S&P 500 ve Nasdaq endeksleri, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn 2 Nisan’da duyurduฤu karลฤฑlฤฑklฤฑ tarifeler sonrasฤฑnda baลladฤฑฤฤฑ ikinci รงeyreฤi yeni rekor seviyelerle tamamladฤฑ. Nisan ayฤฑnฤฑn baลฤฑnda aรงฤฑklanan bu gรผmrรผk vergileri, borsalarda sert satฤฑลlara yol aรงmฤฑล ve S&P 500 ile Nasdaq endekslerinin 15 ayฤฑn en dรผลรผk seviyelerine gerilemesine neden olmuลtu.
Ancak tarife ertelemeleri, ilan edilen ticaret anlaลmalarฤฑ ve yeni anlaลmalara dair iyimserlik, endekslerin kayฤฑplarฤฑnฤฑ telafi etmesini saฤladฤฑ.
ฤฐlk รงeyrekte endekslerin deฤer kaybฤฑ
Trump’ฤฑn geรงen yฤฑl kasฤฑm ayฤฑndaki seรงim zaferinin ardฤฑndan kurumsal vergi indirimleri ve dรผzenlemelerin azaltฤฑlmasฤฑ gibi beklentilerle rรผzgarฤฑ arkasฤฑna alan ABD hisse piyasalarฤฑnda endeksler, tรผm zamanlarฤฑn en yรผksek seviyelerine ulaลmฤฑลtฤฑ.
Dow Jones endeksi geรงen yฤฑl aralฤฑk ayฤฑnda 45.014,04 puanla, Nasdaq endeksi ise 20.173,89 puanla kapanฤฑล rekorlarฤฑ kฤฑrmฤฑลtฤฑ. S&P 500 endeksi ise bu yฤฑl ลubat ayฤฑnda 6.144,15 puanla en yรผksek kapanฤฑล deฤerini gรถrmรผลtรผ.
Ancak yฤฑlฤฑn ocak-mart dรถneminde ticaret savaลฤฑ endiลeleri ve รผlkelere yรถnelik tarife tehditleri, piyasalarda dรผลรผลe neden oldu. Bu dรถnemde Dow Jones endeksi %1,3, S&P 500 endeksi %4,6 ve Nasdaq endeksi %10,4 geriledi.
Trump’ฤฑn uyguladฤฑฤฤฑ agresif gรผmrรผk tarifeleri, รin, Kanada ve Meksika gibi รผlkelerle ticaret gerilimlerini artฤฑrฤฑrken, tedarik zincirlerinin durumunda ve piyasalarda belirsizlik hakimdi. รzellikle รin’den gelen misilleme adฤฑmlarฤฑ, kรผresel ticaret savaลฤฑnฤฑn tฤฑrmanmasฤฑ korkusunu gรผรงlendirirken, teknoloji aฤฤฑrlฤฑklฤฑ Nasdaq endeksinde sert satฤฑลlar yaลandฤฑ.
S&P 500’an Nisan ayฤฑndaki dรผลรผล ve yรผkseliลi
Trump’ฤฑn karลฤฑlฤฑklฤฑ tarifeleri aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan gelen iki iลlem gรผnรผnde endekslerde, Kovid-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ 2020’den bu yana en yรผksek gรผnlรผk kayฤฑplar gรถrรผldรผ.
Sadece iki gรผnde Dow Jones endeksi %9,3, S&P 500 endeksi %10,5 ve Nasdaq endeksi %11,4 dรผลerken, ABD piyasalarฤฑndan yaklaลฤฑk 6 trilyon dolar silindi. Karลฤฑlฤฑklฤฑ gรผmrรผk vergilerinin aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan hafta sonu Asya borsalarฤฑ ve kripto piyasalarฤฑnda da kayฤฑplar derinleลti. ABD piyasalarฤฑnda 7 Nisan’da gรผnlรผk dรผลรผลรผn %20’yi bulacaฤฤฑ yeni bir “Kara Pazartesi” yaลanacaฤฤฑ konuลulmaya baลlansa da, korkulan derecede bir kayฤฑp yaลanmadฤฑ.
Yine de Dow Jones endeksi 7 Nisan’da 36.611,78 puan, S&P 500 endeksi 4.835,04 puan ve Nasdaq endeksi 14.784,03 puan ile yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyelerini gรถrdรผ. Bรถylece bu tarihte endekslerin zirvelerine kฤฑyasla deฤer kaybฤฑ sฤฑrasฤฑyla %18,7, %21,3 ve %26,7 olarak hesaplandฤฑ.
Tฤฑrmanan tarife geriliminin ABD borsalarฤฑnฤฑ sarsmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan 9 Nisan’da piyasalarฤฑn aรงฤฑlmasฤฑndan kฤฑsa sรผre sonra sosyal medya hesabฤฑndan paylaลฤฑmda bulunan Trump, “Sakin olun.” ifadesine yer verdi ve her ลeyin yoluna gireceฤini, ABD’nin her zamankinden daha bรผyรผk ve daha iyi olacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Hemen sonrasฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ ikinci bir paylaลฤฑmda ise “Satฤฑn almak iรงin harika bir zaman.” ifadesini kullandฤฑ. Aynฤฑ gรผn รถฤle saatlerinde Trump’ฤฑn รin hariรง diฤer ticaret ortaklarฤฑ iรงin ek tarifeleri 90 gรผn sรผreyle durdurduฤunu duyurmasฤฑ, borsadaki yรผkseliลi tetikledi.
Trump, ayrฤฑca รin’e uyguladฤฑฤฤฑ karลฤฑlฤฑklฤฑ tarifeyi ise %125’e รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. 9 Nisan kapanฤฑลta Dow Jones endeksi %8’e yakฤฑn, S&P 500 endeksi %9,5 ve Nasdaq endeksi %12’den fazla yรผkseldi. Dow Jones endeksi, Mart 2020’den bu yana en bรผyรผk oranda artฤฑล gรถsterirken, S&P 500 endeksi 2008’den bu yana en bรผyรผk gรผnlรผk kazancฤฑnฤฑ elde etti. Nasdaq endeksi de Ocak 2001’den bu yana en bรผyรผk gรผnlรผk artฤฑลฤฑnฤฑ ve tarihindeki ikinci en yรผksek kazancฤฑnฤฑ kaydetti.
Tarife ile ilgili geliลmelerin hakim olduฤu nisan ayฤฑnฤฑ Dow Jones endeksi %3,17 ve S&P 500 endeksi %0,76 azalฤฑลla tamamlarken, Nasdaq endeksinde ise %0,85 kazanรง oldu.
Mayฤฑs ayฤฑnda ticaret uzlaลฤฑsฤฑ ile canlanma
Washington ve Pekin yรถnetimleri, nisan ayฤฑndan bu yana karลฤฑlฤฑklฤฑ uyguladฤฑklarฤฑ gรผmrรผk vergilerinde dรผลรผลe giderek ticarette artan gerilimi yatฤฑลtฤฑrma yรถnรผnde adฤฑm attฤฑ. 14 Mayฤฑs itibarฤฑyla ABD’nin รin mallarฤฑna uyguladฤฑฤฤฑ gรผmrรผk vergilerini 90 gรผn sรผreyle %145’ten %30’a, รin’in de ABD mallarฤฑna uyguladฤฑฤฤฑ gรผmrรผk vergilerini %125’ten %10’a dรผลรผreceฤi bildirildi.
Mayฤฑs ayฤฑnda tarife geriliminin yatฤฑลmasฤฑ piyasalara olumlu yansฤฑdฤฑ. Mayฤฑs ayฤฑnda Dow Jones endeksi %4’e yakฤฑn, S&P 500 endeksi %6’dan fazla ve Nasdaq endeksi %9,6 deฤer kazandฤฑ. Bu ayda piyasalarฤฑn yรผkseliลinde, ลirketlerin gรผรงlรผ finansal sonuรงlar aรงฤฑklamalarฤฑ ve รผlke ekonomisinin direnรงli kaldฤฑฤฤฑna iลaret eden verilerin resesyon korkularฤฑnฤฑ yatฤฑลtฤฑrmasฤฑ da etkili oldu.
Haziran ayฤฑnda da yรผkseliล devam etti
ฤฐsrail ve ฤฐran arasฤฑndaki ateลkesin ardฤฑndan jeopolitik gerilime dair endiลeler hafiflerken, ABD’nin daha dรผลรผk tarife oranlarฤฑyla sonuรงlanacak ticaret anlaลmalarฤฑna varacaฤฤฑna dair beklentiler ve ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) gelecek aylarda faiz indirimine gideceฤine dair iyimserlik haziran ayฤฑnda piyasalarda risk iลtahฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ.
S&P 500 ile Nasdaq endeksleri 27 Haziran’da tรผm zamanlarฤฑn en yรผksek kapanฤฑล deฤerlerine ulaลฤฑrken, 30 Haziran’da da sฤฑrasฤฑyla 6.204,95 ve 20.369,73 puanla kapanฤฑล rekorlarฤฑnฤฑ tazeledi.
Bรถylece haziran ayฤฑnda Dow Jones endeksi %4,3, S&P 500 endeksi yaklaลฤฑk %5 ve Nasdaq endeksi %6,6 yรผkseldi. Endekslerin ikinci รงeyrek genelindeki artฤฑลฤฑ da sฤฑrasฤฑyla %5, %10,6 ve %18 oldu. Endekslerin yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑndaki kazanรงlarฤฑ ise Dow Jones iรงin %3,64, S&P 500 ve Nasdaq iรงin de %5,5 olarak hesaplandฤฑ.
