ABD Adalet Bakanlฤฑฤฤฑ, Halkbank aleyhine yรผrรผtรผlen ve uzun sรผredir devam eden ceza davasฤฑnฤฑ รงรถzรผme kavuลturmayฤฑ kabul etti. New York’ta davaya bakan bรถlge hakimi Richard Berman tarafฤฑndan pazartesi (BUGรN) gรผnรผ yayฤฑmlanan mahkeme belgesinde, taraflarฤฑn davanฤฑn sonlandฤฑrฤฑlmasฤฑ konusunda mutabฤฑk kaldฤฑฤฤฑ bildirildi.
Uzlaลma haberinin kamuoyuna yansฤฑmasฤฑnฤฑ takiben, Halkbank hisseleri borsada yรผzde 10 deฤer kazanarak tavan oldu. Haber รถncesi yรผzde 4’e yakฤฑn ekside olan banka hisselerinin yรผkseliลe geรงmesi ile BIST 100 endeksi de gรผnlรผk kayฤฑplarฤฑnฤฑn รถnemli kฤฑsmฤฑnฤฑ geri aldฤฑ
Sรถz konusu dava sรผrecinde taraflarฤฑn “ertelenmiล kovuลturma anlaลmasฤฑ” (DPA) kapsamฤฑnda el sฤฑkฤฑลtฤฑฤฤฑ kaydedilirken, uzlaลmanฤฑn ayrฤฑntฤฑlarฤฑna dair henรผz resmi bir aรงฤฑklama yapฤฑlmadฤฑ.
Hakim Berman, รงarลamba gรผnรผ yapฤฑlmasฤฑ planlanan duruลmada her iki tarafฤฑn avukatlarฤฑna anlaลmanฤฑn detaylarฤฑna dair sorular yรถnelteceฤini ifade etti.
Ertelenmiล kovuลturma anlaลmalarฤฑ, sanฤฑklarฤฑn belirli ลartlarฤฑ yerine getirmesi koลuluyla ceza davasฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesine imkan tanฤฑyor. Genellikle birkaรง ay veya birkaรง yฤฑllฤฑk bir sรผreci kapsayan mezkur anlaลmalarda, kurumlarฤฑn ลartlara tam uyum saฤlamasฤฑ durumunda hรผkรผmet davayฤฑ tamamen kapatฤฑyor.
Halkbank davasฤฑ, 2019 yฤฑlฤฑnda New York’taki savcฤฑlarฤฑn bankayฤฑ dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk, kara para aklama ve ฤฐran’a yรถnelik Amerikan ekonomik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ delmek iรงin komplo kurmakla suรงlamasฤฑyla baลlamฤฑลtฤฑ. ฤฐlgili dรถnemde hazฤฑrlanan iddianamede, bankanฤฑn yaptฤฑrฤฑm mekanizmalarฤฑnฤฑ aลmak amacฤฑyla ฤฐran, Tรผrkiye ve Birleลik Arap Emirlikleri’ndeki paravan ลirketleri ve para transfer servislerini kullandฤฑฤฤฑ รถne sรผrรผlmรผลtรผ.
Uzlaลma adฤฑmฤฑ, iki รผlke arasฤฑndaki diplomatik iliลkilerde uzun sรผredir pรผrรผz yaratan รถnemli bir engelin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan kritik bir geliลme olarak gรถrรผlรผyor.
Halkbank davasฤฑnda uzlaลฤฑ ve yargฤฑ sรผreci
ABD ve Tรผrkiye arasฤฑndaki iliลkilerde yฤฑllardฤฑr hassas bir baลlฤฑk olarak bekleyen yargฤฑlama sรผreci, son aylarda hฤฑz kazanan diplomatik temaslarฤฑn ardฤฑndan yeni bir aลamaya evrildi. 2019 yฤฑlฤฑnda Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan tarafฤฑndan “hukuksuz ve รงirkin bir adฤฑm” olarak nitelendirilen soruลturma, taraflar arasฤฑndaki en gerilimli konulardan biri haline gelmiลti.
Uzlaลฤฑya giden yol, ABD Yรผksek Mahkemesi’nin 2025 yฤฑlฤฑ ekim ayฤฑnda federal temyiz mahkemesinin kovuลturmanฤฑn devam edebileceฤine dair kararฤฑnฤฑ onamasฤฑndan sonra aรงฤฑldฤฑ. Sรผreรง boyunca Tรผrk yetkililer, davanฤฑn รงรถzรผmรผ iรงin รงeลitli giriลimlerde bulunmuล ve Eylรผl ayฤฑnda gerรงekleลen gรถrรผลmelerde konu รผst dรผzeyde ele alฤฑnmฤฑลtฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, daha รถnce yaptฤฑฤฤฑ bir deฤerlendirmede, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump ile yapฤฑlan gรถrรผลmelere atฤฑfta bulunarak problemin รงรถzรผleceฤine dair olumlu mesajlar aldฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetmiลti.
Mahkeme kayฤฑtlarฤฑ ve kaynaklar, uzlaลฤฑ gรถrรผลmelerinde Tรผrkiye tarafฤฑnฤฑn belirli bir meblaฤ karลฤฑlฤฑฤฤฑnda davanฤฑn kapatฤฑlmasฤฑnฤฑ teklif ettiฤini belirtiyor. New York Gรผney Bรถlge Savcฤฑlฤฑฤฤฑ veya Halkbank avukatlarฤฑ tarafฤฑndan henรผz resmi bir yorum yapฤฑlmasa da รงarลamba gรผnkรผ duruลmanฤฑn teknik ayrฤฑntฤฑlarฤฑ netleลtirmesi bekleniyor.
Hukuki aรงฤฑdan bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, 2021 yฤฑlฤฑnda Manhattan’daki temyiz mahkemesi, bankanฤฑn ticari faaliyetlerinin Yabancฤฑ Devlet Yargฤฑ Baฤฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑ Yasasฤฑ (FSIA) kapsamฤฑnda dokunulmazlฤฑk saฤlamayacaฤฤฑna hรผkmetmiลti. 2023 yฤฑlฤฑnda Yรผksek Mahkeme’nin incelemesi iรงin geรงici olarak durdurulan yargฤฑlama, son olarak ortak hukuk kurallarฤฑ รงerรงevesinde dokunulmazlฤฑk kalkanฤฑnฤฑn bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑn teyit edilmesiyle bugรผnkรผ noktaya ulaลtฤฑ.
Halkbank yรถnetimi, tรผm suรงlamalarฤฑ reddederek masumiyetini savunmuล olsa da varฤฑlan mutabakat, finansal belirsizliฤin sona ermesi adฤฑna piyasalar tarafฤฑndan olumlu bir geliลme olarak fiyatlanฤฑyor.
Geรงmiล yargฤฑlamalar ve yaptฤฑrฤฑm ihlali iddialarฤฑ
Savcฤฑlฤฑk tarafฤฑndan hazฤฑrlanan dosyalarda yer alan iddialar, oldukรงa geniล bir finansal aฤฤฑ kapsฤฑyor. ฤฐddianamede, bankanฤฑn yaklaลฤฑk 20 milyar dolarlฤฑk kฤฑsฤฑtlanmฤฑล fonu gizlice transfer ettiฤi, petrol gelirlerini altฤฑn ve nakde dรถnรผลtรผrerek ฤฐran lehine kullandฤฑฤฤฑ รถne sรผrรผlmรผลtรผ. Ayrฤฑca petrol gelirlerinin transferini haklฤฑ รงฤฑkarmak amacฤฑyla sahte gฤฑda sevkiyatฤฑ belgelerinin dรผzenlendiฤi de savcฤฑlar tarafฤฑndan kayda geรงirilmiลti. Halkbank ise banka dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ ve kara para aklama suรงlamalarฤฑnฤฑ kesin bir dille reddetmiลti.
Sรถz konusu hukuki sรผreรง, Tรผrkiye-ฤฐran kรถkenli altฤฑn tรผccarฤฑ Reza Zarrab ve eski banka yรถneticisi Mehmet Hakan Atilla aleyhine aรงฤฑlan davalarฤฑn bir uzantฤฑsฤฑ niteliฤindeydi. Zarrab, 2017 yฤฑlฤฑnda suรงlamalarฤฑ kabul ederek tanฤฑklฤฑk yaparken, Hakan Atilla 2018 yฤฑlฤฑnda mahkum edilmiล ve hapis cezasฤฑnฤฑ tamamlamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan 2019’da Tรผrkiye’ye dรถnmรผลtรผ.
Davanฤฑn Amerikan mahkemelerindeki seyri, devlet mรผlkiyetindeki bir kurumun baลka bir รผlkede yargฤฑlanฤฑp yargฤฑlanamayacaฤฤฑna dair kรผresel รงapta bir tartฤฑลma baลlatmฤฑลtฤฑ. Temyiz mahkemeleri, iddia edilen suistimallerin ticari faaliyetler kapsamฤฑna girdiฤini ve bu nedenle devlet dokunulmazlฤฑฤฤฑnฤฑn uygulanamayacaฤฤฑnฤฑ savunmuลtu.
Ekim 2024’te temyiz mahkemesinin herhangi bir koruma kalkanฤฑ bulamamasฤฑ รผzerine Halkbank ikinci kez Yรผksek Mahkeme’ye baลvurmuลtu. Trump yรถnetimi ise ortak hukukun yabancฤฑ devlet ลirketlerini cezai kovuลturmalardan korumadฤฑฤฤฑ gรถrรผลรผnรผ savunmuลtu.
Varฤฑlan nihai uzlaลฤฑ, hem bankanฤฑn kรผresel finans sistemindeki itibarฤฑnฤฑ hem de Tรผrkiye ekonomisinin รผzerindeki jeopolitik risk primini doฤrudan etkileme potansiyeli taลฤฑyor. รarลamba gรผnรผ aรงฤฑklanacak ลartlar, bankanฤฑn gelecekteki operasyonel sรผreรงleri ve olasฤฑ finansal yรผkรผmlรผlรผkleri hakkฤฑnda piyasalara daha net bir tablo sunacak.
