ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn bรถlgede hafta sonu karลฤฑlฤฑklฤฑ gerรงekleลen askeri darbelerin ardฤฑndan aldฤฑฤฤฑ yeni Hรผrmรผz Boฤazฤฑ kararฤฑ, kรผresel enerji piyasalarฤฑnda dalgalanmaya yol aรงarak petrol fiyatlarฤฑnฤฑn yรถnรผnรผ yukarฤฑ รงevirmesine neden oldu.
Pazartesi gรผnรผ aรงฤฑklamalarda bulunan Trump, ABD deniz ablukasฤฑnฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnda yeniden yรผrรผrlรผฤe gireceฤini duyurdu. Alฤฑnan bu kritik geliลme kapsamฤฑnda, boฤazdan geรงen ฤฐran dฤฑลฤฑndaki tรผm ticari gemilerin taลฤฑdฤฑklarฤฑ kargo deฤerinin yรผzde 20โsi oranฤฑnda ABDโye gรผvenlik รถdemesi yapmasฤฑ gerekecek.
Beyaz Saray bu รผcretin teknik olarak nasฤฑl hesaplanacaฤฤฑna dair henรผz resmi bir detay paylaลmazken, karar sonrasฤฑnda uluslararasฤฑ piyasalarda Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ yรผzde 1โin รผzerinde ek artฤฑลla 79,46 dolara, Batฤฑ Teksas tรผrรผ (WTI) ham petrolรผn varil fiyatฤฑ ise 74,67 dolara ulaลtฤฑ.
Washington yรถnetimi, iki รผlke arasฤฑnda 17 Haziranโda imzalanan mutabakat zaptฤฑnฤฑn ardฤฑndan ฤฐran limanlarฤฑna yรถnelik ablukayฤฑ gevลetmiล ve bu hamle kritik su yolundan yeniden petrol akฤฑลฤฑnฤฑn baลlamasฤฑnฤฑ saฤlamฤฑลtฤฑ. Sรถz konusu tarihten bu yana yaklaลฤฑk 120 milyon varil petrol boฤazdan geรงiล yaptฤฑ. Ancak saฤlanan ateลkesin kฤฑrฤฑlgan yapฤฑsฤฑ varlฤฑฤฤฑnฤฑ korumaya devam etti.
Tahran yรถnetimi son dรถnemde mutabakat zaptฤฑnฤฑn boฤaz kontrolรผnรผ kendisine verdiฤini savunurken, ABD bu yoruma sert bir ลekilde karลฤฑ รงฤฑkฤฑyor. Sosyal medya hesabฤฑ รผzerinden deฤerlendirmede bulunan Trump, ABDโnin bundan bรถyle “Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnฤฑn Koruyucusu” olarak anฤฑlacaฤฤฑnฤฑ ifade etti. Yaลanan gerilim, bรถlgedeki ticari nakliye verilerine de doฤrudan yansฤฑdฤฑ.
Denizcilik veri analiz ลirketi Kplerโin MarineTraffic hizmetinden alฤฑnan bilgilere gรถre, hafta sonu boฤazdan yapฤฑlan ticari geรงiลler bir รถnceki hafta sonuna kฤฑyasla yรผzde 52 oranฤฑnda deฤer kaybฤฑ yaลadฤฑ. Savaล รถncesi dรถnemde gรผnlรผk 100โden fazla geminin geรงtiฤi bu kritik su yolundan pazar gรผnรผ yalnฤฑzca 12 geminin geรงiล yaptฤฑฤฤฑ gรถzlendi.
Petrol arzฤฑnda riskler artฤฑyor
Yatฤฑrฤฑm bankasฤฑ Goldman Sachs analistleri tarafฤฑndan hazฤฑrlanan raporda, son gรผnlerde petrol fiyatlarฤฑnda gรถzlenen yukarฤฑ yรถnlรผ hareketin, kฤฑsa vadeli fiyatlamalar aรงฤฑsฤฑndan Hรผrmรผz Boฤazฤฑโndaki arz akฤฑลฤฑnฤฑn ne denli kritik olduฤunu bir kez daha kanฤฑtladฤฑฤฤฑ vurgulandฤฑ.
Suudi Arabistan ve Birleลik Arap Emirlikleriโndeki kara boru hatlarฤฑ dahil olmak รผzere รงeลitli alternatif rotalar bulunsa da bunlarฤฑn hiรงbirinin boฤazฤฑn tamamen kapanmasฤฑ durumunda oluลacak aรงฤฑฤฤฑ kapatabilecek kapasitede olmadฤฑฤฤฑ aktarฤฑldฤฑ. RBC Capital Markets Kรผresel Emtia Stratejisi Baลkanฤฑ Helima Croft, piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn bu son รงatฤฑลma dalgasฤฑnฤฑ geรงici gรถrme eฤiliminde olduฤunu ancak sevkiyatlarฤฑn kฤฑsa sรผrede savaล รถncesi seviyelere dรถnmesini beklemediklerini belirtti.
Croft, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ kararฤฑ sonrasฤฑnda sรผrecin uzamasฤฑ halinde, รถzellikle stratejik rezervleri tรผkenen รผlkelerin enerji piyasasฤฑnda daha fazla baskฤฑ hissedeceฤini, kรผresel tedarik zincirinde sert ve volatil dalgalanmalarฤฑn sรผrebileceฤini kaydetti. รin’in ise sรผreรง boyunca kendi stratejik rezervlerine gรผvenerek alฤฑmlarฤฑ yavaลlatmasฤฑnฤฑn kรผresel ekonomide daha sert bir iniลi engelleyen temel hamle olduฤu deฤerlendirmesinde bulunuldu.
