ABD Başkanı Donald Trump tarafından uygulanan gümrük vergileri, küresel çapta şirketler için trilyon dolarlık bir maliyet yükü oluştururken bu yükün büyük bir kısmının kaçınılmaz olarak tüketicilere yansıması bekleniyor.
S&P Global’in yayımladığı bir rapora göre, ticaret ve gümrük vergilerindeki dramatik değişim nedeniyle şirketler bu yıl, yıl başında beklediklerinden en az 1,2 trilyon dolar daha fazla kayıp yaşayacak.
Perşembe günü açıklanan raporunda S&P, ücret artışları, enerji fiyatları ve özellikle yapay zekâ altyapısındaki artan sermaye harcamaları gibi diğer maliyet faktörlerini de değerlendirmeye dahil etti. Ocak ayındaki tahminini revize eden S&P bu yıl şirket giderlerinin 53 trilyon dolar olacağını öngörüyor.
S&P’nin yaptığı analiz, 130 trilyon dolarlık küresel hisse senedi piyasasının yaklaşık %85’ini temsil eden, 111 trilyon dolar değerinde 9.000’den fazla halka açık şirketi takip eden 15.000’den fazla analistin tahminlerinden derlendi.
Şirketlerin kâr marjlarında sert daralma
Rapora göre, “Küresel kurumsal marj beklentileri, satış tarafı analistlerinin izlediği şirketler arasında yaklaşık %0,64 oranında, yani 907 milyar dolarlık bir kâr kaybıyla keskin bir şekilde daraldı.” Bu fark, gelir tahminlerindeki 600 milyar dolarlık artış ve kazanç tahminlerindeki 300 milyar dolarlık düşüşten kaynaklandı.
Satış tarafı analistleri; Walmart, Amazon ve Costco gibi dünyanın en büyük perakendecilerini kapsıyor. Tahmini 907 milyar dolarlık kaybın yaklaşık üçte ikisi, yani 592 milyar doları, artan fiyatlar aracılığıyla doğrudan tüketicilere yansıtılıyor.
Geriye kalan üçte biri (315 milyar dolar) ise daha düşük kazançlar şeklinde şirketler tarafından içsel olarak absorbe edildi. Ancak bu durum, “gerçek üretimin” düştüğü, yani bu şirketler tarafından üretilen mal miktarının azaldığı anlamına geliyor.
Vergilerin toplam maliyeti artıyor
Analiz sadece 9.000 halka açık şirketi kapsamakla kalmadı; aynı zamanda “halka açık olmayan şirketler” için yaklaşık 155 milyar dolarlık ve özel sermaye ile risk sermayesi destekli şirketler için 123 milyar dolarlık artan tahmini giderleri de içeriyordu. S&P’nin bu raporuna göre, bu ek maliyetler toplamı 2025 yılına gelindiğinde 1,2 trilyon dolara ulaştı.
Gümrük vergileri kaynaklı fiyat artışlarının yükünü kimin üstlendiği konusundaki tartışmalar halen devam ediyor. Fed yetkilisi Christopher Waller Perşembe günü yaptığı bir konuşmada, gümrük vergilerinin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu ve bu etkinin çoğunlukla yüksek gelirli haneler tarafından hissedildiğini söyledi. Waller, harcama verilerinin gelir skalasında enflasyonist etkinin çok az olduğunu ya da hiç olmadığını gösterdiğini ve fiyat baskılarının daha az varlıklı hanelerin satın alma gücünü önemli ölçüde aşındırmadığını ekledi.
S&P’ye göre düşük gelirli aileler zorlanıyor
Ancak TS Lombard analistleri, gümrük vergilerinin ekonomik etkisinin gelir düzeyine göre büyük farklılıklar gösterdiğini savunuyor. Analistler, zenginlerin bu durumdan büyük ölçüde etkilenmediğini ve güçlü isteğe bağlı harcamalarına devam ettiğini belirtirken, düşük ve orta gelirli hanelerin zorlukların çoğunu üstlendiğini kaydetti. TS Lombard’dan Dario Perkins, durumu “zenginler parti yaparken, fakirler resesyon yaşıyor” şeklinde ifade etti.
Uzmanlar, gümrük vergilerinin genellikle “gerileyen vergi” işlevi gördüğünü, yani düşük gelirli tüketicilerin fiyat artışlarından orantısız bir şekilde etkilendiğini ifade ediyor. Quinnipiac Üniversitesi’nden uluslararası işletme profesörü Mohammad Elahee, lüks ürünlerin gümrük vergilerinden bağımsız olarak genellikle fiyat primini koruduğunu söyledi. Elahee, “Bu tüketiciler, satın alma davranışlarını veya yaşam tarzlarını önemli ölçüde değiştirmeden artan maliyetleri karşılayabilecek finansal esnekliğe sahipler” dedi.
Gümrük vergileri en çok düşük gelirlileri vuracak
Natixis CIB Americas’ın ekonomisti Christopher Hodge ise, düşük ve orta gelirli hanelerin maaşlarının daha büyük bir kısmını hizmetlerden ziyade mallara (çoğu artık gümrük vergisine tabi) harcadıkları için gümrük vergilerinin düşük gelirli kişilerin gelirlerinin daha büyük bir yüzdesini aldığını açıkladı. Hodge, “Mobilya, giyim, elektronik ve ev aletleri gibi gümrük tarifelerine duyarlı kategoriler, evlerini döşeyen ve çocuk yetiştiren genç aileler ve orta gelirli haneler tarafından yoğun olarak tüketiliyor” dedi.
Beyaz Saray ise Amerikan tüketicileri üzerindeki baskının geçici olacağını belirtiyor. Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai, “Başkan ve yönetimin tutumu her zaman net olmuştur: Amerikalılar, Amerika’yı son sıraya iten bozuk statükoyu altüst eden gümrük vergileri nedeniyle bir geçiş dönemi yaşayabilir, ancak gümrük vergilerinin maliyeti nihayetinde yabancı ihracatçılar tarafından karşılanacaktır” dedi.
Ayrıca şirketlerin gümrük vergilerine yanıt olarak tedarik zincirlerini değiştirmeye ve çeşitlendirmeye, buna üretimlerini Amerika Birleşik Devletleri’ne kaydırmaya başladığını da ekledi. S&P raporu, kurumsal kâr kaybı tahmininin “son derece muhafazakar” olduğunu ve 1,2 trilyon doların bir tavan değil, bir taban olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
