Küresel piyasalarda petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a Hürmüz Boğazı‘nı trafiğe açması için Salı gününe kadar süre tanıması ve aksi halde ülkenin enerji altyapısına yönelik saldırı tehdidinde bulunmasının ardından haftaya yükselişle başladı.
ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolün varil fiyatı 114 dolar seviyesini aşarken, Mayıs vadeli kontratlar Doğu saatiyle 21:28’de %0,5 artışla 112,08 dolardan işlem gördü. Küresel gösterge olan Brent petrolün Haziran teslimi varil fiyatı ise kazançlarının bir kısmını geri vermesine rağmen %1,3 oranında değer kazanarak 110,47 dolar seviyesine ulaştı.
ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü sosyal medya üzerinden yaptığı sert açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmaması durumunda “cehennemi yaşayacağını” ifade etti. Trump, bu tehdidini bir adım ileriye taşıyarak ülkenin güç santralleri ve köprülerinin hedef alınabileceğini belirtti.
Kısa süre sonra yaptığı bir diğer paylaşımda ise “Salı, Doğu Saatiyle 20:00!” ifadesini kullanan Trump, bu süreye kadar bir adım atılmaması durumunda askeri müdahale sinyali verdi. İran’ın tanker saldırılarıyla fiilen kapalı tuttuğu Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni dünya pazarlarına bağlayan en kritik su yolu olarak biliniyor ve çatışma öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık %20’si bu rota üzerinden taşınıyordu.
Hürmüz Boğazı krizi ve küresel petrol arzında yaşanan büyük kesinti
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, modern ekonomi tarihinin en büyük petrol arz kesintisine yol açmış durumda. Savaşın başlangıcından bu yana ham petrolün yanı sıra jet yakıtı, dizel ve benzin fiyatlarında da belirgin bir artış gözleniyor.
TD Securities tarafından yayımlanan güncel bir rapor, bu ay sonuna kadar yaklaşık 600 milyon varili ham petrol, 350 milyon varili ise işlenmiş ürün olmak üzere toplamda 1 milyar varile yakın bir kaybın yaşanacağını öngörüyor. Kurumun kıdemli emtia stratejisti Ryan McKay, çatışmaların Nisan ayı sonuna kadar uzamasının beklendiğini ve bu durumun “varil matematiğini” giderek daha karamsar bir tabloya sürüklediğini ifade etti.
Rapidan Energy ise boru hatları üzerinden yönlendirilen akışlar ve acil durum stoklarının devreye alınması gibi önlemlere rağmen, Haziran sonuna kadar net kaybın 630 milyon varil düzeyinde kalacağını tahmin ediyor.
Enerji piyasalarındaki bu volatilite, arz güvenliğine dair endişeleri derinleştirirken, Pazar günü toplanan sekiz OPEC+ üyesi (Suudi Arabistan, Rusya, Irak, BAE, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman) Mayıs ayı için günlük üretimi 206 bin varil artırma kararı aldı. Ancak Hürmüz Boğazı kapalıyken bu ilave arzın küresel pazarlara nasıl ulaştırılacağı belirsizliğini koruyor.
Öte yandan Kuveyt Petrol Şirketi, bazı tesislerinin insansız hava araçlarıyla saldırıya uğradığını ve ciddi hasar oluştuğunu açıklayarak bölgesel risklerin ne denli yüksek olduğunu bir kez daha teyit etti.
Enerji altyapısındaki hasar ve piyasaların gelecek beklentisi
OPEC+ tarafından yapılan resmi açıklamada, İran saldırılarıyla zarar gören enerji altyapısının onarılmasının hem yüksek maliyetli olduğu hem de uzun zaman aldığı, bu durumun da genel arz kapasitesini doğrudan etkilediği vurgulandı.
Trump, geçtiğimiz Çarşamba günü yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında operasyonun iki veya üç hafta daha sürebileceğini ifade etmişti. Piyasa analistleri, Salı günü dolacak sürenin ardından yaşanacak gelişmelerin petrol fiyatları üzerinde belirleyici olacağını kaydediyor.
Eğer gerginlik askeri bir çatışmaya evrilirse, enerji fiyatlarındaki volatilitenin artması ve küresel enflasyonist baskıların derinleşmesi bekleniyor. Kısa vadede yatırımcılar, Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli ulaşıma açılıp açılmayacağını ve ABD’nin olası askeri hamlelerini yakından izlemeye devam edecek.
