Politika faizindeki indirimlere raฤmen makro ihtiyati รถnlemler nedeniyle krediye eriลimi kฤฑsฤฑtlanan รถzel sektรถr รงareyi yurtdฤฑลฤฑndan borรงlanmakta buldu. รzel sektรถrรผn Aฤustos 2022 itibariyle dฤฑล borรง รงevirme rasyosu yรผzde 217,13โe yรผkseldi. Merkez Bankasฤฑ son รผรง Para Politikasฤฑ Kurulu (PPK) toplantฤฑsฤฑnda 350 baz puanย faizย indirimi gerรงekleลtirse ve ticari kredi faizlerine politika faizine dayalฤฑ azami sฤฑnฤฑr getirse de hem Merkez Bankasฤฑโnฤฑn hem de Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumuโnun (BDDK) aldฤฑฤฤฑ makro ihtiyati รถnlemler ticari kredi kullanฤฑmฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlฤฑyor. ฤฐรงeride politika faizi indirimiyle bir yandan gevลetilen ancak makroihtiyati รถnlemlerle bir yandan da sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlan piyasada, yรผksek enflasyon nedeniyle iลletme sermayesi ihtiyacฤฑ artan รถzel sektรถr yรถnรผnรผ yurtdฤฑลฤฑna รงevirdi. Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre รถzel sektรถrรผn dฤฑล borรง รงevirme oranฤฑ Aฤustos 2022 itibariyle aylฤฑk veriler kullanฤฑlarak 6 aylฤฑk hareketli toplam yรถntemiyle hesaplandฤฑฤฤฑnda yรผzde 217,13โe yรผkseldi. Aฤustos ayฤฑnda รถzel sektรถrรผn 12 aylฤฑk kรผmรผlatif uzun vadeli dฤฑล borรง รงevirme oranฤฑ yรผzde 198โe รงฤฑktฤฑ. Yani รถzel sektรถr 1 birim borรง รถderken 2 katฤฑ borรงlandฤฑ.
Ticari kredide bรผyรผme yรผzde 24,6
Dรผnya’nฤฑn haberine gรถre Merkez Bankasฤฑโnฤฑn geรงen hafta 150 baz puan indirimle yรผzde 10,5โe รงektiฤi politika faizi indirimi sonrasฤฑnda cuma gรผnรผ de BDDK TL kredi kullanabilecek ลirketler iรงin getirdiฤi uygulamayฤฑ daha da sฤฑkฤฑlaลtฤฑrdฤฑ. BDDK TL kredi kullanabilmek iรงin daha รถnce 15 milyon TL olan yabancฤฑ para pozisyonu sฤฑnฤฑrฤฑ 10 milyon TLโye รงekti, nakit pozisyonu aktif toplamฤฑ ya da 1 yฤฑllฤฑk net satฤฑล hasฤฑlatฤฑndan bรผyรผk olanฤฑ yรผzde 10โunu geรงen ลirketlere uygulanan kredi sฤฑnฤฑrlamasฤฑ ise yรผzde 5 olarak gรผncelledi. Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre eylรผlรผn ilk haftasฤฑnda yรผzde 17,6’ya kadar gerileyen ticari kredilerde 13 haftalฤฑk yฤฑllฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล kur etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล bรผyรผme eylรผl sonu itibariyle yeniden yรผzde 20 seviyesini aลtฤฑ. 14 Ekim haftasฤฑ itibariyle de ticari kredilerde bรผyรผme yรผzde 24,6’ya ulaลtฤฑ. Aynฤฑ dรถnemde ticari kredi faizleri kurumsal kredi kartฤฑ ve kredili mevduat hesabฤฑ hariรง yรผzde 18,29’a geriledi.
รzel sektรถr kredi kullanฤฑmฤฑnda karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑ zorluklarฤฑ sฤฑk sฤฑk dile getirirken Merkez Bankasฤฑ verileri yurtdฤฑลฤฑndan kredi talebinin arttฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor. Aฤustos 2022 รถdemeler dengesi verileri gรถre รถzel sektรถr bu dรถnemde toplam 2.4 milyarย dolarย kredi kullandฤฑ. Yฤฑlฤฑn ilk sekiz ayฤฑnda diฤer sektรถrler 8.5 milyar dolar kredi kullanฤฑmฤฑ yaptฤฑ. Bรถylece de 12 aylฤฑk kรผmรผtalif verilere gรถre uzun vadeli dฤฑล borรง รงevirme oranฤฑ bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde yรผzde 91, diฤer sektรถrlerde yรผzde 198 oldu. Diฤer sektรถrlerde temmuzda bu oran yรผzde 178 seviyesindeydi. รzel sektรถrรผn kฤฑsa vadeli dฤฑล borรง stokunda da artฤฑล var. Yine Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre diฤer sektรถrlerin kฤฑsa vadeli dฤฑล borรง stoku 2021 sonuna gรถre yรผzde 15,4 artฤฑลla 50.9 milyar dolar dรผzeyine รงฤฑktฤฑ.
16 yฤฑlฤฑn en yรผksek oranฤฑna รงฤฑktฤฑ
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn aylฤฑk verileri kullanarak 6 aylฤฑk hareketli toplam yรถntemiyle hesapladฤฑฤฤฑ รถzel sektรถrรผn kฤฑsa ve uzun vadeli dฤฑล borรง รงevirme oranฤฑ Aฤustos 2022 itibariyle yรผzde 217,13 seviyesine yรผkseldi. Bu oran 2006 Haziranโฤฑndaki yรผzde 254,3โten sonra gรถrรผlen en yรผksek seviye. Pandeminin ilk yฤฑlฤฑnda Mayฤฑs 2020โde yรผzde 61,31’e kadar gerileyen รถzel sektรถrรผn dฤฑล borรง รงevirme oranฤฑ o dรถnemki geniลleyici para politikasฤฑ sayesinde ucuz maliyetli krediye ulaลฤฑmฤฑn etkisiyle 2021’in ilk aylarฤฑna kadar yรผzde 100’รผn altฤฑnda seyretti. 2021 Mayฤฑs ile birlikte artฤฑลฤฑ ivme kazanan dฤฑล borรง รงevirme oranฤฑ 2022 ile birlikte yรผzde 150’yi aลtฤฑ. BDDK ve Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn makroihtiyati รถnlemlerle sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmayฤฑ arttฤฑrdฤฑklarฤฑ Haziran 2022 sonrasฤฑnda ise temmuzda oran yรผzde 186,3’e, aฤustosta ise yรผzde 217,13’e yรผkseldi.
