Tรผrkiyeโde kur ลokunun yaลandฤฑฤฤฑ Aralฤฑk 2021 sonrasฤฑ devreye alฤฑnan makroihtiyati รถnlemlerin รถnceliฤi dรถviz talebini kฤฑsฤฑtlamaya yรถnelik oldu. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn dรถviz rezervlerindeki gerileme ve artan dรถviz ihtiyacฤฑndan da kaynaklanan bu kฤฑsฤฑtlamalar dรผลรผk faiz politikasฤฑyla beraber sรผrdรผrรผldรผ. Sistem รถzellikle ลirketlerin dรถviz alฤฑmlarฤฑnฤฑ gรผรงleลtirirken zorunlu dรถviz satฤฑลฤฑ gerektiren uygulamalarฤฑ da iรงeriyor. Tรผm bu makroihtiyati รถnlemlere raฤmen ลirketlerin dรถviz ihtiyacฤฑ ise sรผrรผyor. Peki ลirketler bunu nasฤฑl karลฤฑlayabiliyor? Bankacฤฑlฤฑk kaynaklarฤฑndan alฤฑnan bilgiye gรถre Merkez Bankasฤฑโnฤฑn oldukรงa sฤฑkฤฑ takibinde olan dรถviz satฤฑลฤฑnda hem saat kฤฑsฤฑtlamasฤฑ hem de miktar sฤฑnฤฑrlamasฤฑ uygulanฤฑyor.
Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnden bilgi veren bir kaynak direkt dรถviz satฤฑลฤฑnฤฑ yapan hazine bรถlรผmleri yรถneticilerinin ลirketlerle sรผreci birebir yรถnettiฤine dikkat รงekti. ลirketlerin dรถviz taleplerinin tutarlarฤฑnฤฑn takip edildiฤini belirten kaynak โgerรงektenโ ihtiyacฤฑ olana dรถviz satฤฑลฤฑnฤฑn yapฤฑlmasฤฑnฤฑn istendiฤini vurgulayarak tรผm bu takip iลinin ise bankalarฤฑn รผzerinde olduฤunu kaydetti. Aynฤฑ kaynak, dรถviz talep edenin mecbur ithalatฤฑ olmasฤฑ, borรง รถdeyecek olmasฤฑ gibi durumlarda dรถviz satฤฑลฤฑna izin verildiฤini ifade etti. Dรถviz alฤฑm iลlemlerinin ise Merkez Bankasฤฑโnฤฑn izniyle belli saat aralฤฑฤฤฑnda yaptฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaฤฤฑ bรถylece iลlem adedinin de azaltฤฑlmฤฑล olduฤuna da iลaret etti. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn bazฤฑ dรถviz taleplerini ise vadeli iลlemler ve opsiyon borsasฤฑna (VฤฐOP) yรถnlendirdiฤini ve orada TL ayaklฤฑ iลlem yapฤฑldฤฑฤฤฑ iรงin aradaki farkฤฑn TL olarak รถdenmesinin yeni avantaj olarak รถne รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirdi.
Miktar sฤฑnฤฑrฤฑ gรผnlรผk deฤiลebiliyor
ekonomim.com’un haberine gรถre bir baลka bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaฤฤฑ da ลirketlere รถฤleden sonra dรถviz satฤฑลฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. 1 milyon dolar รผzerindeki dรถviz taleplerinin 1 gรผn รถnceden Merkez Bankasฤฑโna iletildiฤini sรถyleyen kaynak bankalarฤฑn da ลirketlere bรถylesi yรผklรผ taleplerini 1 gรผn รถnceden bankaya iletmeleri gerektiฤi konusunda uyarฤฑda bulunduฤuna iลaret etti. Bilgi veren aynฤฑ kaynak, her sabah da Merkez Bankasฤฑโnฤฑn belli bir miktarda dรถviz taleplerinin kendisine iletilmesini istediฤine dikkat รงekerek miktar sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn bazฤฑ gรผnlerde deฤiลtirilebildiฤine vurgu yaptฤฑ. Kaynak, รถzellikle Merkez Bankasฤฑ Para Politikasฤฑ Kurulu (PPK) toplantฤฑlarฤฑndan 1 gรผn รถnce Merkez Bankasฤฑโnฤฑn bankalarฤฑ โbugรผn ve yarฤฑn kesinlikle satฤฑล yok, piyasayฤฑ yรผkseltmeyinโ diye sรถzlรผ uyarฤฑda bulunduฤunu ileri sรผrdรผ. VฤฐOPโa yรถnlendirmenin de 6 aydan uzun sรผredir yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren kaynak ancak bunun รงok baลarฤฑlฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ ลirketlerin nakit dรถviz ihtiyacฤฑ bulunduฤu iรงin bu yolun รงok kullanฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Bir diฤer bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaฤฤฑ ise dรถviz satฤฑลฤฑ รถncesinde Merkez Bankasฤฑโnฤฑn bankalarฤฑ ลirketleri ciddi bir sorgu sual aลamasฤฑndan geรงirmesini istediฤine vurgu yaptฤฑ. Neden alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑn sorgulanmasฤฑ ve alฤฑm sonrasฤฑ takibin de yine bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ tarafฤฑndan yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini dile getiren bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaฤฤฑ belli saat aralฤฑklarฤฑnda satฤฑลฤฑn sรผrdรผฤรผnรผ bunun da sabah 10-12 arasฤฑnda sฤฑnฤฑrlandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. Aynฤฑ kaynak, 500 bin dolar รผzeri satฤฑลlarฤฑn da amacฤฑnฤฑn sorgulanmasฤฑ konusunda bรผyรผk baskฤฑ olduฤunu ileri sรผrerken kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn baลka bir bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaฤฤฑ da รถzellikle รถdemesi olan ve bunu faturayla kanฤฑtlayan ลirketlere yรถnelik dรถviz satฤฑลฤฑnฤฑn saat 16.00โa kadar sรผrdรผฤรผnรผ dile getirirken getirilen bu regรผlasyonlarฤฑn รผlkenin dรถviz ihtiyacฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑna da iลaret etti. Kaynak, kฤฑsฤฑtlama olsa da ihtiyacฤฑ olan hiรงbir ลirkete satฤฑล yapฤฑlmamasฤฑ gibi bir durum yaลanmadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Yurtiรงinde tutulacak dรถvize yรผzde 4,5 gecelik faiz
Merkez Bankasฤฑ bankalarฤฑn zorunlu karลฤฑlฤฑk yรผkรผmlรผlรผkleri haricinde yurt iรงinde tutacaklarฤฑ yabancฤฑ para cinsinden hesaplara dรผnden baลlayarak yรผzde 4,5 faiz รถdeyecek. Bankalar yurtdฤฑลฤฑnda tuttuฤu dรถvizler iรงin yรผzde 4,3 oranฤฑnda Libor faizi alฤฑyordu. Bankalarฤฑn talebi รผzerine รงalฤฑลma yapan TCMB, yurtdฤฑลฤฑnda tutulan dรถvizlerin yurt iรงine getirilmesi durumunda, zorunlu karลฤฑlฤฑk tutarฤฑnฤฑn รผzerindeki yabancฤฑ para cinsinden hesaplara yรผzde 4,5’lik bir faiz verecek. Sรถz konusu รถdeme, Tรผrk Lirasฤฑ cinsinden yapฤฑlacak. Bankalarฤฑn yurt iรงinde dรถviz toplamasฤฑnฤฑ gerektirecek bir durum olmadฤฑฤa iลaret eden kaynaklar, yurt dฤฑลฤฑ muhabir bankalarda bulunan fazla dรถvizin TCMB’de tutulmasฤฑ halinde faiz getirisinden faydalanฤฑlacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Merkez Bankasฤฑ, ลirketlerin dรถviz talebini oldukรงa yakฤฑndan takip ederken ihracatรงฤฑ ลirketlere de dรถviz satฤฑลฤฑ uygulamasฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผyor. ฤฐhracatรงฤฑ ลirketler ihracat dรถvizlerinin yรผzde 40โฤฑnฤฑ zorunlu olarak Merkez Bankasฤฑโna satฤฑyor. Bunun yanฤฑ sฤฑra TL kredi kullanฤฑmฤฑ iรงin de dรถviz mevduat sฤฑnฤฑrฤฑ bulunuyor. Yine geรงen yฤฑl getirilen uygulama belli limitlerin รผzerinde dรถviz mevduatฤฑ olan ลirketlerin TL kredi kullanmasฤฑnฤฑ engelliyor. รte yandan Merkez Bankasฤฑ bankalara ilettiฤi yazฤฑ ile de yurtdฤฑลฤฑna dรถviz transferlerinde eksik bilgi ve belge raporlayan bankalardan 2 Ocak 2023โten baลlayarak tespite konu รถdemenin yรผzde 5’i kadar ek รผcret alฤฑyor.
