Rusya‘nฤฑn bu yasaฤฤฑnฤฑ pek รงok analist geรงici olmasฤฑnฤฑ beklerken, diฤerleri bunu Ukrayna iลgali 20. ayฤฑna girerken Moskova’nฤฑn enerji ihracatฤฑnฤฑ silahlandฤฑrmasฤฑnฤฑn bir baลka รถrneฤi olarak gรถrรผyor.
Hรผkรผmet kararnamesine gรถre, kฤฑsฤฑtlama yaz, kฤฑล ve Arktik karฤฑลฤฑmlarฤฑ dahil olmak รผzere tรผm dizel tรผrlerinin yanฤฑ sฤฑra gaz yaฤlarฤฑ dahil olmak รผzere aฤฤฑr damฤฑtฤฑlmฤฑล รผrรผnleri de kapsฤฑyor. Kararname 21 Eylรผl’de yรผrรผrlรผฤe girdi ancak nihai bir tarihi bulunmuyor.
Rusya kรผresel dizel piyasasฤฑnda รถnemli bir rol oynuyor. Bloomberg tarafฤฑndan derlenen Vortexa verilerine gรถre, bu yฤฑl ลimdiye kadar รผlke, ABD’nin az farkla รถnรผnde yer alarak dรผnyanฤฑn deniz yoluyla en bรผyรผk dizel tipi yakฤฑt ihracatรงฤฑsฤฑ oldu. Ocak ayฤฑndan Eylรผl ortasฤฑna kadar gรผnde 1 milyon varilden fazla sevkiyat gerรงekleลtirdi.
Gรถrรผnรผลe bakฤฑlฤฑrsa yasaฤฤฑn, Rus birliklerinin ลubat 2022’de sฤฑnฤฑrฤฑ geรงmesinin ardฤฑndan Ukrayna’yฤฑ desteklemek iรงin sฤฑraya giren Batฤฑlฤฑ รผlkeler รผzerinde bรผyรผk bir etkisi olmayacak. Avrupa’daki geleneksel alฤฑcฤฑlar saldฤฑrฤฑnฤฑn ardฤฑndan Rusya’dan alฤฑm yapmayฤฑ bฤฑraktฤฑ. Bu durum ticaretin baลka รผlkelere kaymasฤฑna neden olurken, Tรผrkiye, Brezilya ve Suudi Arabistan รถnemli varฤฑล noktalarฤฑ olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
Ancak petrol piyasalarฤฑ kรผresel bir kapsama sahip ve bรถylesine bรผyรผk bir arz kaynaฤฤฑnฤฑn uzun sรผre kaybedilmesi dรผลรผnรผlemez. Rusya da muhtemelen ihracatฤฑnฤฑ uzun sรผre durdurmayฤฑ gรถze alamayacak.
Suudi Arabistan ve Tรผrkiye’ye gรถnderilen Rus varilleri, bu รผlkelerin kendi rafinerilerinde รผretilen dizeli serbest bฤฑraktฤฑ. Bu da ลimdi Rusya’nฤฑn Avrupa’daki eski alฤฑcฤฑlarฤฑna ihraรง ediliyor. Bu verimli bir ticaret deฤil ama herkesin ihtiyacฤฑ olan yakฤฑtฤฑ almasฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor. Rusya’nฤฑn bu “dost” รผlkelere yaptฤฑฤฤฑ sevkiyatฤฑ durdurmak, Tรผrkiye ve Suudi Arabistan gibi รผlkelerin ihracatฤฑnฤฑ kฤฑsarak ve fiyatlarฤฑ yรผkselterek batฤฑdaki “dost olmayan” รผlkeleri de etkileme riski taลฤฑyor.
Silahlanma argรผmanฤฑ, yaz mevsiminin sona ermesi ve Avrupalฤฑ tรผketicilerin kฤฑลlฤฑk yakฤฑta odaklanmaya baลlamasฤฑyla birlikte duraklamanฤฑn zamanlamasฤฑna dayanฤฑyor. Gaz yaฤฤฑ, baลta Almanya olmak รผzere Avrupa’nฤฑn bazฤฑ bรถlgelerinde รถnemli bir ฤฑsฤฑnma yakฤฑtฤฑ. Dizel ise mallarฤฑn karayoluyla taลฤฑnmasฤฑnda kullanฤฑlan baลlฤฑca yakฤฑtt ve tedarik zincirlerinde hayati รถnem taลฤฑyor.
Rusya, baลta Suudi Arabistan olmak รผzere OPEC+ petrol รผreticileri grubunun diฤer รผyeleriyle birlikte ham petrol ihracatฤฑnฤฑ azaltarak kรผresel dizel piyasalarฤฑnฤฑn sฤฑkฤฑlaลmasฤฑnda รถnemli bir rol oynadฤฑ. Bu kesintiler rafinerileri dizel yakฤฑt aรงฤฑsฤฑndan zengin ham petrolden mahrum bฤฑraktฤฑ. ABD’nin ลeyl yataklarฤฑndan รผretilen petroller gibi ikame petroller nispeten daha az verim saฤlฤฑyor.
Ancak, Avrupa’daki alฤฑcฤฑlarฤฑ vurmadan รถnce Rusya’nฤฑn rafinaj sektรถrรผne zarar verebilecek bir ihracat yasaฤฤฑ iรงin acil iรง nedenler var.
Rusya, Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin’in hรผkรผmete bu artฤฑลlarฤฑ frenleme talimatฤฑ vermesine raฤmen, enflasyonu artฤฑrmaya yardฤฑmcฤฑ olan yerel yakฤฑt fiyatlarฤฑndaki artฤฑลla mรผcadele ediyor.
ฤฐรง talep muhtemelen ลu anda kesilmesi ve toplanmasฤฑ gereken bol hasat nedeniyle artฤฑyor. Ukrayna’daki savaล ve iลgal altฤฑndaki bรถlgelere verilen destek de tรผketimi artฤฑrฤฑyor. Talebe olan ekstra talebin รถlรงeฤini belirlemek zor.
Buna karลฤฑlฤฑk, Rus rafinerilerindeki normal mevsimsel bakฤฑm nedeniyle yakฤฑt arzฤฑ azaldฤฑ. Bloomberg tarafฤฑndan yapฤฑlan hesaplamalara gรถre, bu ayฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda gรผnlรผk rafineri รงalฤฑลmalarฤฑ ortalama 5,44 milyon varil ile Aฤustos ayฤฑnฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑndaki ortalamaya gรถre gรผnde yaklaลฤฑk 108.000 varil azaldฤฑ.
Adฤฑnฤฑn aรงฤฑklanmamasฤฑ kaydฤฑyla konuลan bir yetkiliye gรถre, resmi belirsizliฤe raฤmen, Rus hรผkรผmetinde sฤฑnฤฑrlamalarฤฑn kฤฑsa รถmรผrlรผ olacaฤฤฑna dair bir anlayฤฑล var. Bir baลka yetkili ise bu tedbirin sadece yurtiรงi yakฤฑt tedarikini dรผzenleyecek yeni bir piyasa mekanizmasฤฑ kurulana kadar sรผreceฤini sรถyledi.
