Avrupa’nฤฑn รถnde gelen enerji ลirketleri 2024’te petrol ve doฤalgaz yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ ikiye katlayarak kฤฑsa vadeli kรขrlara odaklandฤฑ, iklim taahhรผtlerini yavaลlattฤฑ ve zaman zaman tersine รงevirerek 2025’te de devam etmeleri muhtemel bir deฤiลime gitti.
Petrol devlerinin geri adฤฑm atmasฤฑ, Rusya’nฤฑn 2022’de Ukrayna’yฤฑ tรผmรผyle iลgal etmesinin ardฤฑndan enerji maliyetleri yรผkselirken, dรผnyanฤฑn dรถrt bir yanฤฑndaki hรผkรผmetlerin temiz enerji politikalarฤฑnฤฑn uygulanmasฤฑnฤฑ yavaลlatmasฤฑ ve hedefleri ertelemesinin ardฤฑndan geldi.
Temiz enerjiye geรงiล sรผrecine bรผyรผk yatฤฑrฤฑmlar yapan Avrupalฤฑ bรผyรผk enerji ลirketleri, hisse performanslarฤฑnฤฑn petrol ve gaza odaklanmaya devam eden ABD’li rakipleri Exxon ve Chevron’un gerisinde kaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผ.
Bu รงerรงevede, BP ve Shell bu yฤฑl rรผzgar ve gรผneล enerjisi projelerine milyarlarca dolar harcama planlarฤฑnฤฑ keskin bir ลekilde yavaลlattฤฑ ve harcamalarฤฑnฤฑ daha yรผksek marjlฤฑ petrol ve gaz projelerine kaydฤฑrdฤฑ.
Bu on yฤฑl iรงinde yenilenebilir enerjide 20 kat artฤฑลla 50 gigawatt’a ulaลmayฤฑ hedefleyen BP, Aralฤฑk ayฤฑnda neredeyse tรผm aรงฤฑk deniz rรผzgar projelerini Japon enerji รผreticisi JERA ile ortak bir giriลime dรถnรผลtรผreceฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Bir zamanlar dรผnyanฤฑn en bรผyรผk elektrik ลirketi olma sรถzรผ veren Shell, yeni aรงฤฑk deniz rรผzgar projelerine yatฤฑrฤฑm yapmayฤฑ bรผyรผk รถlรงรผde durdurdu, Avrupa ve รin’deki enerji piyasalarฤฑndan รงฤฑktฤฑ ve karbon azaltma hedeflerini zayฤฑflattฤฑ.
Norveรง’in devlet kontrolรผndeki Equinor yenilenebilir enerji harcamalarฤฑnฤฑ da yavaลlattฤฑ.
Accela Research analisti Rohan Bowater Reuters’a yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, โUkrayna’nฤฑn iลgali gibi jeopolitik aksaklฤฑklar, yรผksek petrol fiyatlarฤฑ ve deฤiลen yatฤฑrฤฑmcฤฑ beklentileri arasฤฑnda CEO’larฤฑn dรผลรผk karbonlu dรถnรผลรผme รถncelik verme teลviklerini zayฤฑflattฤฑโ dedi. BP, Shell ve Equinor’un 2024 yฤฑlฤฑnda dรผลรผk karbon harcamalarฤฑnฤฑ %8 oranฤฑnda azalttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Shell, Reuters’a yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada 2050 yฤฑlฤฑna kadar net sฤฑfฤฑr emisyonlu bir enerji iลletmesi olma taahhรผdรผnรผ sรผrdรผrdรผฤรผnรผ ve enerji dรถnรผลรผmรผne yatฤฑrฤฑm yapmaya devam ettiฤini kaydetti.
Equinor ลunlarฤฑ sรถyledi: โAรงฤฑk deniz rรผzgรขr segmenti son birkaรง yฤฑldฤฑr enflasyon, maliyet artฤฑลฤฑ, tedarik zincirindeki darboฤazlar nedeniyle zorlu sรผreรงlerden geรงti ve Equinor yaklaลฤฑmฤฑmฤฑzda seรงici ve disiplinli olmaya devam edecekโ dedi.
BP yorum talebine yanฤฑt vermedi.
Zorlu iklim
Petrol ลirketlerinin geri adฤฑm atmasฤฑ iklim deฤiลikliฤini azaltma รงabalarฤฑ iรงin kรถtรผ haber. Kรผresel ฤฑsฤฑyฤฑ hapseden karbon emisyonlarฤฑnฤฑn 2024 yฤฑlฤฑnda yeni bir zirveye tฤฑrmanacaฤฤฑ tahmin ediliyor ki bu da kayฤฑtlara geรงen en sฤฑcak yฤฑl olacak.
Ve 2025, iklim ลรผphecisi Donald Trump’ฤฑn Beyaz Saray’a dรถnmesiyle birlikte 3 trilyon dolarlฤฑk enerji sektรถrรผ iรงin bir baลka รงalkantฤฑlฤฑ yฤฑl olmaya hazฤฑrlanฤฑyor. Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ham petrol ithalatรงฤฑsฤฑ olan รin, bocalayan ekonomisini canlandฤฑrmaya รงalฤฑลฤฑyor ve bu da petrol talebini artฤฑrabilir.
Avrupa, Ukrayna’daki savaล ve Almanya ile Fransa’daki siyasi รงalkantฤฑlar nedeniyle devam eden belirsizlikle karลฤฑ karลฤฑya.
Tรผm bu gerilimler, Kasฤฑm ayฤฑnda Azerbaycan’ฤฑn baลkenti Bakรผ’de dรผzenlenen yฤฑllฤฑk Birleลmiล Milletler iklim konferansฤฑnda, ev sahibi รผlkenin Cumhurbaลkanฤฑ ฤฐlham Aliyev’in petrol ve doฤalgazฤฑ โTanrฤฑ’nฤฑn bir armaฤanฤฑโ olarak selamlamasฤฑyla gรถzler รถnรผne serildi.
Bu zirveden kรผresel bir iklim finansmanฤฑ anlaลmasฤฑ รงฤฑktฤฑ ancak hรผkรผmetlerin petrol, gaz ve kรถmรผrรผn aลamalฤฑ olarak kullanฤฑmdan kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ etrafฤฑnda bir araya gelmesini uman iklim savunucularฤฑnฤฑ hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna uฤrattฤฑ.
Enerji ลirketleri, Trump’ฤฑn Baลkan Joe Biden’ฤฑn ABD genelinde yenilenebilir enerji yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ teลvik eden dรถnรผm noktasฤฑ niteliฤindeki yeลil enerji politikalarฤฑnฤฑ yรผrรผrlรผkten kaldฤฑrma vaatlerini yerine getirip getirmeyeceฤini izleyecekler.
Trump, ABD’yi kรผresel iklim รงabalarฤฑndan uzaklaลtฤฑrma sรถzรผ verdi ve bir baลka iklim ลรผphecisi olan petrol yรถneticisi Chris Wright‘ฤฑ enerji bakanฤฑ olarak atadฤฑ.
Petrol talebi
Enerji devlerinin petrol ve gaza yeniden aฤฤฑrlฤฑk vermesinde potansiyel tuzaklar var. Yirmi yฤฑldฤฑr kรผresel fiyatlara yรถn veren รin’deki talep artฤฑลฤฑ yavaลlฤฑyor, benzin ve dizel tรผketiminin duraฤanlaลtฤฑฤฤฑna dair iลaretler artฤฑyor.
Aynฤฑ zamanda, OPEC ve รถnde gelen petrol รผreticisi mรผttefikleri, ABD’nin baลฤฑnฤฑ รงektiฤi diฤer รผlkeler petrol รผretimini artฤฑrdฤฑkรงa arz kesintilerini gevลetme planlarฤฑnฤฑ defalarca erteledi.
Sonuรง olarak analistler, petrol ลirketlerinin รถnรผmรผzdeki yฤฑl daha sฤฑkฤฑ mali kฤฑsฤฑtlamalarla karลฤฑ karลฤฑya kalmasฤฑnฤฑ bekliyor. LSEG tahminlerine gรถre, en bรผyรผk beล batฤฑlฤฑ petrol devinin net borcunun 2022’deki 92 milyar dolardan 2024’te 148 milyar dolara yรผkselmesi bekleniyor.
