ABD’nin Rusya’nฤฑn Ukrayna’daki savaลฤฑ nedeniyle bรผyรผk Rus tedarikรงileri Rosneft ve Lukoil’e yaptฤฑrฤฑm uygulama kararฤฑ, petrol fiyatlarฤฑnฤฑ Perลembe gรผnรผ yaklaลฤฑk yรผzde 5 oranฤฑnda artฤฑrarak iki haftanฤฑn en yรผksek seviyesine taลฤฑdฤฑ. ABD enerji verilerine gรถre, Rusya 2024 yฤฑlฤฑnda ABD’den sonra dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ikinci ham petrol รผreticisi olduฤu iรงin, bu yaptฤฑrฤฑmlar kรผresel pazarlara sunulan petrol arzฤฑnฤฑ potansiyel olarak azaltabilir.
Brent petrol vadeli iลlemleri, ลu sฤฑralarda 2,91 dolar veya yรผzde 4,7 artฤฑลla varil baลฤฑna 65,50 dolara yรผkseldi. ABD Batฤฑ Teksas Orta Kalite ham petrolรผ (WTI) ise 2,89 dolar veya yรผzde 4,9 artฤฑลla 61,39 dolara รงฤฑktฤฑ. Bu sฤฑรงrama, Brent’i 8 Ekim’den, WTI’yฤฑ ise 9 Ekim’den bu yana en yรผksek kapanฤฑลa doฤru yรถnlendirdi.
Hฤฑzla yรผkselen ham petrol fiyatlarฤฑna ek olarak, ABD dizel vadeli iลlemleri de yรผzde 5’in รผzerinde artฤฑล gรถstererek, rafineri kar marjlarฤฑnฤฑ รถlรงen dizel “crack spread”ini ลubat 2024’ten bu yana en yรผksek seviyesine รงฤฑkardฤฑ.
รinli alฤฑcฤฑlar geri รงekildi, Hint piyasasฤฑ odak noktasฤฑ
Yaptฤฑrฤฑmlar, piyasada doฤrudan bir etki yarattฤฑ. Birรงok ticaret kaynaฤฤฑ, รinli devlet petrol ลirketlerinin ลu anda ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ altฤฑnda bulunan iki ลirketten deniz yoluyla taลฤฑnan Rus petrolรผ alฤฑmlarฤฑnฤฑ askฤฑya aldฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun da fiyatlarฤฑ daha da artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi. Ancak Kuveyt enerji bakanฤฑnฤฑn, OPEC grubunun รผretim kesintilerini geri รงekerek piyasadaki herhangi bir kฤฑtlฤฑฤฤฑ telafi etmeye hazฤฑr olacaฤฤฑnฤฑ sรถylemesi รผzerine fiyatlar bir miktar geriledi.
Saxo Bank analisti Ole Hansen, ABD’nin yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ nedeniyle Rus petrolรผnรผn baลlฤฑca alฤฑcฤฑlarฤฑ olan รin ve Hindistan’daki rafinerilerin Batฤฑ bankacฤฑlฤฑk sisteminden dฤฑลlanmamak iรงin alternatif tedarikรงiler aramak zorunda kalacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. ฤฐngiltere geรงen hafta Rosneft ve Lukoil’e yaptฤฑrฤฑm uyguladฤฑ ve AB รผlkeleri, Rusya’ya karลฤฑ 19. yaptฤฑrฤฑm paketini onayladฤฑ. AB ayrฤฑca, gรผnlรผk toplam 600.000 varil kapasiteye sahip iki รinli rafineriyi ve PetroChina’nฤฑn ticaret kolu olan Chinaoil Hong Kong’u Rusya yaptฤฑrฤฑm listesine eklediฤini Perลembe gรผnรผ Resmi Gazete’de duyurdu.
Hindistanโฤฑn kritik rolรผ ve arz endiลeleri
UBS analisti Giovanni Staunovo, yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn petrol piyasalarฤฑ รผzerindeki etkisinin Hindistan’ฤฑn nasฤฑl tepki vereceฤine ve Rusya’nฤฑn alternatif alฤฑcฤฑlar bulup bulamayacaฤฤฑna baฤlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Hindistan, Moskova’nฤฑn Ukrayna’daki savaลฤฑnฤฑn ardฤฑndan, indirimli deniz yoluyla taลฤฑnan Rus ham petrolรผnรผn en bรผyรผk alฤฑcฤฑsฤฑ haline geldi. Sektรถr kaynaklarฤฑ Perลembe gรผnรผ, yeni yaptฤฑrฤฑmlar nedeniyle Hintli rafinerilerin Rus’yadan ithalatฤฑnฤฑ keskin bir ลekilde azaltacaฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Konuya yakฤฑn iki kaynaฤa gรถre, Rus ham petrolรผnรผn en bรผyรผk Hintli alฤฑcฤฑsฤฑ olan รถzel ลirket Reliance Industries, bu tรผr ithalatฤฑ azaltmayฤฑ veya tamamen durdurmayฤฑ planlฤฑyor. Ancak piyasada, ABD’nin yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn arz ve talepte temel bir deฤiลiklik yaratฤฑp yaratmayacaฤฤฑ konusunda bazฤฑ ลรผpheler de mevcut. Rystad Energy analisti Claudio Galimberti, โลu ana kadar, son 3,5 yฤฑldฤฑr Rusya’ya uygulanan yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn neredeyse tamamฤฑ, รผlkenin รผretim hacmini veya gelirlerini etkilemediโ dedi. OPEC+’nฤฑn รผretim artฤฑลฤฑnฤฑn ardฤฑndan ortaya รงฤฑkan arz fazlasฤฑ endiลeleri, Perลembe gรผnรผ yรผkseliลi sฤฑnฤฑrladฤฑ.
Talep ve ticaret gรถrรผลmelerinin etkisi
UBS, Brent’in varil fiyatฤฑnฤฑn 60-70 dolar aralฤฑฤฤฑnda kalmasฤฑnฤฑ beklediฤini aรงฤฑkladฤฑ. Talep tarafฤฑnda ise, Enerji Enformasyon ฤฐdaresi รarลamba gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, rafinaj faaliyetleri ve talebin gรผรงlenmesi ile birlikte ABD ham รผrรผn, benzin ve damฤฑtฤฑk stoklarฤฑnฤฑn geรงen hafta dรผลtรผฤรผnรผ belirtti.
Ayrฤฑca, รin Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ He Lifeng, รถnemli liderler zirvesi รถncesinde beklenmedik bir gerginlik artฤฑลฤฑnฤฑ yatฤฑลtฤฑrmaya รงalฤฑลฤฑrken, Cuma gรผnรผnden itibaren ABD Hazine Bakanฤฑ Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile bir araya gelecek. ABD, Moskova’yฤฑ Ukrayna’da derhal ateลkes kabul etmeye รงaฤฤฑrฤฑrken, daha fazla รถnlem almaya hazฤฑr olduฤunu belirtti.
