Saฤlฤฑk Bakanฤฑ Fahrettin Koca, Bilim Kurulu toplantฤฑsฤฑnฤฑn ardฤฑndan aรงฤฑklama yapฤฑyor. Koca’nฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑndan satฤฑr baลlarฤฑ ลรถyle:
“Okullarฤฑmฤฑzฤฑn aรงฤฑlmasฤฑna zamanฤฑmฤฑz var, Bilim Kurulu’nda gรผndeme gelmemiล oldu. Bunu salgฤฑnฤฑn seyri belirler. รnรผmรผzdeki haftalarda Bilim Kurulu’ndan rakamlarฤฑn seyrine gรถre bu tartฤฑลฤฑlฤฑk. Alฤฑnmasฤฑ gereken, รถneri anlamฤฑnda bir yaklaลฤฑm olursa paylaลmฤฑล oluruz. ลu anda okullarฤฑn aรงฤฑlmamasฤฑna yรถnelik bir yaklaลฤฑmฤฑmฤฑz olmadฤฑ. Her ihtimale karลฤฑ dijital ortamda eฤitimi yapma noktasฤฑnda bir hazฤฑrlฤฑk iรงinde olduklarฤฑnฤฑ biliyoruz. Farklฤฑ bir seyir sรถz konusu olursa paylaลmฤฑล oluruz.
“Bir gรผnde tespit edilen toplam vaka sayฤฑlarฤฑnda hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna yol aรงan artฤฑลlar olmaktadฤฑr. Hastalฤฑฤฤฑn gรผndemden dรผลmesi mevcut ลartlarda mรผmkรผn gรถrรผlmรผyor. Bรผtรผn dรผnya iรงin makul ve ortak รงรถzรผm yolu gรผnlรผk hayatฤฑ bir dรผzene kavuลturmaktฤฑr. Zaman kazanmak iรงn kฤฑsฤฑtlarla elde edilenler, mรผcadele รผstรผnlรผฤรผ saฤlamamฤฑลtฤฑr. Tรผrkiye 83 milyon nรผfusuyla sรผreรง iรงinde tรผm dรผnyada takdir toplamฤฑลtฤฑr. ฤฐnsan saฤlฤฑฤฤฑnฤฑn hak ettiฤi kฤฑymeti gรถrdรผฤรผ bir รผlkeyi ortaya koymuลtur. Tedavi baลarฤฑmฤฑz, yรผzde 2,57’ye kadar dรผลen รถlรผm oranฤฑmฤฑz, risk grubundakileri korumamฤฑz takdir nedenlerinden bazฤฑlarฤฑdฤฑr. Baลarฤฑyฤฑ kaldฤฑฤฤฑmฤฑz yerden sรผrdรผrmeliyiz.
“Yeni vakalarฤฑmฤฑzda yakฤฑn gรผnlerdeki artฤฑลlarla tedirginlikler yaลamaya baลladฤฑk. Vaka sayฤฑlarฤฑndaki artฤฑลlar kolaylฤฑkla kontrol altฤฑna alฤฑnabilecek artฤฑลlardฤฑr. Riske karลฤฑ alฤฑnacak tedbirler biraz รงabayla kolay olan tedbirlerdir. Yapmamฤฑz gereken tedbire uygun seรงenekleri aramaktฤฑr. Salgฤฑnla mรผcadele bizlerden imkansฤฑz olanฤฑ istemiyor.
“Covid-19’a karลฤฑ bilinรงli davranan herkes bugรผnรผn ลartlarฤฑnda hayat kurtaran kahramanlardan biridir. Bulaลmanฤฑn รถnรผnรผ keserek kahramanlar arasฤฑnda yer almalฤฑyฤฑz. Bu salgฤฑnฤฑn saฤlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ tehdit ettiฤi ne kadar doฤruysa, kiลisel hรผrriyetimizi bir รถlรงรผde sฤฑnฤฑrlandฤฑrdฤฑฤฤฑ da doฤrudur. Alฤฑnacak รผรง tedbir, maske, mesafe, temizlik, hem saฤlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑn, hem de hรผrriyetimizin koruyucusudur. Tedbirlere uyarsak hรผrriyet alanฤฑmฤฑzฤฑ geniลletebiliriz. Sizleri hem saฤlฤฑฤฤฑmฤฑza, hem de ortak hayatฤฑmฤฑza sahip รงฤฑkmaya davet ediyorum.
“Virรผsรผn yayฤฑlma hฤฑzฤฑnฤฑn azaldฤฑฤฤฑ dรผลรผncesi yayฤฑltฤฑcฤฑdฤฑr. Hasta etme gรผcรผnรผn zayฤฑfladฤฑฤฤฑ dรผลรผncesi bilimsel dayanaktan yoksundur. Bunlara itibar edilmesi, birรงoklarฤฑnฤฑn hastalฤฑฤa yakalanmasฤฑna neden olmaktadฤฑr. Bunlar kimsenin razฤฑ olacaฤฤฑ sonuรงlar deฤildir. Bilim Kurulu’nca doฤrulanmadฤฑkรงa bu tip haberlere itibar etmeyin. Umutlarฤฑnฤฑzฤฑ kesinleลmemiล bilgilerle yฤฑpratmayฤฑn. Maske ve mesafe konusunda da yanlฤฑล kanฤฑlar bulunmaktadฤฑr. Bu kurallar hem kendimizi, hem de karลฤฑmฤฑzdakini korumamฤฑza yarar. Kurallara uymadฤฑฤฤฑmฤฑz iรงin bize bulaลan virรผsรผ, haberimiz olmadan biz de baลkalarฤฑna bulaลtฤฑrฤฑrฤฑz. Aฤฤฑr sonuรงlara yol aรงmasฤฑ mรผmkรผn bir virรผsรผn yayฤฑlma kaynaฤฤฑ olmayฤฑ gรถze almak, sorumluluk duygusuyla baฤdaลmaz. Mesafe kuralฤฑna uygun davranmak hastalฤฑฤฤฑ geriletmek iรงin sorumluluk alฤฑyorum demektir. Maske mecburiyeti getirilen il sayฤฑmฤฑz 60’ฤฑn รผzerindedir. Destek bulmuลtur ama uyum aynฤฑ dรผzeyde deฤildir. Maske hayatฤฑmฤฑza girmiล olmakla birlikte gerekli her durumda kullanฤฑlmamaktadฤฑr. Maskelerin kullanฤฑm sรผreleri sฤฑnฤฑrlฤฑdฤฑr. Gรผnlรผk maskeler ertesi gรผn koruyuculuk รถzelliklerini kaybetmektedirler. Pek รงok durumdaysa tedbirlerden biri tek baลฤฑna yeterli sayฤฑlmaktadฤฑr.
“Bildiฤiniz gibi bir sรผredir Toplum Bilimleri Kurulu adฤฑnฤฑ taลฤฑyan ikinci kurulumuzla รงalฤฑลmalar yapmaktayฤฑz. Tedbirlere yeterli uyum gรถsterilmediฤi sosyal gruplarฤฑn koลullarฤฑ deฤerlendiriliyor. Tรผm dรผnyadaki sonuรงlarฤฑyla izlenen salgฤฑn toplumumuzda dramatik etkiye yol aรงmฤฑลtฤฑr, psikolojik hayatฤฑmฤฑz hastalฤฑk gรผndemiyle sฤฑnฤฑrlanmฤฑลtฤฑr, gรผndelik hayattaki deฤiลim ruhsal gerilimi artฤฑrmฤฑลtฤฑr. Sizin de gรถzlemlerinizin bu tespitlerle paralel olduฤuna inanฤฑyorum. Saฤlฤฑฤฤฑn bir bรผtรผn olduฤunu, hiรงbir yรถnden ihmal edilemeyeceฤini unutmamalฤฑyฤฑz. Virรผsรผn hayatฤฑn tek konusu olmasฤฑna izin vermemliyiz. Kendi ruhsal hayatฤฑmฤฑzฤฑn da bir normali olduฤunu bilmeliyiz.
“1 Mart’tan bu yana รผlkemizdeki toplam vaka 199 bin 906’dฤฑr. Vakalarฤฑn yรผzde 53,74’รผ ฤฐstanbul’da tespit edilmiลtir. Son bir haftada ฤฐstanbul’daki vakalarฤฑn tรผm vakalara oranฤฑ yรผzde 51,16’dฤฑr. Son iki hafta iรงinde 5 ilimizin vaka sayฤฑlarฤฑnda artฤฑล olmuลtur. Bu iller Ankara, Gaziantep, Bursa, Konya ve Diyarbakฤฑr’dฤฑr. Nรผfusa kฤฑyasla toplam vaka sayฤฑlarฤฑnฤฑn en dรผลรผk olduฤu iller Gรผmรผลhane, Tunceli, Kars, Burdur ve Bartฤฑn. Vaka sayฤฑsฤฑnda istikrarlฤฑ azalma gรถsteren 5 ilimiz Tekirdaฤ, Balฤฑkesir, Samsun, Kฤฑrลehir, Dรผzce. Gรผmรผลhane’de ise 2 haftadฤฑr hiรง vaka gรถrรผlmemiลtir. Verdiฤim bilgileri tรผm ลehirlerimizi kapsayacak ลekilde yarฤฑndan itibaren bakanlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑn web sitesinde bulabilirsiniz.
“Mecbur kalmadฤฑkรงa toplu tรถren ve kutlamalardan uzak kalmalฤฑyฤฑz. Dรผฤรผn tรถrenleri hasta ziyaretleri, asker uฤurlamalarฤฑ ancak tedbirlere uyularak dรผzenlenebilir. Alฤฑลveriลimizi kalabalฤฑk ortamlardan yatmak yerine baลka ลekilde gerรงekleลtirilebilir. Bu รถrnekleri hepimiz kendi hayatฤฑmฤฑza uygulayabilir, รถnlemi alabiliriz. Son bir ayda Covid-19 pozitif รงฤฑkan vakalarฤฑn yaล ortalamasฤฑnda dรผลรผล eฤilimi gรถze รงarpฤฑyor. Hareketlilik arttฤฑkรงa daha fazla gencimizin taลฤฑyฤฑcฤฑ olduฤu anlaลฤฑlฤฑyor. Bรผyรผklerimizi evde izole ederek korumayฤฑ baลarmฤฑลtฤฑk. Ancak bugรผn dรผnden daha fazla risk altฤฑndalar. Salgฤฑn boyunca vefat edenlerde 60 yaล รผzeri ve hastalฤฑฤฤฑ olanlarฤฑn oranฤฑ yรผzde 72’ye yakฤฑndฤฑr. Yoฤun bakฤฑm hastalarฤฑmฤฑzdaki artฤฑลla birlikte entรผbe hastalarฤฑn yaล ortalamasฤฑ daha da yรผkselmektedir. Bir รถnceki ay 65,2 olan yaล ortalamasฤฑ bu ay sonunda 67,4’e yรผkseldi. Bรผyรผklerimizi korumaya aldฤฑฤฤฑmฤฑz gรผnlerin avantajlarฤฑnฤฑ koruyamฤฑyoruz. ฤฐรงimizi acฤฑtan her kontrolsรผz davranฤฑล bir yakฤฑnฤฑmฤฑzฤฑn kaybฤฑna yol aรงacak kadar riskli olabilir. Anlฤฑk sevincimize, heyecanฤฑmฤฑza yรถnelik kontrolsรผz bir hareketimiz farkฤฑnda olamadฤฑฤฤฑmฤฑz nicelerinin ardฤฑndan รผzรผntรผ duymamฤฑza kaynaklฤฑk edebilir. Bugรผne kadar yaลananlardan sonuรง รงฤฑkaralฤฑm, tehditin karลฤฑsฤฑna tedbiri koyalฤฑm.
“Bugรผnkรผ vaka sayฤฑmฤฑz 1192. Vefat eden vatandaลlarฤฑmฤฑzฤฑn sayฤฑsฤฑ 19. Bugรผn iyileลen hastalarฤฑmฤฑzฤฑn sayฤฑsฤฑ 2311. Bugรผn toplam yoฤun bakฤฑmdaki hasta sayฤฑmฤฑz 1035. Entรผbe olan hasta sayฤฑmฤฑz 362. Test sayฤฑmฤฑz ise 52 bin 313.
“Son bir ayda vefat edenlerin yaล ortalamasฤฑ 70,1. Entรผbe olanlarฤฑn ortalamasฤฑ 64,9. Hastanede yatan vatandaลlarฤฑmฤฑzฤฑn yaล ortalamasฤฑ 47,5. Evde takip edilenlerin yaล ortalamasฤฑ 37,4. ฤฐyileลenlerin ise 36. Bu bize yaล arttฤฑkรงa daha dikkatli olmamฤฑz gerektiฤini gรถstermiล oluyor.
“Zatรผrre geliลen vakalarฤฑn ortalama yaลlarฤฑ 36 iken giderek daha yaลlฤฑ bir gruba, yani 52,9’a kadar รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Zatรผrre geliลim oranฤฑ giderek yaลla birlikte รงฤฑktฤฑ. Vakalarฤฑn aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak erkeklerde olduฤunu gรถrรผyoruz. รlรผmlerin cinsiyetlere ve yaลa gรถre daฤฤฑlฤฑmฤฑna baktฤฑฤฤฑmฤฑzda, virรผsรผn erkeklerde ve ileri yaลlarda daha รถlรผmcรผl olduฤunu gรถrรผyoruz. Hastalฤฑฤa yakalanmasฤฑ yรผksek olan 20-65 yaล grubunun iyileลme oranlarฤฑnฤฑn da yรผksek olduฤu gรถrรผlรผyor. Yaล arttฤฑkรงa hem entรผbasyonun, hem de vefatฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ รงok net gรถrmรผล oluyoruz. Tansiyon yรผksekliฤi, diyabet, kalp hastalฤฑฤฤฑ ve obezite olmak รผzere dรถrt hastalฤฑkla iliลkisi, yaล arttฤฑkรงa yoฤun bakฤฑma girme, vefat oranฤฑnฤฑn artmasฤฑ her dรถrt durum iรงin de gรถrรผlรผyor.
“Yarฤฑn iรงin hem Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ’mฤฑz, hem Kรผltรผr ve Turizm Bakanฤฑ’mฤฑz, Saฤlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑ’ndan da bakan yardฤฑmcฤฑmฤฑz Almanya’ya gitmiล olacaklar. Biz Tรผrkiye’deki baลarฤฑyฤฑ biliyoruz. Tedaviyle ilgili Bilim Kurulu’nun bir rehberi var. Bu รงerรงevede uyguladฤฑฤฤฑmฤฑz erken dรถnemde klorokin ilacฤฑmฤฑz var. Bunu birรงok รผlke de kullanmฤฑล oldu ama dรผnya bu ilacฤฑ bizden farklฤฑ uyguladฤฑ. Bรผtรผn dรผnya geรง dรถnemde, yoฤun bakฤฑmda kullandฤฑ, biz ise bu ilacฤฑ รงok iyi bildiฤimiz iรงin erken dรถnemde kullanฤฑlmasฤฑnฤฑn faydalฤฑ olduฤunu sรถylรผyoruz. Ne kadar erken dรถnemde baลlanฤฑlฤฑrsa, sonucun o kadar fazla olacaฤฤฑnฤฑ, geรง dรถnemde kullanฤฑlmasฤฑnฤฑn faydasฤฑnฤฑn olmadฤฑฤฤฑ bildiฤimiz iรงin erken dรถnemde uyguladฤฑk. รnรผmรผzdeki gรผnler bu konudaki yayฤฑnla ilgili de gรถnderilmiล olacak. Elde ettiฤimiz sonuรง, erken dรถnemde bu ilacฤฑn faydalฤฑ olduฤu. Bizim hastanฤฑn izni dฤฑลฤฑnda bir tedavi uygulamak gibi bir zorunluluฤumuz yok, Almanya bu anlamda kendi tedavi protokolรผyle ilgili bize aรงar, vatandaลlarฤฑna uygulanmasฤฑnฤฑ talep ederse ona da aรงฤฑk olacaฤฤฑmฤฑzฤฑ sรถylemek isterim. Yarฤฑn bizim de bu anlamda sunumumuz olacak. Bu sunumdan sonra kaygฤฑnฤฑn ortadan kalkacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum.
“65 yaล รผstรผ vatandaลlarฤฑmฤฑzla ilgili bir gรผndem olmadฤฑ. Bรผyรผklerimizle ilgili รถzellikle bu kฤฑsฤฑtlamanฤฑn devam etmesi gerektiฤini Bilim Kurulu รถneri olarak sรถylรผyor. Demin de bahsettiฤim รถzellikle vefat edenlerin yaล ortalamasฤฑnฤฑn giderek arttฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. ลu dรถnemde normalleลmeyle birlikte, bu virรผsรผ kolay taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ, yaลlฤฑlarฤฑmฤฑz iรงin daha bรผyรผk risk taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Bu kฤฑsฤฑtlamanฤฑn ลu an devamฤฑndan yanayฤฑz. Dรผฤรผnlerde ise bununla ilgili bir genelge yayฤฑnlandฤฑ. Yani takฤฑ takฤฑlmamasฤฑ, sayฤฑnฤฑn 4’te 1’e kadar dรผลรผrรผlmesi, oyun ve benzeri etkinliklerin yapฤฑlmamasฤฑ, yani kurallara baฤlandฤฑ. Dรผฤรผnlerin bu kurallar รงerรงevesinde yapฤฑlฤฑyor olmasฤฑ รถnemli. En รงok bulaลฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑn bu tรผr bir araya gelmelerle olduฤunu biliyoruz.
“Toplam 153 bin kiลi รผzerinde antikor รงalฤฑลmasฤฑ yapฤฑlฤฑyor. ลu an รงalฤฑลmanฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑ kiลi sayฤฑsฤฑ 132 bine ulaลtฤฑ. Bu sayฤฑnฤฑn artฤฑลฤฑyla birlikte toplan pozitiflik oranฤฑ yรผzde 0,24. Bununla birlikte antikor taramasฤฑ da yapฤฑyoruz. Onda da koruyuculuk yรผzde 0,81. Bu 132 bin kiลide olan son durum. 153 binle ilgili zannediyorum haftaya bu รงalฤฑลma bitmiล olur. Buradan anladฤฑฤฤฑmฤฑz, taลฤฑyฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑn yรผksek olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, koruyuculuฤunda olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, bunu da beklemememiz gerektiฤini, รงรผnkรผ benzer yรผzde 60-65 oranฤฑnฤฑ bulmak iรงin 50-60 kat benzer bir salgฤฑnฤฑ yaลamak gerekiyor. Gelecek hafta รงalฤฑลma bitmiล olur, bรผtรผn illerin taลฤฑyฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ ve koruyuculuฤunu vermiล olacaฤฤฑz.
Ayrฤฑntฤฑlar geliyor…
