Petrol fiyatları, ABD ile İran arasındaki askeri gerilimi sona erdirme çabalarının sonuçsuz kalması ve küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın büyük ölçüde durmasıyla Salı günü kazanımlarını artırdı.
Küresel gösterge Brent petrolün Haziran vadeli varil fiyatı, önceki seansta yakaladığı yüzde 2,8’lik artışın ardından bugün yüzde 0,4 yükselerek 108,68 dolara ulaştı. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolü ise yüzde 0,6 değer kazanarak 96,96 dolardan işlem görüyor.
Piyasalardaki bu yükseliş eğilimi, Orta Doğu‘daki arz güvenliğine yönelik endişelerin derinleşmesiyle üst üste yedinci işlem gününe taşındı.
Petrolde arz güvenliği ve diplomatik tıkanıklık
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin kısıtlı kalması, Orta Doğu’nun kilit üreticilerinden gelen ham petrolün küresel alıcılara ulaşmasını engelliyor. ABD’li bir yetkilinin Pazartesi günü yaptığı açıklamaya göre, Başkan Donald Trump İran tarafından sunulan son barış önerisinden memnuniyet duymadığını ifade etti.
İranlı kaynaklar ise Tahran’ın önerisinde, çatışmalar durana ve Körfez’deki deniz taşımacılığı ihtilafları çözülene kadar nükleer programın tartışmaya açılmadığını kaydetti. Diplomatik kanalların tıkanması, hem İran’ın boğaz üzerindeki baskısını sürdürmesine hem de ABD’nin İran limanlarına yönelik blokajı devam ettirmesine neden oluyor. Geçtiğimiz hafta iki ülke arasındaki yüz yüze görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması, piyasadaki belirsizliği daha da tetikledi.
City Index ve FOREX.com piyasa analisti Fawad Razaqzada, konuya ilişkin değerlendirmesinde fiyatlar üzerindeki asıl belirleyicinin artık söylemler değil, fiziksel akış olduğunu vurguladı.
Razaqzada, “Petrol yatırımcıları için Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrolün gerçek fiziksel akışı her şeyden önemli ve şu an bu akış ciddi şekilde kısıtlanmış durumda” ifadelerini kullandı.
Uzman ayrıca, taraflar arasında bir uzlaşı sağlansa dahi, üretim kesintileri ve lojistik zorluklar nedeniyle sevkiyatın eski kapasitesine dönmesinin aylar sürebileceğini belirtti. Gemi takip verileri de bölgedeki aksamanın boyutunu gözler önüne seriyor; ABD blokajı nedeniyle altı İran tankerinin rotasını geri çevirmek zorunda kaldığı görülürken, Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait sadece bir sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tankerinin boğazı geçebildiği rapor ediliyor.
Piyasa beklentileri ve küresel arzın geleceği
Petrol piyasası uzmanları, 28 Şubat’ta başlayan çatışma süreci öncesinde günde 125 ila 140 geminin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin normale dönmemesi durumunda enerji fiyatlarındaki volatiliteyi koruyacağı görüşünde birleşiyor.
Yatırımcılar, Orta Doğu’daki jeopolitik risk primini fiyatlara dahil etmeye devam ederken, küresel stokların düşük seviyede olması arz şoklarına karşı hassasiyeti artırıyor. Mevcut veriler ışığında, diplomatik bir çözüm bulunmadığı takdirde petrol fiyatları için kısa vadede yukarı yönlü risklerin devam etmesi bekleniyor.
Piyasa analistleri, özellikle sanayi üretimi ve nakliye maliyetleri üzerindeki baskının, küresel enflasyon hedefleri üzerinde de belirgin bir etki yaratabileceğini öngörüyor.
