Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek son gรผnlerde dolarda yaลanan yรผkseliลi yorumladฤฑ. Gรผnรผbirlik kur hareketlerinin Tรผrkiye’ ye รถzgรผ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten ลimลek, yรผkseliลi ABD de seรงilen yeni baลkanฤฑn dฤฑลarฤฑdaki parayฤฑ รผlkesine รงaฤฤฑrmasฤฑyla ilgili yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamalara baฤladฤฑ.
Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek, Sanko รniversitesi’nin 2016 -2017 Akademik yฤฑl aรงฤฑlฤฑล tรถrenine katฤฑlฤฑp ilk dersi verdi.
ลimลek son gรผnlerde dolardaki yรผkseliลle ilgili, “Bu aralarda en รงok konuลulan konular dolarฤฑn yรผkseliลi. Dikkat ederseniz, son 13 yฤฑlda dolar en hฤฑzlฤฑ yรผkseliลini son dรถnemde gรถsteriyor. Buradan รถnce 90’lฤฑ yฤฑllar ile 2000’li yฤฑllarฤฑn baลฤฑ bรถyle bir sรผreรง yaลanmฤฑล. Ondan รถnce de 1980’li yฤฑllarda yaลanmฤฑล. Bu ABD dolar endeksi dolarฤฑn reel deฤerinin diฤer bรผtรผn para birimlerine karลฤฑ reel deฤerini gรถsteriyor. Dolar yรผkseliลte. Yani รถzetle Tรผrkiye’deki gรผnรผ birlik kur hareketleri sadece Tรผrkiye kaynaklฤฑ deฤil, sadece Tรผrkiye’ye รถzgรผ deฤil. Aslฤฑnda gerรงekten ลu anda kรผresel olarak dolarฤฑn yรผkseliลinin iki basit sebebi var. ลimdi Amerikan seรงimlerinden sonra yeni baลkan diyor ki; ‘ben artฤฑk dฤฑลarฤฑdaki benim ลirketlerimin tuttuฤu paraya izin vermeyeceฤim. Geri Amerika’ya getirsinler’. Yani diyelim ki Apple bugรผn ฤฐrlandada yรผz milyarlarca dolar, euro kaynak tutuyor. Yani kar etmiล ama รผlkeye geri gรถtรผrmemiล. Geri gรถtรผrmesini istiyor. ลimdi รถnรผmรผzdeki dรถnemde bu ลรถyle yorumlanฤฑyor, acaba bir trilyon dolar ABD ลirketlerinin dรผลรผk vergilerle dฤฑลarฤฑda tuttuฤu kar aktarฤฑmฤฑ olacak mฤฑ? Bu birinci husus.
ฤฐkinci konu, ‘ben o kadar dรผnya iลleriyle ilgilenmek istemiyorum. Ortadoฤu’da trilyonlarca dolar harcadฤฑk o parayฤฑ getirelim artฤฑk Amerika’da yatฤฑrฤฑm yapalฤฑm’ diyor. Amerika’da yatฤฑrฤฑmlarฤฑn artmasฤฑ demek aslฤฑnda bir anlamda maliye politikasฤฑnฤฑ geniลletmek yani bรผtรงenin bรผyรผtรผlmesi, bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑn bรผyรผtรผlmesi demek. Yani bu da maliye politikasฤฑ bu kadar geniลlerken para politikasฤฑ รผzerinde baskฤฑ yaratฤฑr, enflasyon yaratฤฑr. รรผnkรผ Amerika’da iลsizlik oranฤฑ yรผzde 5’in altฤฑnda. Yรผzde 5’in altฤฑndaki iลsizlik oranฤฑ genelde ham istihdam olarak tanฤฑmlanฤฑr. Yani bunun daha fazla istihdam artฤฑลฤฑ olacaksa ancak yรผksek รผcretlerle enflasyonla olur. Enflasyonun artmasฤฑ demek, tabiki faizin artmasฤฑ demek. Faiz artฤฑลฤฑ ne demek; dolarฤฑn deฤerlendirmesi demek. Yani dฤฑลarฤฑda tutulan baลka para birimleri, karlar, kendi รผlkesine Amerika’ya gelirse dolara dรถnecektir. Dolara talep artmasฤฑ, faiz artฤฑลฤฑ demek. Ondan dolayฤฑ dolarda รงok gรผรงlรผ รงฤฑkฤฑล var. Tabi birde diฤer para birimlerinin iรงinde bulunduฤu konjoktรถrde dolar lehine.” dedi.
