Küresel piyasalarda petrol fiyatları, bir önceki işlem gününde kaydedilen sert kayıpların ardından, yatırımcıların Ortadoğu barış planına ilişkin temkinli yaklaşımıyla perşembe günü yeniden yükselişe geçti.
Brent ham petrolünün varil fiyatı, önceki seansın düşük seviyelerinden toparlanarak yüzde 0,8’lik bir artışla 102,05 dolara ulaştı. ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolü ise benzer şekilde yüzde 0,8 oranında değer kazanarak varil başına 95,84 dolar seviyesinden işlem gördü.
Her iki gösterge de çarşamba günü Ortadoğu’daki çatışmaların sona erebileceğine dair iyimserlikle yüzde 7’den fazla değer kaybederek son iki haftanın en düşük seviyelerini görmüştü. Ancak taraflardan gelen açıklamalar, diplomatik çözümün henüz somut bir zemine oturmadığı sinyalini verince piyasalardaki satış baskısı yerini alımlara bıraktı.
Ortadoğu diplomasisi ve enerji piyasalarındaki volatilite
Piyasalardaki dalgalanma, ABD Başkanı Donald Trump ile İranlı yetkililerin karşılıklı açıklamalarının ardından belirginleşti. Başkan Trump’ın Tahran ile yüz yüze görüşmeler için “henüz erken” olduğunu belirtmesi ve İranlı bir üst düzey milletvekilinin ABD’nin önerisini “gerçekten ziyade bir temenni listesi” olarak tanımlaması, barışın kısa vadede sağlanamayacağı endişelerini körükledi.
Nissan Securities Investment Baş Stratejisti Hiroyuki Kikukawa, konuya ilişkin değerlendirmesinde, barış müzakerelerinin en azından gelecek haftaki ABD-Çin zirvesine kadar sürmesinin muhtemel olduğunu, ancak sonrasındaki görünümün belirsizliğini koruduğunu ifade etti. Kikukawa, temel senaryolarına göre petrol fiyatları için yüksek seyrin devam etmesini beklediklerini vurguladı.
Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in önümüzdeki hafta yapacağı görüşme, küresel ticaret ve enerji talebi açısından piyasalar tarafından yakından takip edilecek.
İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalarda, ABD’nin sunduğu barış teklifinin incelendiği kaydedildi. Kaynaklara göre söz konusu teklif, savaşı resmen sona erdirmeyi hedeflerken, İran’ın nükleer programını durdurması ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden trafiğe açması gibi ABD’nin temel taleplerini henüz çözüme kavuşturmuş değil.
Pakistan’ın arabuluculuk kaynakları, tarafların çatışmayı resmen bitirecek tek sayfalık bir muhtıra üzerinde anlaşmaya yakın olduğunu belirtse de ABD basınında yer alan haberler Tahran’ın önümüzdeki 48 saat içinde kritik noktalara yanıt vermesinin beklendiğini bildiriyor. Phillip Nova Kıdemli Piyasa Analisti Priyanka Sachdeva, petrol piyasasının iki aydan uzun süredir diplomasi ile arz kesintileri arasında sıkışıp kaldığını, haber akışlarının yatırımcı algısını günlük olarak yönettiğini kaydetti.
Sachdeva, resmi bir anlaşmanın petrol fiyatlarında hızla bir düşüşe yol açabileceğini, ancak enerji altyapısına yönelik yeni bir saldırı durumunda fiyatların yeniden sert ve dikey bir ivme kazanabileceği uyarısında bulundu.
Arz sıkışıklığı ve küresel piyasa beklentileri
Ortadoğu’da olası bir barış anlaşmasına varılsa dahi, küresel enerji arzının önümüzdeki haftalarda daha da daralması bekleniyor. Körfez bölgesinden sevkiyatların yeniden başlamasının ve dünya genelindeki rafinerilere ulaşmasının haftalar alacak olması, petrol şirketlerini yaz dönemindeki yüksek talebi karşılamak için mevcut stoklarını kullanmaya zorluyor.
ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tarafından paylaşılan veriler, İran krizi nedeniyle yaşanan arz kesintilerini telafi etmeye çalışan ülkelerin ham petrol ve yakıt envanterlerinin azalmaya devam ettiğini gösterdi. Geçtiğimiz hafta ABD’deki ham petrol stokları 2,3 milyon varil azalarak 457,2 milyon varile geriledi. Her ne kadar bu düşüş, piyasa analistlerinin 3,3 milyon varillik azalma beklentisinin altında kalsa da stokların genel gerileme eğilimi arz güvenliğine dair endişeleri taze tutuyor.
Önümüzdeki dönemde petrol fiyatları üzerindeki belirleyici unsurun, jeopolitik risk priminin ne hızla ortadan kalkacağı veya kalıcı hale geleceği olduğu değerlendiriliyor. Analistler, barış görüşmelerindeki tıkanıklıkların veya bölgedeki stratejik geçiş yollarına yönelik tehditlerin fiyatlardaki volatiliteyi canlı tutacağını öngörüyor. Yaz mevsimiyle birlikte artan mevsimsel talep ve sınırlı üretim kapasitesi, enerji maliyetleri üzerindeki yukarı yönlü baskının ana unsurları olarak kalmaya devam edecek. Yatırımcılar, hem Washington-Tahran hattındaki diplomatik trafiği hem de büyük ekonomilerin petrol stok seviyelerini izleyerek pozisyonlarını şekillendirmeyi sürdürüyor.
