Rusya, Avrupa ve ABD’nin yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ aลmanฤฑn yollarฤฑnฤฑ arฤฑyor. Rusya Lideri Vladimir Putin, enerji ihracatlarฤฑnฤฑ “hฤฑzla geliลen pazarlara” yรถnlendireceklerini sรถyledi.
Krizde tarafsฤฑz gรถrรผnmeye รถzen gรถsteren รin, Rusya’nฤฑn iลgalini kฤฑnamadฤฑ ve Batฤฑ’nฤฑn yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ eleลtirdi.
รin’in Rusya’yla ticareti artฤฑyor
BBC Tรผrkรงe‘nin haberine gรถre รin’in aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ gรผmrรผk verilerine gรถre, Rusya ile ikili ticaret bu yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine oranla yรผzde 28 arttฤฑ.
Mart ayฤฑndaki artฤฑล ise yรผzde 12’den fazla oldu. Rusya, Ukrayna’yฤฑ iลgaline 24 ลubat’ta baลlamฤฑลtฤฑ.
2021’de รin’in Rusya’nฤฑn ihracatฤฑndaki toplam payฤฑ yaklaลฤฑk 147 milyar dolarla yรผzde 18’e ulaลtฤฑ.
Putin, Kฤฑล Olimpiyatlarฤฑ iรงin ลubat’ta Pekin’i ziyaret etmiลti. Bu ziyarette iki รผlke liderleri toplam ticaret hacimlerini 2024’e kadar 250 milyar dolara รงฤฑkarmayฤฑ hedeflediฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Bununla birlikte bir blok olarak Avrupa Birliฤi aรงฤฑk ara Rusya’nฤฑn en bรผyรผk ticaret ortaฤฤฑ. 2021’de Rusya ile AB arasฤฑndaki ticaretin hacmi รin’in Moskova’yla ticaret hacminin neredeyse iki katฤฑ kadardฤฑ.
Ama ลimdi bu durum deฤiลiyor.
Ticari konularฤฑnda uzman ekonomist Dr. Rebecca Harding, “Yaptฤฑrฤฑmlardan sonra AB ile Rusya arasฤฑndaki ticaret kaรงฤฑnฤฑlmaz olarak azalacak. Mevcut kriz, Avrupa Birliฤi’ni tedarik kaynaklarฤฑnฤฑ รงeลitlendirme arayฤฑลฤฑna itti” diyor.
รin daha fazla Rus enerjisi alabilir mi?
รin, Rus petrolรผ, gazฤฑ ve kรถmรผrรผ iรงin en bรผyรผk pazarlardan biri.
Ukrayna’nฤฑn iลgalinden sadece bir hafta รถnce iki รผlke# deฤeri 20 milyar dolarฤฑ aลan yeni bir kรถmรผr anlaลmasฤฑ imzalamฤฑลtฤฑ.
Putin ayrฤฑca รin’le 117,5 milyar dolar deฤerinde bir petrol ve gaz anlaลmasฤฑ aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
ฤฐki รผlke yeni bir doฤalgaz boru hattฤฑ inลa etmeyi planlฤฑyor (Sibirya’nฤฑn Gรผcรผ-2).
Mevcut boru hattฤฑnฤฑn inลaatฤฑna 2019’da baลlanmฤฑล ve 30 yฤฑllฤฑk iรงin 400 milyar dolarlฤฑk bir anlaลma imzalanmฤฑลtฤฑ.
Bununla birlikte Rusya’nฤฑn en bรผyรผk enerji pazarฤฑ hรขlรข Avrupa Birliฤi.
Rusya, AB’nin doฤalgaz ihtiyacฤฑnฤฑn yรผzde 40’ฤฑnฤฑ ve petrol ihtiyacฤฑnฤฑn yรผzde 26’sฤฑnฤฑ karลฤฑlฤฑyor.
Dr. Harding, “Son beล yฤฑldฤฑr, Rusya’nฤฑn รin’e petrol ve doฤalgaz ihracatฤฑ yฤฑlda yรผzde 9 artฤฑyor. Bu รงok hฤฑzlฤฑ bir bรผyรผme ama bu durumda bile รin, Rus petrolรผ iรงin AB’nin yarฤฑsฤฑ kadar bรผyรผk bir pazar” diyor.
Ukrayna’nฤฑn iลgalinden sonra AB Rusya’ya enerji baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltma kararฤฑ aldฤฑ. Avrupa Birliฤi Rusya’dan gaz ihracatฤฑnฤฑ รผรงte iki oranฤฑnda azaltacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Rus gazฤฑnฤฑn ana ihracat noktalarฤฑndan bir olan Almanya, Kuzey Akฤฑm-2 doฤalgaz boru hattฤฑnฤฑ askฤฑya alacaฤฤฑnฤฑ duyurmuลtu.
Rusya ile รin arasฤฑnda planlanan yeni doฤalgaz boru hattฤฑnฤฑn kapasitesi, Kuzey Akฤฑm-2’ninkinin beลte biri civarฤฑnda olacak.
Sibirya’dan gazฤฑn ne zaman pompalanmaya baลlanacaฤฤฑ da henรผz bilinmiyor.
รin sera gazฤฑ emisyonlarฤฑ hedeflerine ulaลabilmek iรงin kรถmรผre baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltmaya รงalฤฑลฤฑyor. Bu kapsamda Rusya’dan gaz ithalatฤฑnฤฑ artฤฑrabileceฤi belirtiliyor.
Ancak 2022’nin ilk iki ayฤฑnda Rusya’dan petrol ihracatฤฑ yรผzde 9 azaldฤฑ. Devlete ait petrol rafinerilerinin bu konuda ihtiyatlฤฑ olduฤu ve halihazฤฑrda Rusya’yla petrol sรถzleลmesi imzalamadฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
รin Rusya’yฤฑ askeri aรงฤฑdan destekleyebilir mi?
ABD medyasฤฑna gรถre, Ukrayna’yฤฑ iลgali sรผrecinde Rusya รin’den askeri teรงhizat istedi. Fakat Rusya bu haberleri “dezenformasyon” diye niteledi.
Son yฤฑllarda, silah ticareti ters yรถndeydi.
รin uzun bir sรผre silahlฤฑ kuvvetlerinin modernizasyonu iรงin Rusya’ya baฤฤฑmlฤฑydฤฑ.
ABD ve Avrupa Birliฤi 1989’daki Tiananmen katliamฤฑndan sonra รin’e silah ambargosu koymuลtu.
Stockholm Uluslararasฤฑ Barฤฑล Araลtฤฑrmalarฤฑ Enstitรผsรผ’nรผn (SIPRI) verilerine gรถre
รin 2017-2021 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda silah ithalatฤฑnฤฑn yรผzde 80’ini Rusya’dan gerรงekleลtirdi.
Rusya toplam silah ihracatฤฑnฤฑn yรผzde 21’ini รin’e yapฤฑyor. รin, Rusya’nฤฑn en bรผyรผk ikinci kรผresel mรผลterisi.
Fakat รin aลamalฤฑ olarak kendi askeri teรงhizat รผretim kapasitesini geliลtiriyor.
รin halihazฤฑrda dรผnyada en fazla silah ihraรง eden dรถrdรผncรผ รผlke.
SIPRI’den Siemon Wezeman “รin รงok geliลmiล silahlar รผretiyor. Rusya รin’in รผrettiฤi insansฤฑz hava araรงlarฤฑna ilgi gรถsterebilir” diyor.
Wezemen ลimdiye kadar Rusya’nฤฑn insansฤฑz hava aracฤฑ satฤฑn aldฤฑฤฤฑna dair bir kanฤฑt bulamadฤฑklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
รin Rusya’ya mali destek verebilir mi?
Bazฤฑ Rus bankanlarฤฑ uluslararasฤฑ รถdeme sistemi Swift’ten รงฤฑkarฤฑldฤฑ.
Bu nedenle รin ลirketleri Rusya’dan alฤฑmlarฤฑ durdurmaya baลladฤฑ.
Son yฤฑllarda hem Rusya hem de รin, alternatif รถdeme yรถntemlerini รถzendirmeye รงalฤฑลฤฑyor.
Rusya’nฤฑn STFM (System for Transfer of Financial Messages – Mali Mesajlar Transfer Sistemi) ve รin’in de CIPS (Cross-Border Interbank Payment System – Sฤฑnฤฑr-รtesi ฤฐnterbank รdeme Sistemi) var. ฤฐki sistem de yerel paralar รผzerinde iลlem yapฤฑyor.
Fakat Swift kรผresel ticaret aฤฤฑndaki finansal iลlemlerde hakim konumunu koruyor.
Rusya’nฤฑn yaptฤฑrฤฑmlardan sonraki rezervleri altฤฑn ve รin Yuan’ฤฑndan oluลuyor.
Rus istatistiklerine dayandฤฑrฤฑlan haberlere gรถre Rusya ile รin arasฤฑndaki ticaretin yaklaลฤฑk yรผzde 17’si Yuan รผzerinden yapฤฑlฤฑyor. 2014’te bu oran yรผzde 3,1 dรผzeyindeydi.
ฤฐki รผlke arasฤฑndaki enerji ticareti ise hรขlรข bรผyรผk รถlรงรผde dolar รผzerinden yapฤฑlฤฑyor.
Ancak bazฤฑ รin ลirketlerinin Mart’ta Rusya’dan Yuan’la petrol ve kรถmรผr satฤฑn aldฤฑฤฤฑna iลaret ediyor.
รin, Rusya’dan gฤฑda ithalatฤฑnฤฑ artฤฑrabilir mi?
Rusya dรผnyanฤฑn en bรผyรผk tahฤฑl รผreticilerinden biri.
รin de Rusya’dan en fazla buฤday ve arpa alan รผlkeler arasฤฑnda.
รin, hastalฤฑk endiลesiyle son dรถnemde Rusya’dan ithal edilen buฤday ve arpaya sฤฑnฤฑrlama getirmiลti.
Ama bunlarฤฑn hepsi Rusya’nฤฑn Ukrayna iลgalini baลlattฤฑฤฤฑ gรผn kaldฤฑrฤฑldฤฑ.
