐran Devrim Muhafฤฑzlarฤฑ’ndan gelen yanฤฑt gecikmedi. Tahran yรถnetimi, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’na yaklaลmaya รงalฤฑลan her tรผrlรผ askeri geminin ateลkes ihlali sayฤฑlacaฤฤฑnฤฑ ve bu duruma “sert ve kararlฤฑ” bir ลekilde karลฤฑlฤฑk verileceฤini duyurdu.
Enerji arzฤฑ ve kรผresel piyasalarฤฑn geleceฤi
LSEG verilerine gรถre, petrol tankerlerinin blokaj รถncesinde Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan kaรงฤฑnmaya baลladฤฑฤฤฑ gรถzlemleniyor. Ancak bu gerginliฤe raฤmen, Cumartesi gรผnรผ tam yรผklรผ รผรง sรผper tankerin boฤazdan geรงtiฤi ve bunun ateลkes sonrasฤฑ bรถlgeden ayrฤฑlan ilk sevkiyatlar olduฤu bildirildi.
Bรถlgedeki bir diฤer kritik geliลme ise Suudi Arabistan’dan geldi. Riyad yรถnetimi, ฤฐran ile yaลanan รงatฤฑลmalar sฤฑrasฤฑnda hasar gรถren enerji altyapฤฑsฤฑnฤฑ onardฤฑฤฤฑnฤฑ ve Doฤu-Batฤฑ boru hattฤฑnฤฑn gรผnlรผk 7 milyon varillik tam kapasitesine yeniden ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Bu durum, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki olasฤฑ bir kapanmaya karลฤฑ alternatif rotalarฤฑn devreye girmesi aรงฤฑsฤฑndan stratejik bir รถnem taลฤฑyor.
Piyasa analistleri, ABD’nin bu hamlesinin ฤฐran petrol akฤฑลฤฑnฤฑ fiilen boฤmayฤฑ hedeflediฤini ve Tahran’ฤฑn mรผttefikleri รผzerinde su yolunun yeniden aรงฤฑlmasฤฑ iรงin baskฤฑ kurmayฤฑ amaรงladฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyor. Kฤฑsa vadede petrol fiyatlarฤฑnฤฑn seyri, askeri harekatฤฑn boyutuna ve bรถlgedeki gemi trafiฤinin ne รถlรงรผde aksayacaฤฤฑna baฤlฤฑ kalmaya devam edecek. รzellikle sanayi รผretimi ve nakliye maliyetleri รผzerinde doฤrudan etkisi olan enerji fiyatlarฤฑndaki bu volatilite, kรผresel enflasyon beklentilerini de yukarฤฑ yรถnlรผ revize edebilir. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki fiziksel arz kesintilerinin kalฤฑcฤฑ hale gelip gelmeyeceฤini yakฤฑndan takip ediyor.
