Petrol fiyatları, ABD’nin bir İran kargo gemisine el koymasının ardından iki ülke arasındaki ateşkesin çökebileceği endişeleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin büyük ölçüde durmasıyla Pazartesi günü yüzde 5’ten fazla değer kazandı.
Brent petrol vadeli işlemleri GMT 04:18 itibarıyla 5,08 dolar veya yüzde 5,62 artışla varil başına 95,46 dolara yükselirken, ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolü 5,01 dolar veya yüzde 5,97 artışla 88,86 dolardan işlem gördü. Küresel enerji arzının ana damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik, piyasalardaki volatiliteyi tetikleyen temel unsur olarak öne çıkıyor.
Geçtiğimiz Cuma günü, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilere açık kalacağını duyurması ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’ın boğazı bir daha kapatmamayı kabul ettiğini açıklamasının ardından her iki kontrat da yüzde 9 değer kaybetmişti. Ancak sahada yaşanan gelişmeler bu iyimser havayı kısa sürede dağıttı.
Sparta Commodities Kıdemli Petrol Piyasası Analisti June Goh, “Cuma günkü ‘tamamen açık’ duyurusundan sonraki 24 saat içinde, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından ateş açılan tankerler oldu ve bu durum nakliye şirketlerinin bölgeden çıkış konusundaki endişelerini artırdı” değerlendirmesinde bulundu.
Goh, günlük 10 ila 11 milyon varil ham petrol arzının kapalı kalması nedeniyle piyasa temellerinin kötüleştiğini vurguladı.
Hürmüz Boğazı ve arz güvenliği üzerindeki baskılar
ABD Pazar günü yaptığı açıklamada, uygulanan ablukayı delmeye çalışan bir İran kargo gemisine el koyduğunu belirtirken; Tahran yönetimi bu hamleye misilleme yapacağını duyurdu.
İki ülke arasındaki gerilimin yeniden tırmanması, yaklaşık iki ay önce başlayan savaştan önce dünya petrol arzının beşten birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim mücadelesini derinleştiriyor. Tahran ayrıca, ABD’nin bu hafta sona erecek iki haftalık ateşkes bitmeden başlatmayı umduğu ikinci tur müzakerelere katılmayacağını açıkladı. ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası sürerken, İran’ın boğaz üzerindeki geçiş rejimine dair çelişkili uygulamaları piyasalardaki risk primini yukarı çekiyor.
MST Marquee Araştırma Birimi Başkanı Saul Kavonic, petrol piyasalarının sahadaki gerçekliklerden ziyade ABD ve İran’dan gelen sosyal medya paylaşımlarına tepki verdiğini ifade etti. Boğazın açıldığına dair duyuruların “erken” olduğunu belirten Kavonic, gemi sahiplerinin geçiş güvenliğinden emin olmadan bölgeye yönelmekte tereddüt edeceğini kaydetti.
Kpler verilerine göre, Cumartesi günü boğazdan petrol, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), metal ve gübre taşıyan 20’den fazla gemi geçti. Bu rakam 1 Mart’tan bu yana kaydedilen en yüksek günlük geçiş olsa da, son yaşanan çatışma haberleri bu toparlanma eğilimini sekteye uğratma riski taşıyor.
Piyasa dinamikleri ve küresel enerji görünümü
Küresel enerji piyasaları için kritik öneme sahip olan bu süreç, arz güvenliğinin sadece üretim kapasitesine değil, aynı zamanda jeopolitik geçiş güzergahlarının istikrarına ne denli bağlı olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
Petrol fiyatları üzerindeki baskının kısa vadede dinmesi beklenmezken, yatırımcılar bölgeden gelecek resmi açıklamaları ve askeri hareketliliği yakından takip ediyor. Mevcut tabloda, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliklerin devam etmesi ve diplomatik kanalların tıkanması, petrol fiyatlarında yukarı yönlü risklerin canlı kalmasına neden oluyor.
Küresel ekonominin resesyon endişeleriyle boğuştuğu bir dönemde, enerji maliyetlerindeki bu sert yükselişlerin enflasyonist baskıları küresel ölçekte artırması bekleniyor.
