Petrol fiyatlarฤฑ, Ortadoฤuโda askeri gerilimin yeniden tฤฑrmanฤฑลa geรงmesi ve kรผresel enerji arzฤฑnฤฑn en kritik noktalarฤฑndan biri olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑโndaki hareketlilik nedeniyle Cuma gรผnรผ belirgin bir artฤฑล kaydetti.
ฤฐran donanmasฤฑna baฤlฤฑ komandolarฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nda bir kargo gemisine operasyon dรผzenlediฤine dair gรถrรผntรผlerin yayฤฑnlanmasฤฑ ve Tahran hava savunma sistemlerinin “dรผลman hedeflere” mรผdahale ettiฤi yรถnรผndeki haberler, piyasalardaki arz gรผvenliฤi endiลelerini tetikledi. Brent petrol vadeli iลlemleri, GMT 04.10 itibarฤฑyla 99 sent veya %0,94 artarak varil baลฤฑna 106,06 dolara yรผkselirken, ABD hafif petrolรผ (WTI) 71 sentlik artฤฑลla 96,56 dolardan iลlem gรถrdรผ.
Haftalฤฑk bazda bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, Brent petrol fiyatฤฑ %17,13, WTI ise %15,13 oranฤฑnda deฤer kazandฤฑ. Bu veriler, bรถlgedeki รงatฤฑลma sรผrecinin baลlangฤฑcฤฑndan bu yana kaydedilen en bรผyรผk ikinci haftalฤฑk yรผkseliล olarak kayฤฑtlara geรงti. ABD ve ฤฐsrail ile ฤฐran arasฤฑndaki gerilimin sฤฑcak รงatฤฑลmaya dรถnรผลmesiyle Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn fiilen kapanma noktasฤฑna gelmesi, dรผnya petrol ve sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤalgaz (LNG) arzฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk %20’sinin kesilmesine yol aรงtฤฑ.
Perลembe gรผnรผ her iki gรถsterge kontratฤฑ da %3’รผn รผzerinde artฤฑลla kapanฤฑrken, Tahran รผzerinde hava savunma hareketliliฤi ve ฤฐran yรถnetimindeki siyasi gรผรง mรผcadelesine dair raporlarฤฑn ardฤฑndan varil baลฤฑna 5 dolarlฤฑk ani bir sฤฑรงrama yaลandฤฑ.
Petrol fiyatlarฤฑ ve Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki arz riski
Kรผresel enerji koridorunun kalbinde yaลanan bu geliลmeler, piyasa analistleri tarafฤฑndan “savaล รถncesi hazฤฑrlฤฑk evresi” olarak deฤerlendiriliyor. Haitong Futures tarafฤฑndan hazฤฑrlanan kapsamlฤฑ rapor, iki haftalฤฑk ateลkes sรผrecinin ardฤฑndan taraflarฤฑn askeri yฤฑฤฤฑnaklarฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑna dikkat รงekiyor.
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, ฤฐran’ฤฑn bu sรผreรงte silah kapasitesini “bir miktar” artฤฑrmฤฑล olabileceฤini belirtirken, ABD ordusunun bu tehdidi kฤฑsa sรผrede bertaraf edebilecek gรผรงte olduฤunu vurguladฤฑ. Ancak uzmanlar, Nisan ayฤฑ sonuna kadar diplomatik mรผzakerelerde somut bir ilerleme saฤlanamamasฤฑ ve รงatฤฑลmalarฤฑn yeniden baลlamasฤฑ durumunda petrol fiyatlarฤฑ iรงin yฤฑlฤฑn yeni zirvelerinin gรถrรผlebileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor.
Dรผnya petrol trafiฤinin beลte birinin geรงtiฤi Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerindeki ฤฐran denetimi, enerji piyasalarฤฑ iรงin en bรผyรผk risk faktรถrรผ olmaya devam ediyor. ฤฐran’ฤฑn barฤฑล gรถrรผลmelerinin tฤฑkanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan bir kargo gemisine dรผzenlediฤi baskฤฑnฤฑn gรถrรผntรผlerini paylaลmasฤฑ, bรถlgedeki lojistik hakimiyetini bir gรถvde gรถsterisine dรถnรผลtรผrdรผฤรผnรผ gรถsteriyor.
รin merkezli China Futures Baล Araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Mingyu Gao, boฤazdaki aksamalarฤฑn sรผrmesi halinde, kรผresel ham petrol ve rafine รผrรผn stoklarฤฑnฤฑn Mayฤฑs sonu veya Haziran baลฤฑnda son beล yฤฑlฤฑn mevsimsel ortalamalarฤฑnฤฑn altฤฑna inebileceฤini ifade etti. Bu durumun, fiyatlar รผzerindeki “arz riski primini” daha da yukarฤฑ รงekmesi bekleniyor.
Bรถlgesel diplomasi ve piyasalarฤฑn gelecek beklentisi
Diplomatik kanallarda ise hareketlilik sรผrรผyor ancak somut bir sonuรง henรผz ufukta gรถrรผnmรผyor. ABD Baลkanฤฑ Trump, ฤฐran ile รงatฤฑลmayฤฑ sona erdirmek iรงin belirli bir takvim belirlemeyeceฤini, รถnceliฤinin “bรผyรผk bir anlaลma” yapmak olduฤunu kaydetti.
Trump, uzun vadeli bir barฤฑล planฤฑ iรงin ne kadar bekleyebileceฤi yรถnรผndeki sorulara “beni acele ettirmeyin” yanฤฑtฤฑnฤฑ vererek esnek bir strateji izleyeceฤinin sinyalini verdi. รte yandan Beyaz Saray’da gerรงekleลtirilen รผst dรผzey gรถrรผลmeler sonucunda ฤฐsrail ve Lรผbnan’ฤฑn ateลkesi รผรง hafta uzatma kararฤฑ aldฤฑฤฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Trump, sosyal medya รผzerinden yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede Lรผbnan’ฤฑn Hizbullah’a karลฤฑ kendisini korumasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olacaklarฤฑnฤฑ ifade ederken, Hizbullah kanadฤฑ iลgal gรผรงlerine karลฤฑ direnme haklarฤฑnฤฑn saklฤฑ olduฤunu belirtiyor.
Piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ iรงin asฤฑl kritik nokta, Lรผbnan cephesindeki gรถreceli sakinliฤin ฤฐran eksenli gerilimi dรผลรผrรผp dรผลรผrmeyeceฤi รผzerinde odaklanฤฑyor. ฤฐsrail’in ฤฐran’a yรถnelik saldฤฑrฤฑlara her an yeniden baลlayabileceฤi yรถnรผndeki uyarฤฑlarฤฑ, jeopolitik risklerin masada kalmaya devam edeceฤini gรถsteriyor.
Analistler, kฤฑsa vadede petrol fiyatlarฤฑ รผzerindeki baskฤฑnฤฑn hafiflemesi iรงin Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki seyrรผsefer gรผvenliฤinin yeniden tesis edilmesi ve ฤฐran ile yรผrรผtรผlen mรผzakerelerde teknik bir uzlaลฤฑya varฤฑlmasฤฑ gerektiฤini vurguluyor. Gelecek dรถnemde enerji maliyetlerindeki bu volatilite, kรผresel enflasyon verileri ve merkez bankalarฤฑnฤฑn faiz politikalarฤฑ รผzerinde de belirleyici bir rol oynamaya aday gรถrรผnรผyor.
