Avrupa bu kฤฑล halihazฤฑrda doฤalgaz depolarฤฑnฤฑn boลalmasฤฑndan ve fiyat artฤฑลฤฑndan dolayฤฑ sorunlar yaลarken Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgali ve AB’nin Moskova’ya uyguladฤฑฤฤฑ ekonomik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn ardฤฑndan enerji konusunda รงรถzรผm arayฤฑลฤฑ baลladฤฑ.
Azerbaycan baลta olmak รผzere baลka doฤalgaz boru hatlarฤฑ ve sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤalgaz (LNG) ilk akla gelen รงรถzรผmler. Onun ardฤฑndan nรผkleer ve yenilenebilir enerji, hidroelektrik santraller ve kรถmรผr geliyor.
BBC Tรผrkรงe‘nin haberine gรถre nรผkleer enerji seรงeneฤi Almanya, ฤฐngiltere, Belรงika ve Fransa’da her geรงen gรผn dรผลerken kรถmรผr santrallerinin รงoฤu iklim hedefleri konusundaki baskฤฑ nedeniyle kapatฤฑlmฤฑลtฤฑ.
LNG รถnem kazandฤฑ
Yaptฤฑrฤฑmlar Rusya’dan Avrupa’ya gaz akฤฑลฤฑ saฤlanan Yamal-Europe, Kuzey Akฤฑm 1 ve TรผrkAkฤฑm gibi boru hatlarฤฑnฤฑ da etkileyebilir.
Bir yandan doฤalgaz teminatฤฑnฤฑn durabileceฤini dรผลรผnen enerji ลirketleri, iลgalin baลladฤฑฤฤฑ gรผn Rusya’dan sipariลlerini artฤฑrdฤฑ.
Cuma gecesi ve Cumartesi, son iki aydฤฑr durdurulmuล olan ve Belarus ile Polonya topraklarฤฑndan giden Yamal-Europe boru hattฤฑ รผzerinden Almanya’ya ekstra gaz gรถnderildi.
Uluslararasฤฑ Enerji Ajansฤฑ (IEA) verilerine gรถre, Belarus topraklarฤฑndan geรงen Yamal-Europe boru hattฤฑndan Almanya’ya en son 20 Aralฤฑk 2021’de gaz teslimatฤฑ olmuลtu.
Kuzey Akฤฑm 2’yi durdurma kararฤฑ alan Almanya, Rusya’dan boru hatlarฤฑ ile gelen doฤalgazฤฑn eksikliฤini LNG ile doldurmaya yรถneleceฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Bloomberg’in haberine gรถre, Pazar gรผnรผ Almanya parlamentosunda konuลan Almanya Baลbakanฤฑ Olaf Scholz son dรถnemde yaลanan olaylar sonrasฤฑnda, uygulanacak enerji politikasฤฑnฤฑn yalnฤฑzca ekonomi ve iklim iรงin deฤil aynฤฑ zamanda gรผvenlik bakฤฑmฤฑndan da kritik olduฤunu belirtti.
Enerji baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltmak iรงin deฤiลime gideceklerini sรถyledi.
LNG terminali inลasฤฑna baลlayacaฤฤฑnฤฑ, elektrik tesisi iรงin kรถmรผr rezervi oluลturacaฤฤฑnฤฑ ve enerji ลirketlerini kฤฑลtan รถnce gaz depolamaya zorlamayฤฑ planladฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklayan Almanya’nฤฑn gaz ihtiyacฤฑnฤฑn yรผzde 50’den fazlasฤฑ Rusya’dan temin ediliyor.
Reuters’ฤฑn haberine gรถre Almanya ayrฤฑca Norveรง, Hollanda, ฤฐngiltere ve Danimarka’dan borularla gaz temin edebilir.
Ancak Avrupa’nฤฑn ikinci bรผyรผk gaz tedarikรงisi Norveรง’in baลbakanฤฑ, รผlkenin zaten maksimum kapasitede gaz gรถnderdiฤini ve Rusya’dan gelen gazฤฑn yerine bunun konamayacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Hollanda gazฤฑ fiyatlarฤฑ ise LNG’den daha yรผksek olduฤu iรงin, o alternatif de LNG’nin รถnรผne geรงemiyor.
Bloomberg ayrฤฑca ฤฐtalya’nฤฑn kapatฤฑlan kรถmรผr santrallerini yeniden aรงabileceฤini aktardฤฑ. รlkenin yeลil enerji alanlarฤฑ iรงin onay sรผrecini kolaylaลtฤฑracak adฤฑmlar รผzerine รงalฤฑลฤฑlacaฤฤฑnฤฑ ve gaz depolama teลvikini artฤฑrmak iรงin รถnlemler almaya hazฤฑrlandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ฤฐtalya’nฤฑn ABD’den LNG; Azerbaycan, Cezayir, Tunus ve Libya’dan da ลu anda var olan borular รผzerinden doฤal gaz almayฤฑ dรผลรผndรผฤรผnรผ belirtti.
ABD en bรผyรผk LNG tedarikรงisi
Boru hatlarฤฑyla Avrupa’ya ulaลan doฤalgaz akฤฑลฤฑnฤฑn azalmasฤฑ da LNG ile telafi edilmeye baลlanmฤฑลtฤฑ.
Ocak ayฤฑnda Avrupa ve ฤฐngiltere’ye LNG ithalatฤฑ, geรงen yฤฑlฤฑn neredeyse รผรง katฤฑna รงฤฑkarak 13 milyar metrekรผple tรผm zamanlarฤฑn en yรผksek seviyelerine ulaลtฤฑ. Bu rakamlar, o ay Rusya’dan Avrupa’ya gaz akฤฑลฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 70 fazlasฤฑydฤฑ.
Kฤฑล sezonu baลladฤฑฤฤฑndan beri ABD, AB ve ฤฐngiltere’ye ithal edilen ek LNG’nin yarฤฑdan fazlasฤฑnฤฑ karลฤฑladฤฑ. ABD’nin Avrupa’ya LNG ihracatฤฑ, 2021’in son รงeyreฤinde geรงen yฤฑlฤฑn toplamฤฑndan yรผzde 40 daha fazla oldu.
LNG her ne kadar รถnemli bir alternatif olarak gรถrรผlse de kรผresel LNG tedarikรงilerinin รผretim ve taลฤฑma kapasitesi sฤฑnฤฑrlฤฑ. LNG altyapฤฑsฤฑ kurmak, milyarlarca dolarlฤฑk harcamaya mal olup uzun yฤฑllar alabilir.
Ayrฤฑca bazฤฑ firmalar iรงin Rusya doฤalgazฤฑndan vazgeรงmek o kadar kolay deฤil.
Bloomberg’in haberine gรถre bazฤฑ elektrik รผreticileri, enerji kaynaklarฤฑnฤฑ Rusya’dan almayฤฑ durduracaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
รrneฤin Danimarka ลirketi Orsted Pazar gรผnรผ, Rus kรถmรผr ve biyoyakฤฑt almayฤฑ durdurduฤunu, Rus firmalarฤฑyla yeni kontrat yapmayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Ancak doฤalgazla ilgili herhangi bir kararฤฑ, bireysel ลirketler yerine AB’nin ve รผlkelerin siyasi seviyede almasฤฑ gerektiฤini belirtti.
AB enerji bakanlarฤฑ hafta baลฤฑnda enerji gรผvencesiyle ilgili konuลmak รผzere buluลtu. Avrupa’nฤฑn enerji bakฤฑmฤฑndan baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn azaltฤฑlmasฤฑ ve alternatifler รผzerine konuลuldu.
Depolardaki gaz miktarฤฑ azalmฤฑลtฤฑ
Avrupa’nฤฑn ve dolaylฤฑ olarak ฤฐngiltere’nin Rusya doฤalgazฤฑna olan baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ geรงtiฤimiz 10 yฤฑlda arttฤฑ.
IEA verilerine gรถre, Rusya 2009 yฤฑlฤฑnda Avrupa’nฤฑn doฤalgaz ihtiyacฤฑnฤฑn yรผzde 25’ini karลฤฑlarken 2021 yฤฑlฤฑnda bu rakam yรผzde 32’ye รงฤฑktฤฑ.
Ancak geรงen yฤฑldan bu yana Rusya Avrupa’ya gรถnderdiฤi gaz miktarฤฑnฤฑ azaltmaya baลladฤฑ.
Bu dรถnemde Rusya Devlet Baลkanฤฑ Putin, Avrupa’ya gazฤฑ kasten kฤฑsmakla suรงlanmฤฑลtฤฑ. Fakat kendisi, yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn Avrupa’nฤฑn enerji sistemindeki ‘sistematik hatalardan’ kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Rusya devletinin sahibi olduฤu Gazprom ise yakฤฑn dรถnemde, Avrupalฤฑ alฤฑcฤฑlar talep etmediฤi iรงin gaz akฤฑลฤฑnda eksiklik yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Avrupa depolarฤฑndaki doฤalgaz miktarฤฑ bu yฤฑl, son beล yฤฑllฤฑk ortalamanฤฑn yรผzde 30 altฤฑnda kaldฤฑ. Rusya’dan tedarikin azalmasฤฑ, iklim koลullarฤฑ ve depolarฤฑn boลalmasฤฑ hem fiyatlarฤฑ hem de enerji ihtiyacฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ.
Ukrayna’nฤฑn รถnemi azaldฤฑ
Ukrayna’nฤฑn transit รผlke olarak รถnemi ise Rus gazฤฑnฤฑ doฤrudan Avrupa ile ฤฐngiltere’ye taลฤฑyan ve 2011 yฤฑlฤฑndan bu yana kullanฤฑlan Kuzey Akฤฑm 1 doฤalgaz boru hattฤฑyla birlikte 2009’dan beri yรผzde 60’tan fazla azaldฤฑ.
Ancak Ukrayna yine de Rusya gazฤฑnฤฑn Avrupa’ya ulaลmasฤฑnda รถnemli bir konumda yer alฤฑyor.
Ukrayna’dan geรงen boru hattฤฑyla, Slovakya’ya Aralฤฑk ayฤฑnda gรผnlรผk 80 milyon metrekรผp olan ortalama gaz akฤฑลฤฑ, 2022’nin ilk haftalarฤฑnda gรผnlรผk 36 milyon metrekรผp civarฤฑna dรผลtรผ.
Doฤalgaza daha รงok ihtiyaรง duyulan kฤฑล aylarฤฑnda Avrupa’ya Cezayir, Azerbaycan ve Norveรง dahil diฤer รผreticilerden gelen gaz miktarฤฑ รถnceki yฤฑla kฤฑyasla artฤฑล gรถsterdi.
Azerbaycan Avrupa’ya gaz gรถndermeye geรงen yฤฑl baลladฤฑ. Trans Adriyatik Boru Hattฤฑ (TAP) Azerbaycan’dan sonra Gรผrcistan, Tรผrkiye ve Yunanistan’dan sonra ฤฐtalya’ya ulaลฤฑyor.
Diฤer bir alternatif de yine Azerbaycan’dan Gรผrcistan, Tรผrkiye, Yunanistan ve Arnavutluk รผzerinden geรงerek ฤฐtalya’ya ulaลan Trans Anadolu Doฤal Gaz Boru Hattฤฑ Projesi (TANAP).
