Dรผnya Bankasฤฑ Tรผrkiye Direktรถrรผ Martin Raiser, Fed’in faiz artฤฑrฤฑmฤฑ sรผrecinde Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn tam yetki almasฤฑ gerektiฤini vurguladฤฑ.
Dรผnya Bankasฤฑ Tรผrkiye Direktรถrรผ Martin Raiser, seรงim sonuรงlarฤฑna iliลkin, “Umarฤฑm ki sรผre gelen gรถrรผลmeler neticesinde bir hรผkรผmet ortaya รงฤฑkar ve o hรผkรผmet de mรผmkรผn olduฤunca hฤฑzlฤฑ bir ลekilde yapฤฑsal reformlara odaklanmaya baลlar. รรผnkรผ bu Tรผrkiye’nin uzun vadeli menfaatleri aรงฤฑsฤฑndan รงok รถnemli” dedi.
Raiser, “Mali Yฤฑl Sonu” dolayฤฑsฤฑyla dรผzenlediฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda, yaz aylarฤฑnฤฑn sonunda gรถrev sรผresinin biteceฤini ve yeni dรถnemde Brezilya’da gรถrev yapacaฤฤฑnฤฑ, bunun Tรผrkiye’de dรผzenlediฤi son toplantฤฑ olduฤunu sรถyledi. Kรผresel ekonominin bir geรงiล dรถneminde olduฤunu belirten Raiser, emtia sรผper dรถngรผsรผnรผn bir sona geldiฤini, emtia fiyatlarฤฑnฤฑn orta vadede dรผลeceฤini sรถyledi.
Faiz oranlarฤฑnฤฑn ABD’de tekrar yรผkseleceฤini beklediklerini ifade eden Raiser, “Dolayฤฑsฤฑyla kรผresel ekonomik ve mali krizden bugรผne dรผnya ekonomisinin sฤฑra dฤฑลฤฑ oranda gevลek parasal politikalarla merkez bankalarฤฑ tarafฤฑndan desteklendiฤi dรถnem geride kalacak ve yรผkselen piyasalar, ekonomiler buna uyum saฤlamak durumda” ลeklinde konuลtu.
Sermaye giriลlerine baฤlฤฑ ve yeterli mali tampona sahip olmayan รผlkelerin รถzellikle geรงiล dรถneminde รงok dikkatli olmalarฤฑ gerektiฤini vurgulayan Raiser, daha dรผลรผk petrol, emtia fiyatlarฤฑ ve faiz oranlarฤฑnฤฑn yรผkselmesinin Tรผrkiye ekonomisi iรงin de รถnemli olduฤunu kaydetti. “Dรผลรผk petrol fiyatlarฤฑ Tรผrkiye iรงin gayet uygun zira ithalat iรงerisinde รงok bรผyรผk orana sahip” diyen Raiser, bu dรผลรผลรผn dฤฑล dengeler aรงฤฑsฤฑndan Tรผrkiye’ye fayda saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ ancak Tรผrk Lirasฤฑnฤฑn zayฤฑflฤฑฤฤฑ ve gฤฑda fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลle enflasyonu dรผลรผrme anlamฤฑnda beklediklerinden az etki yarattฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Bรผyรผme tahmini korundu
Dรผnya Bankasฤฑnฤฑn, Tรผrkiye iรงin tahminlerinin deฤiลmediฤini belirten Raiser, “2015 iรงin bรผyรผme beklentimiz yรผzde 3 olacak, bunu revize etmeyeceฤiz. Enflasyon beklentimiz de yฤฑl sonu itibarฤฑyla yรผzde 7 olarak devam edecek, bunda da bir revizyona gitmeyeceฤiz” diye konuลtu. Dรผnya Bankasฤฑnฤฑn son bir yฤฑldaki Tรผrkiye faaliyetlerine de deฤinen Raiser, Tรผrkiye’de 1 milyar 150 milyon dolar tutarฤฑnda yeni taahhรผtler gerรงekleลtirdiklerini bildirdi.
Dรผnya Bankasฤฑnฤฑn Tรผrkiye’de 2012’den bugรผne ortalama her yฤฑl 1 milyar dolar tutarฤฑnda kredi saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ anlatan Raiser, รถncelikli yatฤฑrฤฑm yapฤฑlan alanlarฤฑn baลฤฑnda enerji, KOBฤฐ’lerin finansmana eriลiminin geldiฤini, ekonomik ve yapฤฑsal reformlarฤฑnฤฑ desteklemeye devam ettiklerini sรถyledi. Raiser, gelecek yฤฑl yeni bir รผlke ortaklฤฑk stratejisini hazฤฑrlamaya baลlayacaklarฤฑnฤฑ belirterek, bu yeni strateji kapsamฤฑnda hazฤฑrlayacaklarฤฑ projelerde 2 รถnemli temanฤฑn “sรผrdรผrรผlebilirlik ve kamu ve รถzel sektรถr ortaklฤฑฤฤฑ” olduฤunu vurguladฤฑ.
Raiser, ลรถyle devam etti: “Tรผrkiye ile iล birliฤimiz ve ortaklฤฑฤฤฑmฤฑz anlamฤฑnda geleceฤe dair umutlarฤฑmฤฑz รงok geniล ve pozitif. Elbette kรผresel ortam Tรผrkiye ve diฤer yรผkselen piyasalar iรงin zorluklar barฤฑndฤฑrmakta ama bu ortamda her รผlke kendi รถdevine odaklanmalฤฑ, reform gรผndemine kararlฤฑlฤฑkla baฤlฤฑ kalmalฤฑ.
Bu รถdevini uygulayan kararlฤฑlฤฑฤฤฑ sergileyen รผlkeler bugeรงiล dรถneminden daha hฤฑzlฤฑ ve gรผรงlenerek รงฤฑkacak. Nihayetinde de kรผresel rekabette, sermayeyi รงekebilme rekabetinde daha iyi sonuรงlar elde edecektir. Umuyorum ki Tรผrkiye de bu sรผreรงten gereken dersleri รงฤฑkarฤฑr ve siyasetรงiler karar alฤฑcฤฑlar da bu konuya odaklanarak yapฤฑsal reform gรผndeminin devamฤฑnฤฑ saฤlarlar. Bu yapฤฑlabilirse, Tรผrkiye’nin geleceฤi konusunda son derece iyimserim.”
TCMB’nin yetkileri tam olmalฤฑ
Fed’in faiz artฤฑลฤฑna baลlamasฤฑnฤฑn Tรผrkiye’ye olasฤฑ etkilerinin sorulmasฤฑ รผzerine Raiser, ABD’deki oranlar yรผkseldikรงe Tรผrkiye ile ABD arasฤฑndaki faiz oranฤฑ farklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn da azalmaya baลlayacaฤฤฑnฤฑ, bunun sermayenin Tรผrkiye’den รงฤฑkฤฑp ABD’ye gitmesi gibi etki yaratabileceฤini sรถyledi.
Raiser, ลunlarฤฑ kaydetti: “Eฤer bunu รถnlemek istiyorsanฤฑz, bunun kur รผzerindeki etkileri de olacaktฤฑr, o zaman parasal politikalarฤฑn bir reaksiyon geliลtirmesi gerekir. Yรผkselen piyasalar รถzellikle Tรผrkiye gibi sermaye giriลlerine รงok dayalฤฑ olan รผlkeler parasal ve mali politikalarฤฑnฤฑ gerektiฤi gibi ayarlayarak mali istikrarฤฑ koruma peลinde koลmalฤฑ. Tรผrkiye ลu ana kadar bunu baลardฤฑ ama bundan sonrasฤฑ da zorlu olacak. Bence Merkez Bankasฤฑnฤฑn bu noktada tam yetki almasฤฑ ve parasal politikalarฤฑ gerektiฤi ลekilde fiyat istikrarฤฑ ve mali istikrar hedefleriyle uyumlu olarak yรผrรผtebilmesi, idare edebilir pozisyonda olmasฤฑ gerekiyor ki bu zorluklar aลฤฑlabilsin.”
Merkez Bankasฤฑnฤฑn tam yetki almasฤฑndan neyi kastettiฤinin sorulmasฤฑ รผzerine, bankanฤฑn yetkilerinin รงok aรงฤฑk ve kanunen baฤฤฑmsฤฑz olduฤunu sรถyledi. Raiser, “Ben umuyorum ki Merkez Bankasฤฑ da tรผm enstrรผmanlarฤฑ elinde bulundurduฤuna inanฤฑyordur, gerekli adฤฑmlarฤฑ atmak adฤฑna รถzellikle bu geรงiล dรถneminde. ลu ana kadar da oldukรงa iyi bir iล yaptฤฑlar. Bundan sonra da umarฤฑm ki onlara yeterli alan saฤlanฤฑr, bu iลi yapmaya devam etmeleri iรงin…” ifadelerini kullandฤฑ.
Yapฤฑsal reformlar
Seรงimler sonrasฤฑ oluลan tabloyu nasฤฑl deฤerlendirdiฤinin sorulmasฤฑ รผzerine de Raiser, “Kฤฑsa vadede siyasetรงiler muhtemel mutabakatlarฤฑ araลtฤฑracaklar bir koalisyon oluลturabilmek amacฤฑyla. Belki ekonomik ve yapฤฑsal reform da bunun bir parรงasฤฑ olabilir ama baลka hususlar da var kuลkusuz ama umuyorum ki orta vadede yapฤฑsal reformlar parlamentonun gรผndeminde olur” dedi.
Seรงimler รถncesi aรงฤฑklanan yapฤฑsal reformlarฤฑn hayata geรงirilmesinin รถnemine iลaret eden Raiser, “Umarฤฑm ki sรผre gelen gรถrรผลmeler neticesinde bir hรผkรผmet ortaya รงฤฑkar ve o hรผkรผmet de mรผmkรผn olduฤunca hฤฑzlฤฑ bir ลekilde yapฤฑsal reformlara odaklanmaya baลlar. รรผnkรผ bu Tรผrkiye’nin uzun vadeli menfaatleri aรงฤฑsฤฑndan รงok รถnemli. Biz de her tรผrlรผ Tรผrkiye Cumhuriyeti hรผkรผmetini desteklemeye hazฤฑrฤฑz, bu yapฤฑsal reformlarฤฑ odaklanma ve bu alanda รงalฤฑลma konusunda” gรถrรผลรผnรผ dile getirdi.
“Seรงim sonrasฤฑ oluลan tabloyu riskli gรถrรผyor musunuz ” ลeklindeki soru รผzerine Raiser, seรงmenlerin siyasetรงilere “uzlaลฤฑn” mesajฤฑ verdiฤini sรถyledi. Uzlaลmanฤฑn pragmatik bir yaklaลฤฑm ve soฤukkanlฤฑlฤฑk gerektirdiฤini ifade eden Raiser, ลu deฤerlendirmelerde bulundu: “Eฤer aklฤฑselim, pragmatizm hakim kฤฑlฤฑnabilirse, bu olumlu etki yaratacaktฤฑr. Pazartesiye kฤฑyasla uluslararasฤฑ piyasalarฤฑn tepkileri de dรผzelmeye baลladฤฑ, Tรผrkiye’deki geliลmelere uyum saฤlฤฑyor. Elbette her zaman bir risk var ama bu beni endiลelerle รผlkeden ayrฤฑlmaya itecek dรผzeyde bir risk deฤil. Tรผrkiye olgun bir demokrasiye sahip. Her รผlkede uzunca bir sรผre tek parti iktidarฤฑ olur, sonra iลler deฤiลir.
Hem รผlke hem uluslararasฤฑ piyasalar zamanla buna uyum saฤlar. Aklฤฑselim, pragmatik yaklaลฤฑmla ve uzlaลma isteฤiyle olaylar yรผrรผtรผldรผฤรผ sรผrece mevcut durumun รงรถzรผmsรผz kalmayacaฤฤฑna ve risklerin gerรงekleลmeyeceฤine inanฤฑyorum.” Raiser, yapฤฑsal reformlara dรถnรผk bir soruya karลฤฑlฤฑk ise kฤฑsa vadede en รถnemli รถnceliฤin, yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผvenini istikrara kavuลturmak olduฤunu ifade etti.
Tรผrkiye’de hukukun รผstรผnlรผฤรผ konusunda, ekonomik politika planlarฤฑnฤฑn netleลmesi noktasฤฑnda yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlara tekrar gรผven vermek gerektiฤini vurgulayan Raiser, 25 รถncelikli dรถnรผลรผm programฤฑnฤฑn uygulanmasฤฑnฤฑn da bu anlamda gรผvenin saฤlanmasฤฑ iรงin yerinde olacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Raiser, yatฤฑrฤฑm ortamฤฑnฤฑn iyileลtirilmesi, iล gรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn daha esnek hale gelecek ลekilde iyileลtirilmesi, eฤitim yapฤฑsฤฑnฤฑn ve Tรผrkiye’nin kurumlarฤฑn gรผรงlendirilmesi, hukukun รผstรผnlรผฤรผne baฤlฤฑ yรถnetim yapฤฑsฤฑnฤฑn Tรผrkiye’nin uzun vadeli yรผksek gelir grubuna geรงmesi iรงin รถnemli olduฤunu kaydetti.
Bรผyรผme memnuniyet verici
Dรผn aรงฤฑklanan bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑ nasฤฑl deฤerlendirdiฤinin sorulmasฤฑ รผzerine Raiser, “Memnuniyet verici, bizim de beklediฤimizin รผzerinde bรผyรผme oranฤฑ gerรงekleลti. Memnuniyet verici tarafฤฑ yurtiรงi talepte ve ihracatta belli birtoparlanma var ama toparlanmanฤฑn รงoฤunlukla tรผketimden, devletin, hรผkรผmetin kamunun tรผketiminden geldiฤini gรถrรผyoruz. รzel sektรถr tรผketimi o kadar toparlanmฤฑล deฤil” dedi. รzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn da azalmaya devam ettiฤine iลaret eden Raiser, yatฤฑrฤฑm olmadan sรผrdรผrรผlebilir bรผyรผmeyi saฤlamanฤฑn mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Tรผrkiye’nin Avrupa piyasasฤฑna รงok baฤlฤฑ durumda olduฤuna dikkati รงeken Raiser, Avrupa’nฤฑn toparlandฤฑฤฤฑnฤฑ ancak avronun dolara karลฤฑ รถnemli oranda deฤer kaybetmiล olmasฤฑnฤฑn, Tรผrkiye’nin Avrupa piyasalarฤฑnda daha az rekabetรงi olmasฤฑ anlamฤฑna geldiฤini kaydetti.
Tรผrkiye’nin cari aรงฤฑฤฤฑ artฤฑrmadan yรผzde 3’den daha hฤฑzlฤฑ bรผyรผmesi iรงin, arz tarafฤฑnฤฑ gรผรงlendirmesi gerektiฤini vurgulayan Raiser, “Sadece yurtiรงi talebi destekleyerek bu yรผzde 3’รผ geรงmek mรผmkรผn olmayacaktฤฑr. Cari aรงฤฑฤฤฑ daha da bรผyรผtmeden Tรผrkiye’nin yฤฑllฤฑk bรผyรผme performansฤฑnฤฑ yรผzde 3’รผn รผzerine รงฤฑkarabilmesi iรงin yapฤฑsal reformlara, iลin arz boyutunu da daha iyi gรผรงlendirmeye ihtiyacฤฑ var” deฤerlendirmesinde bulundu.
