Rusya‘nฤฑn gaz ihracatฤฑnฤฑ azaltmasฤฑ kรผresel piyasada fiyatlarฤฑn artmasฤฑna neden oldu. Moskova ise enerjiyi “siyasi silah” olarak kullandฤฑฤฤฑ iddialarฤฑnฤฑ reddediyor.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Kuzey Akฤฑm 1, Rusya’nฤฑn St. Petersburg kฤฑyฤฑsฤฑndan baลlayฤฑp Baltฤฑk Denizi’nin altฤฑndan geรงerek kuzey doฤu Almanya’ya uzanan 1.200 km uzunluฤunda bir boru hattฤฑ.
Kuzey Akฤฑm 1 nedir, ne kadar gaz taลฤฑyor?
2011’de kullanฤฑma giren hattan Almanya’ya yฤฑlda 55 milyar metrekรผp gaz akฤฑลฤฑ oluyor.
Hattฤฑn sahibi ve iลletmecisi, Rus devlet ลirketi Gazprom’un en fazla pay sahibi olduฤu Nord Stream AG ลirketi.
Almanya daha รถnce bu hatta paralel olarak Kuzey Akฤฑm 2 boru hattฤฑnฤฑn inลasฤฑnฤฑ da onaylamฤฑล, ancak biten hattฤฑn aรงฤฑlฤฑลฤฑnฤฑ, Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgali nedeniyle durdurmuลtu.
Rusya gaz akฤฑลฤฑnฤฑ nasฤฑl kesti?
Gazprom Mayฤฑs ayฤฑnda Belarus’tan Polonya’ya giden ve oradan da Almanya ve diฤer Avrupa รผlkelerine teslimatฤฑ saฤlayan bir boru hattฤฑnฤฑ kapattฤฑ.
Haziran’da da Kuzey Akฤฑm 1 รผzerinden gaz akฤฑลฤฑnฤฑ yรผzde 75 azaltmฤฑลtฤฑ.
Temmuz’da bakฤฑm gerekรงesiyle hattฤฑ 10 gรผnlรผฤรผne kapattฤฑ.
Aรงtฤฑktan kฤฑsa bir sรผre sonra da arฤฑzalฤฑ cihazlar gerekรงesiyle gaz akฤฑลฤฑnฤฑ kapasitenin yรผzde 20’sine indirdi.
Bu haftadan itibarense bu hat รผzerinden Avrupa’ya gaz akฤฑลฤฑnฤฑ tรผmรผyle kesti.
Hat neden kapatฤฑldฤฑ?
Kuzey Akฤฑm boru hattฤฑnฤฑ kapatma nedeni olarak Rusya ลimdi de tรผrbinlerden birinde sฤฑzฤฑntฤฑ tespit edilmesini รถne sรผrรผyor.
Fakat gaz tรผrbinini รผreten Siemens Enerji ลirketi, bu tรผr sฤฑzฤฑntฤฑlarฤฑn “normalde tรผrbinlerin รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ etkilemediฤini” belirtti.
Bruegel enerji ลirketinden enerji politikalarฤฑ uzmanฤฑ Ben McWilliams, boru hattฤฑnฤฑ kapatmak iรงin bunun meลru bir sebep olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Eminim ki bu Putin’in gaz fiyatlarฤฑnฤฑ manipรผle edip Avrupa enerji sistemleri รผzerinde baskฤฑ oluลturmak iรงin yaptฤฑฤฤฑ son manevra” diyor.
Rusya Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin’in sรถzcรผsรผ de doฤalgaz boru hattฤฑ kesintilerinde Batฤฑ yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn rol oynadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
AB, ลubat ayฤฑndan bu yana Rusya’ya enerji sektรถrรผ de dahil olmak รผzere bir dizi yaptฤฑrฤฑm uyguladฤฑ.
Ancak AB sรถzcรผsรผ BBC’ye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, gazฤฑ Avrupa’ya taลฤฑmada gereken teknolojinin yaptฤฑrฤฑmlardan etkilenmediฤini sรถyledi.
Gazprom eksik belgelerin bazฤฑ gaz tรผrbinlerinin bakฤฑmฤฑnฤฑ engellediฤini belirtti; ancak Siemens Enerji ilgili evraklarฤฑ temin edemediฤi iddiasฤฑnฤฑ reddetti.
Bu durum Avrupa’ya nasฤฑl zarar veriyor?
Baลta Almanya olmak รผzere Avrupa, enerji ihtiyacฤฑnฤฑ karลฤฑlamak iรงin tarihsel olarak Rus gazฤฑna baฤฤฑmlฤฑ oldu.
Rusya Temmuz ayฤฑnda arzฤฑ kฤฑsacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑฤฤฑnda, bir gรผn iรงinde Avrupa’daki toptan gaz fiyatlarฤฑ yรผzde 10 arttฤฑ.
ฤฐngiltere Rusya’dan รงok az gaz ithal etmesine raฤmen, gaz fiyatlarฤฑ kรผresel olarak belirlendiฤinden ลu anda geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine kฤฑyasla yaklaลฤฑk yรผzde 450 daha yรผksek.
Crystol Enerji’nin CEO’su Carole Nakhle, “Piyasa ลu anda o kadar sฤฑkฤฑ ki, arzdaki herhangi bir aksama gaz fiyatฤฑnda daha fazla artฤฑลa neden oluyor” diyor:
“Bu durum Avrupa ekonomilerinde yavaลlamaya neden olabilir ve resesyona doฤru gidiลi hฤฑzlandฤฑrabilir.”
Avrupa gaz kesintilerine nasฤฑl tepki veriyor?
Ukrayna Devlet Baลkanฤฑ Volodimir Zelenskiy Rusya’yฤฑ “Avrupa’ya karลฤฑ aleni bir gaz savaลฤฑ” yรผrรผtmekle suรงladฤฑ.
Enerji Enstitรผsรผ’nden Kate Dourian da “Rusya gazฤฑ giderek daha fazla silah olarak kullanฤฑyor” diyor.
“Hala bir enerji sรผper gรผcรผ olduฤunu ve Avrupa’nฤฑn kendisine uyguladฤฑฤฤฑ yaptฤฑrฤฑmlara misilleme yapabileceฤini gรถstermeye รงalฤฑลฤฑyor.”
Rusya Ukrayna’yฤฑ iลgal etmeden รถnce Almanya doฤalgazฤฑnฤฑn yรผzde 55’ini Rusya’dan alฤฑyordu. Bunu yรผzde 35’e dรผลรผrmeyi baลardฤฑ ve ithalatฤฑ tamamen sona erdirme sรถzรผ verdi.
Bunun bir parรงasฤฑ olarak Norveรง ve Hollanda’dan alternatif gaz tedarik etmeye รงalฤฑลฤฑyor.
Almanya ayrฤฑca kรถmรผr kullanฤฑmฤฑnฤฑ arttฤฑrฤฑyor ve olumsuz รงevresel etkilerine raฤmen kapatmayฤฑ planladฤฑฤฤฑ elektrik santrallerinin รถmrรผnรผ uzatฤฑyor.
ฤฐtalya ve ฤฐspanya ise Cezayir’den daha fazla gaz ithaline yรถnelmiล durumda.
AB, รผye devletlerin gaz kullanฤฑmฤฑnฤฑ yรผzde 15 oranฤฑnda azaltmasฤฑnฤฑ รถngรถren bir anlaลma yaptฤฑ.
Alman hรผkรผmeti bu kฤฑล kamu binalarฤฑnda aydฤฑnlatma ve ฤฑsฤฑtma amaรงlฤฑ enerji tasarrufu ile gaz kullanฤฑmฤฑnฤฑ yรผzde 2 oranฤฑnda azaltmayฤฑ umuyor.
ฤฐspanya ve ฤฐsviรงre de benzer kurallar getirirken, pek รงok Avrupa vatandaลฤฑ da kendi รงapฤฑnda adฤฑmlar atฤฑyor.
Crystol Enerji’den Nakhle ลรถyle diyor:
“Almanya’da, insanlar odun sobasฤฑ satฤฑn alฤฑyor ve gรผneล panelleri kuruyor. Herkes gaz kullanฤฑmฤฑnฤฑ azaltmak iรงin harekete geรงiyor.
“ฤฐnsanlarฤฑn gaz kฤฑtlฤฑฤฤฑ ihtimalini ne kadar ciddiye aldฤฑklarฤฑnฤฑ hafife almamalฤฑyฤฑz.”
