Enerji sorunu bu kฤฑล da sanayicinin bir numaralฤฑ gรผndem maddesi olmaya devam edecek. Geรงen yฤฑl TLโdeki deฤer kaybฤฑ nedeniyle art arda enerji zamlarฤฑyla karลฤฑlaลan รผreticiler, bu yฤฑl da Rusya-Ukrayna Savaลฤฑ nedeniyle kรผresel piyasalarda yaลanan enerji krizinden ve artan รผretim maliyetlerinden nasibini alacak. Elektrik tedarik ลirketlerinin, kรถmรผr ve doฤalgaz kaynaklฤฑ รผretim maliyetlerindeki artฤฑลlarฤฑ, hidroelektrik santrali barajlarฤฑndaki su seviyesinin dรผลmesi ve dรถviz kurlarฤฑndaki artฤฑล beklentileri dolayฤฑsฤฑyla elektrik birim fiyatlarฤฑnฤฑ yรผzde 20-35 seviyelerinde artฤฑran teklifler sunduklarฤฑ belirtiliyor.
Dรผnya’nฤฑn sektรถr temsilcilerinden edindiฤi bilgiye gรถre, belirli sรผreli elektrik sรถzleลmelerinde elektriฤin birim fiyatฤฑ (kilovatsaat) iรงin son dรถnemde 3,0- 3,5 liradan sรถz ediliyordu. Maliyet artฤฑลlarฤฑnฤฑ gerekรงe gรถsteren elektrik tedarik ลirketlerinin, sรถzleลmelerde bu rakamฤฑ 4,0-4,2 TLโye รงฤฑkarma yรถnรผnde teklifler sunduklarฤฑ รถฤrenildi. Sรผreli sรถzlemeler iรงin teklif edilen bu fiyatฤฑn, spot piyasada oluลan fiyatlarฤฑn รงok รผzerinde olduฤuna, hatta EPDK tarafฤฑndan belirlenen gรผncel tavan fiyatฤฑ bile aลtฤฑฤฤฑna iลaret ediliyor. Oysa sanayici, elektriฤi daha uygun fiyattan elde edebilmek iรงin spot piyasa yerine elektrik tedarik ลirketlerinden sรผreli sรถzleลmelerle almayฤฑ tercih ediyor. Fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑ deฤerlendiren reel sektรถr temsilcileri, elektriฤe gelecek her bir kuruลluk zammฤฑn sanayicinin maliyetini oldukรงa aฤฤฑrlaลtฤฑracaฤฤฑnฤฑ vurgularken, dฤฑลarฤฑda resesyon iรงeride dรผลen alฤฑm gรผcรผ nedeniyle bu maliyet artฤฑลฤฑnฤฑ ne ihracat ne de iรง piyasa fiyatlarฤฑna yansฤฑtmalarฤฑnฤฑn mรผmkรผn olduฤunu, bu nedenle kar kaybฤฑnฤฑn artarak devam edeceฤini dile getiriyor.
YAYAN: รretimi sรผrdรผrmek zor
Elektrik kullanฤฑmฤฑnฤฑn en yoฤun olduฤu sektรถrlerden biri demir ve demir dฤฑลฤฑ metaller… Fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn son derece can yakฤฑcฤฑ olduฤu bir dรถnemden geรงtiklerini dile getiren TOBB Demir ve Demir Dฤฑลฤฑ Metaller Sanayi Meclis Baลkanฤฑ Veysel Yayan, sektรถrรผn geรงmiลte yurtiรงindeki fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑ ihracat yoluyla yurtdฤฑลฤฑnda tamamlama imkanฤฑna sahip olduฤunu, ancak mevcut konjonktรผrde artฤฑk bunun geรงerli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. รzellikle kรผresel piyasalarda รงelik fiyatlarฤฑnda yaลanan dรผลรผลรผ hatฤฑrlatan Yayan, โBu noktada enerji fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlarฤฑ kendi fiyatlarฤฑmฤฑza yansฤฑtmamฤฑz da pek mรผmkรผn olmuyor. Sanayici bฤฑรงak sฤฑrtฤฑnda…โ diye konuลtu. Enerji maliyetlerinin tรผm dรผnyada arttฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Yayan, โEnerji Bakanlฤฑฤฤฑโnฤฑn iรงinde bulunduฤumuz ลartlara gรถre bir ayarlama yapacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Bugรผnkรผ enerji maliyetleriyle ihracat yapmak, รผretimi devam ettirmek รงok zor. Yenilenebilir enerji can simidi olabilir. Ancak bizim sektรถrรผn enerji miktarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda gรผneล enerjisi ile ancak bunun yรผzde 5โi-6โsฤฑ karลฤฑlanabilirโ ifadelerini kullandฤฑ.
LAรฤฐN: Karlฤฑlฤฑklarฤฑmฤฑz etkileniyor
Aynฤฑ zamanda Tรผrkiye Beyaz Eลya Sanayicileri Derneฤi (TรRKBESD) Yรถnetim Kurulu รyesi olan Silverline Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Mustafa Laรงin, genel enerji giderlerinin ilk 7 ayฤฑn ortalamasฤฑ alฤฑndฤฑฤฤฑnda geรงen yฤฑla gรถre 3,5 kat arttฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun iรงindeki elektrik giderinin de yaklaลฤฑk 3,4 kat arttฤฑฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ. Laรงin, โฤฐlave artฤฑลlar maliyetlere bรผyรผk bir yรผk getiriyor. Hepimiz en baลta faiz ve kambiyo giderlerinden bahsediyoruz ama enerji fiyatlarฤฑ da bunlara eลdeฤer bir gider kalemi. Bu artฤฑลlarฤฑ fiyatlara yansฤฑtalฤฑm desek de alฤฑm gรผcรผ ile ilgili hem iรงeride hem dฤฑลarฤฑda sorun var. ฤฐstediฤimiz gibi fiyatlara yansฤฑtamฤฑyoruz. Oysa rekabet gรผcรผnรผ kaybetmemek adฤฑna รผrรผn fiyatlarฤฑmฤฑzฤฑ artฤฑrmamฤฑz gerekiyor ama bunu piyasanฤฑn elverdiฤi ลekilde ve รงok muhafazakar davranarak artฤฑrabiliyoruz. Bu maliyetleri mรผลteriden รงฤฑkarmamฤฑz mรผmkรผn deฤilโ dedi. Bu durumun karlฤฑlฤฑklarฤฑ doฤrudan etkilediฤine iลaret eden Laรงin, bu noktada yenilenebilir enerjinin รถnemine iliลkin ลunlarฤฑ sรถyledi: โKendi firmam รถzelinde sรถylemem gerekirse bizim yenilenebilir enerji yatฤฑrฤฑmlarฤฑmฤฑz var. Bunu ikiye รผรงe katlamak istiyoruz. Ama burada รถnemli olan ลu ki; ลu anda insanlar mevcut tesisinde bacayฤฑ tรผttรผrmeye รงalฤฑลฤฑyor.โ
EROฤLU: Daha yรผklรผ artฤฑลlar olabilir
TOBB Plastik, Kauรงuk ve Kompozit Sanayi Meclis Baลkanฤฑ Yavuz Eroฤlu, sanayicilerin zamlardan rahatsฤฑz olduฤunu sรถylerken, sanayi elektriฤinde Tรผrkiyeโnin ลu anda Avrupaโnฤฑn en ucuz รผlkelerinden biri olduฤuna dikkat รงekerek, soruna farklฤฑ bir boyuttan yaklaลtฤฑ. โGeรงmiล yฤฑllarda, Avrupaโnฤฑn en pahalฤฑ sanayi elektriฤini kullanฤฑyoruz, diyerek sorunun รงรถzรผmรผ noktasฤฑnda yetkili kurumlarla รงalฤฑลmalar yapmฤฑลtฤฑkโ diyen Eroฤlu, โAncak bu dรถnemde Dรผnya Enerji Ajansฤฑ verilerine gรถre Tรผrkiyeโdeki sanayi elektriฤi rekabet ettiฤimiz birรงok รผlkenin รงok altฤฑnda seyrediyor. Yapฤฑlan bu kadar artฤฑลa raฤmen Tรผrkiyeโdeki elektrik fiyatlarฤฑ Avrupaโnฤฑn en ucuz elektrik fiyatlarฤฑndan biri haline geldi. Bunda yaklaลan seรงimin etkisiyle enerji fiyatlarฤฑnฤฑn sรผbvanse ediliyor olmasฤฑ ihtimali de mevcutโ ifadelerini kullandฤฑ.
FAYAT: Rekabet gรผcรผmรผz zayฤฑflฤฑyor
รretimde en รถnemli giderlerden birinin enerji olduฤu hazฤฑr giyim sektรถrรผnde enerji faturalarฤฑnฤฑn bir yฤฑlda yรผzde 350 arttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen TOBB Hazฤฑr Giyim ve Konfeksiyon Sektรถr Meclisi Baลkanฤฑ ลeref Fayat, bu artฤฑลฤฑ ne kur artฤฑลฤฑ ne de enflasyonla kompanse edebileceklerini aktardฤฑ. Sanayici iรงin elektriฤe gelen her bir kuruล artฤฑลฤฑn ilave bir yรผk getireceฤini sรถyleyen Fayat, โBu artฤฑลlar bir maliyet sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaratฤฑyor. Resesyon beklentisi nedeniyle zaten ihracat sipariลlerimiz รงok aรงฤฑk ลekilde yavaลladฤฑ. Hem iรงeride hem de dฤฑลarฤฑda bu artฤฑลlarฤฑ fiyatlara yansฤฑtamaz durumdayฤฑz. Dolayฤฑsฤฑyla her tรผrlรผ maliyet artฤฑลฤฑ bizi zora sokacaktฤฑr” diye konuลtu.
BOZAY: Enerjinin payฤฑ yรผzde 85โlere รงฤฑktฤฑ
Tรผrkiye รimento Sanayicileri Birliฤi (TรRKรฤฐMENTO) CEOโsu Volkan Bozay, รงimento sektรถrรผnde maliyetlerin bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑn ithal enerji maliyetlerinden oluลtuฤunu vurgulayarak, yรผkselen enerji fiyatlarฤฑyla sektรถrรผn รผretim maliyetlerindeki artฤฑลa dikkat รงekti. Bozay, โGeรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre Haziran 2022โde, TL bazฤฑnda, elektrik fiyatฤฑnda yaklaลฤฑk yรผzde 270 artฤฑล gerรงekleลti. Gerek dรถviz kurlarฤฑndaki artฤฑล gerekse de enerji birim maliyelerindeki yรผkseliล, enerji maliyetlerinin deฤiลken maliyetler iรงindeki payฤฑnฤฑ yaklaลฤฑk yรผzde 85โler dรผzeyine kadar รงฤฑkardฤฑ. Bu durum sektรถrรผn รผretim dinamiklerini olumsuz yรถnde etkilemektedirโ dedi.
รNEL: รrรผn maliyetleri artฤฑyor
ฤฐstanbul Tรผccarlar Kulรผbรผ Baลkanฤฑ ฤฐlker รnel, sanayicinin ana girdi maliyetlerini oluลturan enerji maliyetlerinin iลletmelerin sermayelerine ciddi yรผk getirdiฤini sรถylerken, aynฤฑ zamanda nihai รผrรผn maliyetlerini de olumsuz etkilediฤini kaydetti. รnel, โYฤฑlฤฑn baลฤฑnda elektrik fiyatlarฤฑ yรผzde 50- yรผzde 125 arasฤฑnda artarken, Haziran 2022โde tekrar sanayi ve ticaret abonelerine yรผzde 25 zam yapฤฑldฤฑ. Artan birim fiyatlar faturalarฤฑ yรผkselttiฤi gibi operasyonel maliyetlermizi de artฤฑrฤฑyorโ ifadelerini kullandฤฑ. Yenilenebilir enerji yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ilk 6 ayda 2021โi solladฤฑ Sanayicinin kendi elektriฤini รผretme yรถnรผndeki iลtahฤฑ her geรงen gรผn artฤฑyor. รzellikle geรงen kฤฑล ฤฐran doฤalgazฤฑndaki sorun nedeniyle OSBโlerde belirli sรผreli elektrik kesintilerine maruz kalan sanayiciler, yenilenebilir enerji รผretimi noktasฤฑndaki yatฤฑrฤฑmlarฤฑna hฤฑz vermiล gรถrรผnรผyor. Bu yฤฑlฤฑn ilk 6 ayฤฑnda elektrik รผretimi, iletimi ve daฤฤฑtฤฑmฤฑna yรถnelik dรผzenlenen yatฤฑrฤฑm teลvik belgesi adedi 862 olurken, sabit yatฤฑrฤฑm tutarฤฑ 13,4 milyar TL olarak hesaplandฤฑ. Adet bazฤฑnda ilk 6 aydaki teลvik yatฤฑrฤฑmlarฤฑ 2021โin tamamฤฑnda dรผzenlenen teลvik belgesi adedinin รงok รผzerinde. Geรงen yฤฑl elektrik รผretimi, iletimi ve daฤฤฑtฤฑmฤฑ alanฤฑnda dรผzenlenen yatฤฑrฤฑm teลvik belgesi adedi 724 olurken, bu sayฤฑ 2020โde 616, 2019โda 384, 2018โde ise 584 olarak kayฤฑtlara geรงti.
