S&P 500 ve Nasdaq endeksleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2 Nisan’da duyurduğu karşılıklı tarifeler sonrasında başladığı ikinci çeyreği yeni rekor seviyelerle tamamladı. Nisan ayının başında açıklanan bu gümrük vergileri, borsalarda sert satışlara yol açmış ve S&P 500 ile Nasdaq endekslerinin 15 ayın en düşük seviyelerine gerilemesine neden olmuştu.
Ancak tarife ertelemeleri, ilan edilen ticaret anlaşmaları ve yeni anlaşmalara dair iyimserlik, endekslerin kayıplarını telafi etmesini sağladı.
İlk çeyrekte endekslerin değer kaybı
Trump’ın geçen yıl kasım ayındaki seçim zaferinin ardından kurumsal vergi indirimleri ve düzenlemelerin azaltılması gibi beklentilerle rüzgarı arkasına alan ABD hisse piyasalarında endeksler, tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaşmıştı.
Dow Jones endeksi geçen yıl aralık ayında 45.014,04 puanla, Nasdaq endeksi ise 20.173,89 puanla kapanış rekorları kırmıştı. S&P 500 endeksi ise bu yıl şubat ayında 6.144,15 puanla en yüksek kapanış değerini görmüştü.
Ancak yılın ocak-mart döneminde ticaret savaşı endişeleri ve ülkelere yönelik tarife tehditleri, piyasalarda düşüşe neden oldu. Bu dönemde Dow Jones endeksi %1,3, S&P 500 endeksi %4,6 ve Nasdaq endeksi %10,4 geriledi.
Trump’ın uyguladığı agresif gümrük tarifeleri, Çin, Kanada ve Meksika gibi ülkelerle ticaret gerilimlerini artırırken, tedarik zincirlerinin durumunda ve piyasalarda belirsizlik hakimdi. Özellikle Çin’den gelen misilleme adımları, küresel ticaret savaşının tırmanması korkusunu güçlendirirken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksinde sert satışlar yaşandı.
S&P 500’an Nisan ayındaki düşüş ve yükselişi
Trump’ın karşılıklı tarifeleri açıklamasının ardından gelen iki işlem gününde endekslerde, Kovid-19 salgınının yaşandığı 2020’den bu yana en yüksek günlük kayıplar görüldü.
Sadece iki günde Dow Jones endeksi %9,3, S&P 500 endeksi %10,5 ve Nasdaq endeksi %11,4 düşerken, ABD piyasalarından yaklaşık 6 trilyon dolar silindi. Karşılıklı gümrük vergilerinin açıklanmasının ardından hafta sonu Asya borsaları ve kripto piyasalarında da kayıplar derinleşti. ABD piyasalarında 7 Nisan’da günlük düşüşün %20’yi bulacağı yeni bir “Kara Pazartesi” yaşanacağı konuşulmaya başlansa da, korkulan derecede bir kayıp yaşanmadı.
Yine de Dow Jones endeksi 7 Nisan’da 36.611,78 puan, S&P 500 endeksi 4.835,04 puan ve Nasdaq endeksi 14.784,03 puan ile yılın en düşük seviyelerini gördü. Böylece bu tarihte endekslerin zirvelerine kıyasla değer kaybı sırasıyla %18,7, %21,3 ve %26,7 olarak hesaplandı.
Tırmanan tarife geriliminin ABD borsalarını sarsmasının ardından 9 Nisan’da piyasaların açılmasından kısa süre sonra sosyal medya hesabından paylaşımda bulunan Trump, “Sakin olun.” ifadesine yer verdi ve her şeyin yoluna gireceğini, ABD’nin her zamankinden daha büyük ve daha iyi olacağını belirtti.
Hemen sonrasında yaptığı ikinci bir paylaşımda ise “Satın almak için harika bir zaman.” ifadesini kullandı. Aynı gün öğle saatlerinde Trump’ın Çin hariç diğer ticaret ortakları için ek tarifeleri 90 gün süreyle durdurduğunu duyurması, borsadaki yükselişi tetikledi.
Trump, ayrıca Çin’e uyguladığı karşılıklı tarifeyi ise %125’e çıkardığını açıkladı. 9 Nisan kapanışta Dow Jones endeksi %8’e yakın, S&P 500 endeksi %9,5 ve Nasdaq endeksi %12’den fazla yükseldi. Dow Jones endeksi, Mart 2020’den bu yana en büyük oranda artış gösterirken, S&P 500 endeksi 2008’den bu yana en büyük günlük kazancını elde etti. Nasdaq endeksi de Ocak 2001’den bu yana en büyük günlük artışını ve tarihindeki ikinci en yüksek kazancını kaydetti.
Tarife ile ilgili gelişmelerin hakim olduğu nisan ayını Dow Jones endeksi %3,17 ve S&P 500 endeksi %0,76 azalışla tamamlarken, Nasdaq endeksinde ise %0,85 kazanç oldu.
Mayıs ayında ticaret uzlaşısı ile canlanma
Washington ve Pekin yönetimleri, nisan ayından bu yana karşılıklı uyguladıkları gümrük vergilerinde düşüşe giderek ticarette artan gerilimi yatıştırma yönünde adım attı. 14 Mayıs itibarıyla ABD’nin Çin mallarına uyguladığı gümrük vergilerini 90 gün süreyle %145’ten %30’a, Çin’in de ABD mallarına uyguladığı gümrük vergilerini %125’ten %10’a düşüreceği bildirildi.
Mayıs ayında tarife geriliminin yatışması piyasalara olumlu yansıdı. Mayıs ayında Dow Jones endeksi %4’e yakın, S&P 500 endeksi %6’dan fazla ve Nasdaq endeksi %9,6 değer kazandı. Bu ayda piyasaların yükselişinde, şirketlerin güçlü finansal sonuçlar açıklamaları ve ülke ekonomisinin dirençli kaldığına işaret eden verilerin resesyon korkularını yatıştırması da etkili oldu.
Haziran ayında da yükseliş devam etti
İsrail ve İran arasındaki ateşkesin ardından jeopolitik gerilime dair endişeler hafiflerken, ABD’nin daha düşük tarife oranlarıyla sonuçlanacak ticaret anlaşmalarına varacağına dair beklentiler ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) gelecek aylarda faiz indirimine gideceğine dair iyimserlik haziran ayında piyasalarda risk iştahını artırdı.
S&P 500 ile Nasdaq endeksleri 27 Haziran’da tüm zamanların en yüksek kapanış değerlerine ulaşırken, 30 Haziran’da da sırasıyla 6.204,95 ve 20.369,73 puanla kapanış rekorlarını tazeledi.
Böylece haziran ayında Dow Jones endeksi %4,3, S&P 500 endeksi yaklaşık %5 ve Nasdaq endeksi %6,6 yükseldi. Endekslerin ikinci çeyrek genelindeki artışı da sırasıyla %5, %10,6 ve %18 oldu. Endekslerin yılın ilk yarısındaki kazançları ise Dow Jones için %3,64, S&P 500 ve Nasdaq için de %5,5 olarak hesaplandı.
