2020 yฤฑlฤฑ Mart ayฤฑnda mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล SAMEKS Bileลik Endeksi, bir รถnceki aya gรถre 10,2 puan azalarak 40,3 deฤerine geriledi.
Yapฤฑlan aรงฤฑklamada ลรถyle denildi:
“Mart ayฤฑnda endekste gรถzlenen bu azalฤฑลta hizmet sektรถrรผ endeksinin รถnceki aya gรถre 11,1 puan azalarak 39,6 seviyesine gerilemesi etkili olurken, sanayi sektรถrรผ endeksi de 7,6 puanlฤฑk azalฤฑลla 42,9 seviyesine gerilemiลtir.
Hizmet sektรถrรผnde gรถzlenen azalฤฑลta girdi alฤฑmlarฤฑnฤฑn, sanayi sektรถrรผnde gรถzlenen azalฤฑลta ise yani sipariลlerin hฤฑzlฤฑ bir ลekilde ivme kaybetmesi belirleyici olmuลtur. Bu geliลmelere baฤlฤฑ olarak hizmet sektรถrรผne yรถnelik iล hacmi, sanayi sektรถrรผne yรถnelik รผretim alt endekslerinde sert dรผลรผลler meydana gelmiลtir. Bรถylece Ocak 2013 dรถneminden itibaren hesaplanan SAMEKS Bileลik Endeksi koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn reel sektรถr รผzerindeki daraltฤฑcฤฑ etkisi sebebiyle, tarihinin en dรผลรผk seviyesine gerilemiลtir.
Sanayi Sektรถrรผ SAMEKS Endeksi
Mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล SAMEKS Sanayi Sektรถrรผ Endeksi, 2020 yฤฑlฤฑ Mart ayฤฑnda, bir รถnceki aya gรถre 7,6 puan azalarak 42,9 seviyesine gerilemiลtir. Yeni sipariลlerin รถnceki aya gรถre 12,7 puan birden azalarak 36,2 seviyesine gerilemesi, bu dรถnemde sanayi sektรถrรผne yรถnelik sert dรผลรผลte belirleyici rol oynamฤฑลtฤฑr. Yeni sipariลlerde gรถzlenen dรผลรผลe baฤlฤฑ olarak, girdi alฤฑmlarฤฑ รถnceki aya gรถre 4,6 puan ivme kaybederek 52,8 seviyesine gerilemiลtir. Sektรถre iliลkin nihai mal stokunun azalฤฑลฤฑ Mart ayฤฑnda da devam ederken, tedarikรงilerin teslimat sรผresi alt endeksi de 48,4 seviyesinde gerilemiล ve olumsuz bir gรถrรผnรผm arz etmiลtir. Sanayi sektรถrรผnde faaliyet gรถsteren firmalarฤฑn iลgรผcรผ taleplerinde de ivme kaybฤฑ sรผrmรผล ve istihdam alt endeksi รถnceki aya gรถre 0,9 artฤฑล kaydetmesine karลฤฑn
49,9 seviyesinde gerรงekleลmiลtir. Bu geliลmelere baฤlฤฑ olarak รผretim alt endeksi รถnceki aya gรถre 9,6 puan azalarak 40,5 seviyesine gerilemiลtir. Bรถylece mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล SAMEKS
Sanayi Sektรถrรผ Endeksinin 3 aylฤฑk artฤฑล trendi sona ermiล ve endeks
42,9 puanla son 10 ayฤฑn en dรผลรผk seviyesine gerilemiลtir.
Hizmet Sektรถrรผ SAMEKS Endeksi
Mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล SAMEKS Hizmet Sektรถrรผ Endeksi, 2020 yฤฑlฤฑ Mart ayฤฑnda bir รถnceki aya gรถre 11,1 puan azalarak 39,6 seviyesine gerilemiลtir. Bu dรถnemde รถnceki aya gรถre 18,3 puan birden azalarak 41,3 seviyesine gerileyen girdi alฤฑmlarฤฑ alt endeksi, hizmet sektรถrรผ endeksinin sert bir ลekilde dรผลmesinde belirleyici rol oynamฤฑลtฤฑr. Girdi alฤฑmlarฤฑndaki azalฤฑลa paralel olarak sektรถre iliลkin iล hacmi de 17,2 puan gerileyerek, endeks tarihinin en kรถtรผ seviyesine iลaret eden 29,7 puana gerilemiลtir. Bu dรถnemde sektรถre iliลkin nihai mal stoku alt endeksi 11,2 puan azalarak 39,8 puana gerilerken, tedarikรงilerin teslimat sรผresi alt endeksi de 1,3 puan azalarak 48,8 seviyesinde gerรงekleลmiลtir. รnceki aya gรถre 1,2 puan azalarak 46,3 seviyesine gerileyen istihdam alt endeksi ise sektรถre yรถnelik istihdam kaybฤฑ sinyalini sรผrdรผrmรผลtรผr. Bรถylece ลubat 2020 dรถneminde 50 referans deฤeri รผzerine รงฤฑkarak toparlanma sinyali veren mevsim ve takvim etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล SAMEKS Hizmet Sektรถrรผ
Endeksi, Mart 2020 dรถneminde endeks tarihinin en dรผลรผk seviyesi olan 39,6 puana gerilemiลtir.
YORUM:
Koronavirรผs salgฤฑnฤฑ sebebiyle kรผresel ekonominin tarihin en sert daralmalarฤฑndan birini yaลamasฤฑ beklenirken, Tรผrkiye ekonomisinin de bu sรผreรงten oldukรงa olumsuz etkilendiฤi gรถrรผlmektedir. Mart 2020 dรถnemine iliลkin ฤฐmalat Sanayi Kapasite Kullanฤฑm Oranฤฑ, Reel Kesim Gรผven Endeksi ve Sektรถrel Gรผven Endeksinde gerilemeler kaydedilirken, SAMEKS de reel sektรถre iliลkin negatif gรถrรผnรผmรผ teyit etmiลtir.
Bilhassa kรผresel ekonomi iรงerisindeki ortalama aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ %65 dรผzeyinde olan hizmetler sektรถrรผnรผ etkilediฤi gรถzlenen koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn olumsuz etkileri, imalat sanayii sektรถrรผ tarafฤฑndan da ciddi ลekilde hissedilmektedir. รnรผmรผzdeki dรถnemde Ekonomik ฤฐstikrar Kalkanฤฑ paketi kapsamฤฑnda aรงฤฑklanan destek ve teลviklerin reel sektรถrรผ nispeten rahatlatmasฤฑ beklenirken, buna karลฤฑn ekonomik aktivitedeki ivme kaybฤฑnฤฑn sรผrmesi beklenmektedir. Bu baฤlamda Nisan ayฤฑnda SAMEKSโteki dรผลรผลรผn ivme kaybedeceฤini ancak endeksin 50 referans deฤerinin altฤฑnda seyretmeye devam edeceฤini tahmin ediyoruz.”
