Kripto para birimlerinin fiyatlarฤฑnda ani artฤฑล veya dรผลรผลler sฤฑklฤฑkla gรถrรผlรผyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑna bรผyรผk kรขr veya zarar getirebilen kripto paralar bu yรผzden riskli bir yatฤฑrฤฑm aracฤฑ olarak gรถrรผlรผyor.
Uzmanlar Dogeceoin’in deฤerlenmesinde birden fazla faktรถrรผn etki oynamฤฑล olabileceฤini sรถylรผyor.
Bunlardan biri, ABD merkezli Kronos adฤฑnda bir hava temizleme ลirketinin Dogecoin ile baฤlantฤฑlฤฑ olan Dogecoin Cash adlฤฑ para biriminden 600 milyon adet almฤฑล olmasฤฑ gรถsteriliyor.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre 12 Nisan’da gerรงekleลen iลlemde, ลirketin kasasฤฑndaki 60 milyon dolar deฤerindeki para ile Dogecoin Cash alฤฑndฤฑฤฤฑ aรงฤฑklanmฤฑลtฤฑ.
Kronos yรถneticisi Michael Rubinov, bu para birimiyle รถdeme kabul eden ilk halka aรงฤฑk ลirket olduklarฤฑnฤฑ, bunu kutlamak iรงin AirDOGE adlฤฑ bir hava temizleme cihazฤฑ รผreteceklerini duyurdu.
Dogecoin’in deฤer kazanmasฤฑnฤฑn bir diฤer nedeninin de iล insanฤฑ Elon Musk’ฤฑn 10 Nisan’daki “รok yakฤฑnda Ay’a gidiyor” paylaลฤฑmฤฑ olabileceฤi belirtiliyor. Musk daha รถnce Dogecoin fiyatlarฤฑnฤฑn “Ay’a fฤฑrlayacaฤฤฑ” paylaลฤฑmฤฑ yapmฤฑล ve para biriminin bรผyรผk deฤer kazanmasฤฑna yol aรงmฤฑลtฤฑ.
Dogecoin’i destekleyen Musk, bugรผnkรผ fiyat artฤฑลฤฑnฤฑn ardฤฑndan da gรผlรผmseyen bir kรถpek videosu paylaลtฤฑ.
Son olarak bugรผn Coinbase adlฤฑ bรผyรผk kripto para borsasฤฑnฤฑn ABD’deki Nasdaq borsasฤฑnda halka aรงฤฑlฤฑyor olmasฤฑ da kripto para birimlerinin fiyatlarฤฑnฤฑn artฤฑล eฤilimine girmesini saฤladฤฑ.
Dogecoin ลubat ayฤฑnda da Elon Musk’ฤฑn Twitter paylaลฤฑmฤฑnฤฑn ardฤฑndan bรผyรผk deฤer kazandฤฑ, gรผn iรงinde yรผzde 50’nin รผzerinde artฤฑลla 0,05 dolara ulaลmฤฑลtฤฑ.
Musk’ฤฑn “Dogecoin halkฤฑn kriptosudur” ifadelerini kullandฤฑฤฤฑ paylaลฤฑmฤฑ on binlerce defa retweet edilmiลti.
Bu artฤฑลta, sosyal medya platformu Reddit’te รถrgรผtlenen kรผรงรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn da payฤฑ vardฤฑ.
Dogecoin’in nasฤฑl ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ ve deฤerinin zaman iรงinde nasฤฑl deฤiลtiฤini inceledik.
Ortaya รงฤฑkฤฑลฤฑ
Dogecoin sosyal medyada yapฤฑlan bir espriyle ortaya รงฤฑktฤฑ.
2013’te Adobe ลirketinde รงalฤฑลan Jackson Palmer, o dรถnem internetin en popรผler tartฤฑลma konularฤฑndan kripto paralar (coin) ile en popรผler imgelerinden Shiba kรถpeฤini (dog’dan tรผretilmiล doge) birleลtirerek Dogecoin terimini ortaya attฤฑ.
Palmer, Twitter paylaลฤฑmฤฑnda “Dogecoin’e yatฤฑrฤฑm yapmak yeni bรผyรผk eฤilim olacak” ifadelerini kullandฤฑ.
Bozuk bir ฤฐngilizce ile esprilerin yapฤฑldฤฑฤฤฑ Dogecoin imgesi (meme/mim), Twitter’da รงokรงa paylaลฤฑldฤฑktan sonra Palmer bu espriyi gerรงek hayatta da yaลatmak iรงin Dogecoin.com alan adฤฑnฤฑ aldฤฑ ve Bitcoin benzeri blockchain teknolojisine dayanan kripto para birimini hayata geรงirdi.
Beklenmedik popรผlerlik
รzellikle sosyal medya platformu Reddit’i kullananlar bu esprili para birimine bรผyรผk ilgi gรถstermeye baลladฤฑ.
Teknoloji sitesi CNet’in aktardฤฑฤฤฑna gรถre Reddit’te insanlar birbirlerine beฤendikleri paylaลฤฑmlar iรงin, o dรถnem deฤeri รงok dรผลรผk olan Dogecoin hediye etmeye baลlayฤฑnca para biriminin yaygฤฑnlฤฑฤฤฑ da arttฤฑ.
Dogecoin’i kuran ikili, CNet’e yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada baลlangฤฑรงta Dogecoin’leri, deฤerini hiรง dikkate almadan, Jamaika yarฤฑล kฤฑzaฤฤฑ takฤฑmฤฑndan Afrika’daki su kuyusu projelerine kadar รงeลitli yerlere baฤฤฑลladฤฑklarฤฑnฤฑ fakat ilerleyen aylarda insanlarฤฑn Dogecoin’e daha fazla para yatฤฑrmaya baลlamasฤฑyla birlikte “Yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ almayฤฑ uman ve Dogecoin’in deฤerine bรผyรผk รถnem atfeden รงok sayฤฑda insanla karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑklarฤฑnฤฑ” sรถylemiลti.
ฤฐlk aylardaki hฤฑzlฤฑ dalgalanmalardan sonra para biriminin deฤeri 0,003 ile 0,01 dolar civarฤฑnda sabitlendi ve birkaรง istisna dฤฑลฤฑnda 2020 sonuna kadar o fiyat civarฤฑnda kaldฤฑ.
รyle ki, Elon Musk’ฤฑn 18 Temmuz 2020’de Dogecoin’in kรผresel finansal sistemi yenmesinin kaรงฤฑnฤฑlmaz olduฤunu sรถyleyen esprili paylaลฤฑmฤฑ, kripto para biriminin deฤerine neredeyse hiรง etki etmedi.
Dogecoin, kullanฤฑcฤฑlar tarafฤฑndan Bitcoin’e kฤฑyasla daha hฤฑzlฤฑ รผretilebilen (mining) bir ลekilde tasarlandฤฑ.
Yazฤฑlฤฑm mรผhendisi Billy Markus ile birlikte kurduklarฤฑ Dogecoin’in baลlangฤฑรงta bir ลakanฤฑn รถtesine geรงmeyeceฤini dรผลรผnen Palmer, ilerleyen aylarda ne kadar yanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ anladฤฑ.
Aynฤฑ dรผลรผncede olan Markus da Mart 2021’e Newsweek’e verdiฤi sรถyleลide “Para birimini รผรง saatte tasarladฤฑk, รผstelik zamanฤฑmฤฑzฤฑn รงoฤunu, gรถrรผnรผลรผnรผn nasฤฑl olacaฤฤฑna ayฤฑrmฤฑลtฤฑk. Comic Sans fontunu kullanamasak bu para birimini yaratmazdฤฑk” demiลti.
Fakat 2021 baลฤฑnda Reddit รผzerinden รถrgรผtlenerek bazฤฑ yatฤฑrฤฑm enstrรผmanlarฤฑna birlikte para yatฤฑrarak deฤerlerinin hฤฑzla yรผkselmesini saฤlayan sosyal medya kullanฤฑcฤฑlarฤฑ, bunu Dogecoin iรงin de yapmaya baลladฤฑ.
Batmak รผzere olduฤu konuลulan ABD’li GameStop ลirketinin hisselerinin iki haftada yรผzde 1.700 artmasฤฑna yol aรงan ve ardฤฑndan da gรผmรผลe yatฤฑrฤฑm yaparak gรผmรผลรผn deฤerini birkaรง gรผnlรผฤรผne de olsa yรผzde 10 artฤฑลla sekiz yฤฑlฤฑn zirvesine taลฤฑyan kullanฤฑcฤฑlar, Ocak 2021’den itibaren Dogecoin’e de para yatฤฑrmaya baลladฤฑ.
Dogecoin’in deฤeri 29 Ocak’ta 0,075 dolara kadar yรผkseldi, ertesi gรผn iรงinde 0,023 dolara kadar geriledi.
3 ลubat’ta tekrardan yรผkselmeye baลlayan para birimi 4 ลubat’ta 0,04 dolarฤฑ gรถrdรผ, 7 ลubat’ta 0,08 dolarฤฑ geรงerek zirveye ulaลtฤฑktan sonra 0,05 dolar civarฤฑna geriledi.
Nisan’a kadar daha stabil seyreden Dogecoin, 14 Nisan’da ise 0,13 dolara ulaลtฤฑ.
Reddit, 28 Ocak’ta GameStop hisselerinin zirveye ulaลmasฤฑndan sonra yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada bu platform รผzerinde bir araya gelen bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn hisse piyasasฤฑndaki eylemleriyle ilgili yetkili kurumlarฤฑn kendileriyle temasa geรงmediฤini sรถyledi.
Reddit sรถzcรผsรผ, “Sitemizde yasadฤฑลฤฑ iรงerik paylaลmak ya da yasadฤฑลฤฑ iลlemlere aracฤฑlฤฑk etmek kesinlikle yasaktฤฑr. Durumu gรถzden geรงireceฤiz ve konuyla ilgili hukuki soruลturmalarla iลbirliฤi yapacaฤฤฑz ya da gerekli adฤฑmlarฤฑ atacaฤฤฑz” diye konuลtu.
ABD Menkul Kฤฑymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), hisse senedi piyasasฤฑndaki รงalkantฤฑyฤฑ “faal bir ลekilde takip ettiฤini” aรงฤฑkladฤฑ.
SEC yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada, “Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ koruma ve adil, dรผzenli ve etkili piyasalarฤฑn varlฤฑฤฤฑnฤฑ sรผrdรผrmesi misyonumuza uygun olarak, durumu deฤerlendirmek ve kurallara tabi olan kurum, finansal aracฤฑlar ve diฤer piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑ faaliyetlerini gรถzden geรงirmek iรงin diฤer dรผzenleyici kurumlarla birlikte รงalฤฑลฤฑyoruz” dedi.
Beyaz Saray’dan yapฤฑlan aรงฤฑklamada da durumun yakฤฑndan takip edildiฤi belirtildi.
Ancak bu yaลananlarฤฑn spekรผlatif hareket olup olmadฤฑฤฤฑna dair farklฤฑ yorumlar mevcut.
SEC’in eski avukatlarฤฑndan Jacob Frenkel, son yaลananlarฤฑn kurumun yetki alanฤฑna girdiฤini sรถyledi.
Frenkel, “Hisse fiyatฤฑnฤฑn geldiฤi dรผzeyi haklฤฑ kฤฑlan kurumsal bir geliลmenin olmadฤฑฤฤฑ durumlarda bireysel fikirlerden kaynaklanan bu tarz รงalkantฤฑ yaratan iลlemler, tam da SEC’in yetki alanฤฑna giren konular arasฤฑnda yer alฤฑr” dedi.
Ancak bu son yaลananlarฤฑ kuลak farklฤฑlฤฑklarฤฑna ve yeni neslin eskisine gรถre daha farklฤฑ yatฤฑrฤฑm alฤฑลkanlฤฑฤฤฑna sahip olmasฤฑna baฤlayanlar da var.
VanEck’te yatฤฑrฤฑm uzmanฤฑ John Patrik Lee, bu son yaลananlarฤฑn “geรงici bir heves” olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Lee, “Bireysel bir iลlemci, para kazanmak iรงin artฤฑk Wall Street’e bel baฤlamak zorunda deฤil. Eski mรผesses nizam (Wall Street) ile son dรถnemde yรผkseliลe geรงen bireysel iลlemciler arasฤฑnda dรผลmanca bir iliลki gรถzlemliyorum” deฤerlendirmesini yaptฤฑ.
