Deutsche Bank Ekonomisti Fatih Akรงelik Bloomgberg HT yayฤฑnฤฑna baฤlanarak Rusya-Ukrayna savaลฤฑ ve Fed’in faiz artฤฑrฤฑmฤฑnฤฑn Tรผrkiye ve diฤer รผlke ekonomilerine etkilerini ve 2022’nin geri kalanฤฑ iรงin beklentileri yorumladฤฑ.
Geliลmekte olan รผlkelerde enflasyonla mรผcadele kapsamฤฑnda faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผklerini kaydeden Akรงelik, “Son dรถnemde Rusya ve Ukrayna savaลฤฑyla birlikte uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑnda temelde de enerji ve gฤฑda fiyatlarฤฑnda ciddi bir artฤฑล gรถrdรผk. Buna karลฤฑlฤฑk รถzellikle Doฤu Avrupa, Latin Amerika ve Ortadoฤu รผlkelerinde de merkez bankalarฤฑnฤฑn faiz artฤฑrฤฑmฤฑyla karลฤฑlฤฑk verildiฤini gรถrรผyoruz. Sadece geliลmekte olan รผlkelerde deฤil geliลmiล รผlkelerde de artฤฑk enflasyonun kalฤฑcฤฑ olduฤunu ve merkez bankalarฤฑnฤฑn buna cevap vermek durumunda olduฤunu gรถrรผyoruz.
Biz Fedโin yฤฑlsonuna kadar her toplantฤฑda faiz artฤฑrฤฑmฤฑ yapacaฤฤฑnฤฑ aynฤฑ zamanda Avrupa Merkez Bankasฤฑโnฤฑn da Eylรผl ayฤฑnda faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑna baลlayacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyoruz. Dolayฤฑsฤฑyla merkez bankalarฤฑnฤฑn genel tutumu enflasyona karลฤฑ mรผcadelede faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑ ลeklinde oluyor. Aynฤฑ zamanda enflasyonla mรผcadelede mali politikalarฤฑn da kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผk. รzellikle Tรผrkiyeโde son iki ayda temel gฤฑda ve elektrik fiyatlarฤฑnda da bir vergi indirimine gidildi.
Bunun para politikasฤฑyla birlikte desteklenmesiyle hem geliลmekte olan รผlkelerde hem de geliลmiล รผlkelerde enflasyonla mรผcadele yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. รnรผmรผzdeki dรถnemde de genel itibarฤฑyla bizim geliลmekte olan รผlke merkez bankalarฤฑnda beklentimiz parasal sฤฑkฤฑlaลmanฤฑn devam edeceฤi ลeklinde” dedi.
“Savaลฤฑn Tรผrkiye’de enflasyon ve cari iลlemler dengesine olumsuz etkisi olacak”
Yaลanan savaลฤฑn Tรผrkiye รถzelinde enflasyon ve cari iลlemler dengesine etkilerini de takip ettiklerini belirten Akรงelik, “Geรงen hafta Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Nureddin Nebati ile birlikte Londraโdaki toplantฤฑdaydฤฑk. En รงok sorulan sorulardan biri bu savaลฤฑn Tรผrkiyeโde enflasyona ve cari iลlemler dengesine nasฤฑl bir etki yapacaฤฤฑ ลeklindeydi. Biz genel olarak bunun enflasyonist ve cari aรงฤฑฤฤฑ artฤฑrฤฑcฤฑ bir geliลme olduฤunu dรผลรผnรผyoruz.
Olumlu tarafฤฑndan bakarsak da Rusya ve Ukraynaโdan gelen turistlerin ortalama harcamasฤฑ diฤer yabancฤฑ turistlere gรถre daha dรผลรผk yani kiลi bazฤฑnda baktฤฑฤฤฑmฤฑzda toplam turistlerin yรผzde 27โsini oluลtururken turizm gelirleri anlamฤฑnda sadece yรผzde 14โรผnรผ oluลturuyor.
Ayrฤฑca bu sรผreรงte yapฤฑlan rezervasyonlara baktฤฑฤฤฑmฤฑzda Almanya ve ฤฐngiltereโden ki bunu Ortadoฤuโnun da takip edeceฤini dรผลรผnรผyoruz, turizmin artacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz. Kovid nedeniyle olan seyahat kฤฑsฤฑtlarฤฑ รถnemli รถlรงรผde azaldฤฑ. Bu beraberinde o bรถlgeden gelecek turistlerin Rusya ve Ukrayna tarafฤฑnda kaybedilecek turistleri kฤฑsmen karลฤฑlayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz.
“Brent petrolde her 10 dolarlฤฑk artฤฑล 5 milyar dolarlฤฑk aรงฤฑฤa yol aรงฤฑyor”
Brent petrol ve buฤday baลta olmak รผzere gฤฑda fiyatlarฤฑndaki artฤฑล cari iลlemler dengesinde ciddi bir baskฤฑ oluลturacak. Bizim analizlerimize gรถre Brent petrolde her 10 dolarlฤฑk artฤฑล 5 milyar dolar civarฤฑnda cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑna yol aรงฤฑyor. Bu varsayฤฑmlarฤฑmฤฑzฤฑ alt alta koyduฤumuzda geรงen yฤฑldan daha yรผksek bir cari aรงฤฑk bekliyoruz ve bu ister istemez kur tarafฤฑnda bir baskฤฑ yaratacaktฤฑr” deฤerlendirmesinde bulundu.
Yฤฑlฤฑn geri kalanฤฑnda cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑnฤฑ ve ve kur beklentilerine de deฤinen Akรงelik, “Bizim cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑ tahminimiz 25 milyar dolar seviyesinde yani bu gayrฤฑ safi yurt dฤฑลฤฑ hasฤฑlanฤฑn yรผzde 3,5โฤฑna tekabรผl ediyor. Kur tarafฤฑnda gรถrece KKMโlarฤฑn gerรงek kiลiler tarafฤฑnda vadeleri dolmasฤฑ sonrasฤฑ gerรงek kiลilerin nasฤฑl bir davranฤฑล sergileyeceฤini takip edeceฤiz.
Haziran ve Aฤustos dรถnemi iรงinse turizm gelirleri รถnemli olacaktฤฑr. O tarafta biz olumlu yandayฤฑz yani turizm gelirleri Tรผrk lirasฤฑnฤฑ รถnemli รถlรงรผde destekleyecek. Bizim kaygฤฑlarฤฑmฤฑz daha รงok son รงeyreฤe iliลkin. Son รงeyrekte hem Hazine hem de bankalarฤฑn ve ลirketlerin dฤฑล borรง รถdemeleri fazla ve genelde kฤฑล aylarฤฑnda Tรผrkiyeโde turizm gelirlerinin azalmasฤฑ ve enerji maliyetlerinin artmasฤฑyla birlikte cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑ oluลuyor. Bu baฤlamda biz yakฤฑn dรถnem iรงin kur tarafฤฑnda รงok olumsuz deฤiliz. Sรผrdรผrรผlebilir olduฤunu dรผลรผnรผyoruz.
Enflasyon tarafฤฑnda yukarฤฑ giden bir seyir var ve eฤer Rusya Ukrayna savaลฤฑ yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda da devam ederse gฤฑda ve enerji fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ tahminlerimiz รผzerinde riskler bulunuyor. Yฤฑlsonu tahminimiz yรผzde 43 seviyesinde ancak yฤฑlฤฑn genelinde yรผzde 60โฤฑn รผzerinde bir enflasyon bekliyoruz. Geรงen yฤฑlฤฑn Aralฤฑk ayฤฑnda olumlu baz etkileriyle ciddi bir dรผลรผล gรถreceฤiz son ayda. Dolayฤฑsฤฑyla bu aรงฤฑdan Tรผrkiyeโde enflasyonla mรผcadeleyi yฤฑlฤฑn geri kalanฤฑnda daha รงok konuลacaฤฤฑz” ifadelerini kullandฤฑ.
