Rusya’nฤฑn bazฤฑ Tรผrk รผrรผnlerinin ithalatฤฑna getirdiฤi yasaฤฤฑn ardฤฑndan ihracat iรงin alternatif pazar arayฤฑลlarฤฑ gรผndeme gelirken; dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑ diฤer ihraรง mallarฤฑna gรถre รงok daha dรผลรผk olan yaล meyve sebzede ise ihraรง รผrรผnleri iรง pazara sรผrรผlmeye baลlandฤฑ.
Oluลan arz fazlasฤฑ ลimdiden fiyatlarฤฑ aลaฤฤฑ รงekmeye baลlarken, ekonomistler bu durumun sรผrmesi halinde ihracattaki kayฤฑplara karลฤฑn enflasyonda bรผyรผk bรถlรผmรผ Aralฤฑk ve devamฤฑndaki bir kaรง ayda enflasyonda yฤฑllฤฑk bazda toplam 0.5 puana ulaลabilecek aลaฤฤฑ yรถnlรผ etki gรถzlenebileceฤini belirtiyor.
Sektรถr temsilcileri, alternatif pazar arayฤฑลlarฤฑ kฤฑsa sรผrede sonuรง veremeyeceฤi iรงin oluลacak arz fazlasฤฑyla iรง pazarda fiyat dรผลรผลlerinin sรผreceฤini รถngรถrรผrken; Gฤฑda Tarฤฑm ve Hayvancฤฑlฤฑk Bakanฤฑ Faruk รelik, Rusya’nฤฑn yaptฤฑrฤฑm iรงin alฤฑmฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ gฤฑda รผrรผnlerinin Tรผrkiye’ye toplam maliyetinin 764 milyon dolar olarak รถngรถrรผldรผฤรผnรผ aรงฤฑkladฤฑ. รelik, Rusya’ya toplam tarฤฑm ihracatฤฑnฤฑn ise yฤฑllฤฑk 1.27 milyar dolar olduฤunu sรถyledi.
Tรผrkiye’nin yaล meyve sebze ihracatฤฑnฤฑn yarฤฑya yakฤฑnฤฑnฤฑ Rusya’ya gerรงekleลtirdiฤini belirten Tรผrkiye Halciler Federasyonu (TรRKHAL) Baลkanฤฑ Yรผksel Tavลan, “Rusya’nฤฑn ambargo kararฤฑyla iki รถnemli sorun yaลฤฑyoruz. Birincisi Rusya zaten รงok รถnemli bir pazardฤฑ. ฤฐhracatฤฑn neredeyse yarฤฑsฤฑnฤฑ, bazฤฑ รผrรผnlerde ise tamamฤฑna yakฤฑnฤฑnฤฑ oraya yapฤฑyoruz” dedi ve ekledi:
“ฤฐkinci sorun ise bunun zamanlamasฤฑ. Sezon olarak รงok kรถtรผ yakalandฤฑk. รrneฤin turizm sektรถrรผnรผn รถnรผnde alternatif pazar baฤlantฤฑlarฤฑ kurabilecekleri 3-4 ay var. Oysa narenciye ve salkฤฑm domates baลta olmak รผzere bazฤฑ meyve sebzelerin tam รงฤฑkฤฑล zamanฤฑ. Alternatif pazar baฤlantฤฑsฤฑ yapabileceฤimiz bir zaman yok.”
Tรผrkiye’nin hava sahasฤฑnฤฑ ihlal ettiฤi gerekรงesiyle Suriye sฤฑnฤฑrฤฑnda bir Rus jetini dรผลรผrmesiyle Moskova ile tฤฑrmanan gerilimin ardฤฑndan Rusya, Tรผrk mallarฤฑnฤฑn รผlkeye giriลini durdurmuล; son olarak Rusya Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin de Cumartesi gรผnรผ Tรผrkiye’ye yรถnelik bir dizi ekonomik yaptฤฑrฤฑm kararฤฑnฤฑ imzalamฤฑลtฤฑ.
Baลbakan Ahmet Davutoฤlu ise Rusya’nฤฑn Tรผrk รผrรผnlerine karลฤฑ baลlattฤฑฤฤฑ ambargo ve kฤฑsฤฑtlamalara karลฤฑ alฤฑnacak tedbirler รผzerinde รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ belirterek, ilk olarak Rusya gรผmrรผklerinde bekleyen yaล sebze ve meyvelerin bozulmasฤฑnฤฑ รถnleyecek ลekilde geri รงekileceฤini sรถylemiลti.
ฤฐล Yatฤฑrฤฑm Ekonomisti Muammer Kรถmรผrcรผoฤlu, “รnemli bir bรถlรผmรผ Rusya’ya satฤฑlan toplam meyve-sebze ihracatฤฑnฤฑn enflasyon sepetindeki aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ yรผzde 3’e yaklaลฤฑyor” dedi ve ekledi:
“Enflasyon รผzerindeki etki Rusya krizinin ve meyve sebze yasaฤฤฑnฤฑn ne kadar sรผreceฤine baฤlฤฑ. Kฤฑsa vadede enflasyon รผzerindeki olumlu etki daha fazla olabilir. รte yandan, yฤฑl geneline yansฤฑyan bir yaptฤฑrฤฑm olmasฤฑ ve bu durumun ilgili รผrรผn fiyatlarฤฑnฤฑ ortalamada yรผzde 20 dรผลรผrdรผฤรผ varsayฤฑmฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyonda gelecek yฤฑl iรงin 0.5 puana kadar pozitif etki oluลabilir.”
รte yandan ALB Forex Araลtฤฑrma Uzmanฤฑ Enver Erkan da son geliลmelerin enflasyonda olumlu etkisi olacaฤฤฑnฤฑ belirterek, “Rusya’nฤฑn 1 Ocak 2016 itibarฤฑyla yaล meyve, sebze ithalatฤฑnฤฑ durduracak olmasฤฑ iรง pazarda arz baskฤฑsฤฑ oluลturacak. Bu da meyve ve sebze fiyatlarฤฑnฤฑ aลaฤฤฑ yรถnlรผ baskฤฑlayacaktฤฑr. Aralฤฑk ayฤฑnda gฤฑda enflasyonunda dรผลรผล bekleyebiliriz” dedi.
GIDA FฤฐYATLARINDA Dรลรล BAลLADI
Geniล bir รผretici kesim ve ihracatรงฤฑlarla birlikte iรง pazarฤฑn da yasaktan etkileneceฤini sรถyleyen TรRKHAL Baลkanฤฑ Tavลan, “ลimdi Rusya ile baฤlantฤฑ kopunca, รผrรผnler mecburen iรง piyasaya dรถnecek. Fiyatlar otomatik olarak dรผลecek. Zaten dรผลmeye baลladฤฑ bile. ฤฐki gรผnde salkฤฑm domatesin Ankara hal fiyatฤฑ 3 TL’den 1.5 TL’ye dรผลtรผ. Daha da dรผลecek. รรผnkรผ sorun birkaรง haftada รงรถzรผlebilecek gibi durmuyor” diye konuลtu.
Tavลan, meyve ve sebzede fiyat-maliyet dengesi nedeniyle Uzakdoฤu ve Afrika gibi uzak pazarlara ihracatฤฑn bir alternatif oluลturamayacaฤฤฑnฤฑ, olasฤฑ alternatif pazarlara yรถnelmenin ise zaman alacaฤฤฑna vurgu yaptฤฑ.
Rusya Baลbakanฤฑ Dmitry Medvedev, Rusya’ya ait savaล uรงaฤฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesi nedeniyle Tรผrkiye’ye uygulanacak yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ 1 Aralฤฑk’ta onayladฤฑ. Yaptฤฑrฤฑmlar daha รถnceki tehditlerin รงerรงevesinden dฤฑลarฤฑ รงฤฑkmazken bazฤฑ kalemler de yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn dฤฑลฤฑnda kaldฤฑ.
Rusya’ya ithalatฤฑ yasaklanan gฤฑda รผrรผnlerinin arasฤฑnda domates, soฤan, salatalฤฑk, รผzรผm, kayฤฑsฤฑ, elma ve tavuk รผrรผnleri gibi รผrรผnler yer alฤฑyor.
BEYAZ ETฤฐN ฤฐร PAZARA YรNELMESฤฐ ฤฐรฤฐN TEBLฤฐฤ DEฤฤฐลฤฐKLฤฐฤฤฐ ลART
Rusya’ya ihraรง edilen tavuk รผrรผnlerinin iรง piyasaya yรถnlendirilmesinin yasal gerekรงelerle ลu aลamada mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Beyaz Et Sanayicileri Birliฤi Baลkanฤฑ Sait Koca ise, bir tebliฤ deฤiลikliฤi ile bu รผrรผnlere iรง pazarฤฑn aรงฤฑlmasฤฑ durumunda รถzellikle sucuk, sosis gibi รผrรผnlerin fiyatฤฑnda da dรผลรผล yaลanacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Koca, Rusya’ya sadece mekanik ayrฤฑลtฤฑrฤฑlmฤฑล et satabildiklerini, bu etin Tรผrkiye’de kullanฤฑmฤฑnฤฑn ise yasak olduฤunu belirterek, “Sadece bir tebliฤle bu yasak kalkabilir. O zaman iรง piyasa ucuzlar, tรผketici รงok daha ucuza sosis, sucuk yiyebilir” dedi.
Koca’nฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre, beyaz et sektรถrรผ bu yฤฑlฤฑn ilk 11 ayฤฑnda Rusya’ya 8.5 milyon dolar ihracat gerรงekleลtirdi.
