ABD Baลkanฤฑ Donald Trump tarafฤฑndan uygulanan gรผmrรผk vergileri, kรผresel รงapta ลirketler iรงin trilyon dolarlฤฑk bir maliyet yรผkรผ oluลtururken bu yรผkรผn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑn kaรงฤฑnฤฑlmaz olarak tรผketicilere yansฤฑmasฤฑ bekleniyor.
S&P Globalโin yayฤฑmladฤฑฤฤฑ bir rapora gรถre, ticaret ve gรผmrรผk vergilerindeki dramatik deฤiลim nedeniyle ลirketler bu yฤฑl, yฤฑl baลฤฑnda beklediklerinden en az 1,2 trilyon dolar daha fazla kayฤฑp yaลayacak.
Perลembe gรผnรผ aรงฤฑklanan raporunda S&P, รผcret artฤฑลlarฤฑ, enerji fiyatlarฤฑ ve รถzellikle yapay zekรข altyapฤฑsฤฑndaki artan sermaye harcamalarฤฑ gibi diฤer maliyet faktรถrlerini de deฤerlendirmeye dahil etti. Ocak ayฤฑndaki tahminini revize eden S&P bu yฤฑl ลirket giderlerinin 53 trilyon dolar olacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
S&P’nin yaptฤฑฤฤฑ analiz, 130 trilyon dolarlฤฑk kรผresel hisse senedi piyasasฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk %85’ini temsil eden, 111 trilyon dolar deฤerinde 9.000’den fazla halka aรงฤฑk ลirketi takip eden 15.000’den fazla analistin tahminlerinden derlendi.
ลirketlerin kรขr marjlarฤฑnda sert daralma
Rapora gรถre, “Kรผresel kurumsal marj beklentileri, satฤฑล tarafฤฑ analistlerinin izlediฤi ลirketler arasฤฑnda yaklaลฤฑk %0,64 oranฤฑnda, yani 907 milyar dolarlฤฑk bir kรขr kaybฤฑyla keskin bir ลekilde daraldฤฑ.” Bu fark, gelir tahminlerindeki 600 milyar dolarlฤฑk artฤฑล ve kazanรง tahminlerindeki 300 milyar dolarlฤฑk dรผลรผลten kaynaklandฤฑ.
Satฤฑล tarafฤฑ analistleri; Walmart, Amazon ve Costco gibi dรผnyanฤฑn en bรผyรผk perakendecilerini kapsฤฑyor. Tahmini 907 milyar dolarlฤฑk kaybฤฑn yaklaลฤฑk รผรงte ikisi, yani 592 milyar dolarฤฑ, artan fiyatlar aracฤฑlฤฑฤฤฑyla doฤrudan tรผketicilere yansฤฑtฤฑlฤฑyor.
Geriye kalan รผรงte biri (315 milyar dolar) ise daha dรผลรผk kazanรงlar ลeklinde ลirketler tarafฤฑndan iรงsel olarak absorbe edildi. Ancak bu durum, “gerรงek รผretimin” dรผลtรผฤรผ, yani bu ลirketler tarafฤฑndan รผretilen mal miktarฤฑnฤฑn azaldฤฑฤฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Vergilerin toplam maliyeti artฤฑyor
Analiz sadece 9.000 halka aรงฤฑk ลirketi kapsamakla kalmadฤฑ; aynฤฑ zamanda “halka aรงฤฑk olmayan ลirketler” iรงin yaklaลฤฑk 155 milyar dolarlฤฑk ve รถzel sermaye ile risk sermayesi destekli ลirketler iรงin 123 milyar dolarlฤฑk artan tahmini giderleri de iรงeriyordu. S&P’nin bu raporuna gรถre, bu ek maliyetler toplamฤฑ 2025 yฤฑlฤฑna gelindiฤinde 1,2 trilyon dolara ulaลtฤฑ.
Gรผmrรผk vergileri kaynaklฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn yรผkรผnรผ kimin รผstlendiฤi konusundaki tartฤฑลmalar halen devam ediyor. Fed yetkilisi Christopher Waller Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ bir konuลmada, gรผmrรผk vergilerinin enflasyon รผzerindeki etkisinin sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤunu ve bu etkinin รงoฤunlukla yรผksek gelirli haneler tarafฤฑndan hissedildiฤini sรถyledi. Waller, harcama verilerinin gelir skalasฤฑnda enflasyonist etkinin รงok az olduฤunu ya da hiรง olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdiฤini ve fiyat baskฤฑlarฤฑnฤฑn daha az varlฤฑklฤฑ hanelerin satฤฑn alma gรผcรผnรผ รถnemli รถlรงรผde aลฤฑndฤฑrmadฤฑฤฤฑnฤฑ ekledi.
S&P’ye gรถre dรผลรผk gelirli aileler zorlanฤฑyor
Ancak TS Lombard analistleri, gรผmrรผk vergilerinin ekonomik etkisinin gelir dรผzeyine gรถre bรผyรผk farklฤฑlฤฑklar gรถsterdiฤini savunuyor. Analistler, zenginlerin bu durumdan bรผyรผk รถlรงรผde etkilenmediฤini ve gรผรงlรผ isteฤe baฤlฤฑ harcamalarฤฑna devam ettiฤini belirtirken, dรผลรผk ve orta gelirli hanelerin zorluklarฤฑn รงoฤunu รผstlendiฤini kaydetti. TS Lombard’dan Dario Perkins, durumu “zenginler parti yaparken, fakirler resesyon yaลฤฑyor” ลeklinde ifade etti.
Uzmanlar, gรผmrรผk vergilerinin genellikle “gerileyen vergi” iลlevi gรถrdรผฤรผnรผ, yani dรผลรผk gelirli tรผketicilerin fiyat artฤฑลlarฤฑndan orantฤฑsฤฑz bir ลekilde etkilendiฤini ifade ediyor. Quinnipiac รniversitesi’nden uluslararasฤฑ iลletme profesรถrรผ Mohammad Elahee, lรผks รผrรผnlerin gรผmrรผk vergilerinden baฤฤฑmsฤฑz olarak genellikle fiyat primini koruduฤunu sรถyledi. Elahee, “Bu tรผketiciler, satฤฑn alma davranฤฑลlarฤฑnฤฑ veya yaลam tarzlarฤฑnฤฑ รถnemli รถlรงรผde deฤiลtirmeden artan maliyetleri karลฤฑlayabilecek finansal esnekliฤe sahipler” dedi.
Gรผmrรผk vergileri en รงok dรผลรผk gelirlileri vuracak
Natixis CIB Americas’ฤฑn ekonomisti Christopher Hodge ise, dรผลรผk ve orta gelirli hanelerin maaลlarฤฑnฤฑn daha bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ hizmetlerden ziyade mallara (รงoฤu artฤฑk gรผmrรผk vergisine tabi) harcadฤฑklarฤฑ iรงin gรผmrรผk vergilerinin dรผลรผk gelirli kiลilerin gelirlerinin daha bรผyรผk bir yรผzdesini aldฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Hodge, “Mobilya, giyim, elektronik ve ev aletleri gibi gรผmrรผk tarifelerine duyarlฤฑ kategoriler, evlerini dรถลeyen ve รงocuk yetiลtiren genรง aileler ve orta gelirli haneler tarafฤฑndan yoฤun olarak tรผketiliyor” dedi.
Beyaz Saray ise Amerikan tรผketicileri รผzerindeki baskฤฑnฤฑn geรงici olacaฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Beyaz Saray sรถzcรผsรผ Kush Desai, “Baลkan ve yรถnetimin tutumu her zaman net olmuลtur: Amerikalฤฑlar, Amerika’yฤฑ son sฤฑraya iten bozuk statรผkoyu altรผst eden gรผmrรผk vergileri nedeniyle bir geรงiล dรถnemi yaลayabilir, ancak gรผmrรผk vergilerinin maliyeti nihayetinde yabancฤฑ ihracatรงฤฑlar tarafฤฑndan karลฤฑlanacaktฤฑr” dedi.
Ayrฤฑca ลirketlerin gรผmrรผk vergilerine yanฤฑt olarak tedarik zincirlerini deฤiลtirmeye ve รงeลitlendirmeye, buna รผretimlerini Amerika Birleลik Devletleri’ne kaydฤฑrmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ da ekledi. S&P raporu, kurumsal kรขr kaybฤฑ tahmininin “son derece muhafazakar” olduฤunu ve 1,2 trilyon dolarฤฑn bir tavan deฤil, bir taban olarak gรถrรผlmesi gerektiฤini vurguladฤฑ.
