Sri Lanka‘da ekonomi tamamen รงรถktรผ. Ancak bu bir anda olmadฤฑ ve adฤฑm adฤฑm geldi. IMF, gรถrรผลmelerin devam edeceฤini aรงฤฑkladฤฑ; ancak borรง krizine sรผrรผklenen รผlke ile henรผz bir kredi anlaลmasฤฑ imzalanmฤฑล deฤil.
Sri Lanka Baลbakanฤฑ Ranil Wickremesinghe, geรงen hafta รผlke ekonomisinin tamamen รงรถktรผฤรผnรผ ve acilen uluslararasฤฑ desteฤe ihtiyaรง olduฤunu sรถyledi.
En bรผyรผk alacaklฤฑsฤฑ รin olan Sri Lanka’nฤฑn Hindistan’a borรงlarฤฑ da artฤฑyor.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Sri Lanka ekonomisi; Covid pandemisi, Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgaliyle birlikte yรผkselen enerji fiyatlarฤฑ ve popรผlist vergi indirimleri sonrasฤฑnda krize girdi.ย
Dรถviz rezervi kalmadฤฑ
Dรถviz rezervi kalmayan รผlkede artan enflasyon nedeniyle ilaรง, yakฤฑt ve diฤer temel tรผketim maddeleri bulunamฤฑyor.
Baลkent Kolombo’da kentin en yaygฤฑn ulaลฤฑm aracฤฑ olan triportรถr ve diฤer araรงlar benzin istasyonlarฤฑnฤฑn รถnรผnde uzun kuyruklar oluลturdu.
22 milyon nรผfuslu Sri Lanka’da halk, yakฤฑttan gฤฑdaya temel ihtiyaรง รผrรผnlerine eriลimde bรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑ yaลฤฑyor.
Hindistan, Sri Lanka’ya baharda 40 bin ton dizel yakฤฑt gรถnderdi. Sri Lanka hรผkรผmeti, Hindistan ฤฐhracat Kredi Bankasฤฑ’ndan (Eximbank) 500 milyon dolar borรง istedi. Hindistan daha รถnce de Sri Lanka’ya 500 milyon dolar ihracat kredisi ve 200 milyon dolar da borรง vermiลti.
Sri Lanka’da benzine ve mazota รผst รผst รงok bรผyรผk oranlarda zamlar yapฤฑldฤฑ.
Resmi verilere gรถre Sri Lanka’da yฤฑllฤฑk enflasyon Nisan’da yaklaลฤฑk yรผzde 34’tรผ. Ancak uzmanlar gerรงek enflasyonun yรผzde 122 olduฤunu sรถylรผyor.
รlkede yฤฑlฤฑn ilk altฤฑ ayฤฑnda petrol fiyatlarฤฑ yรผzde 137, mazot fiyatlarฤฑ yรผzde 230 arttฤฑ.
Hรผkรผmet Sรถzcรผsรผ Bandula Gunawardana, bahar aylarฤฑnda borรงlarฤฑnฤฑn yeniden yapฤฑlandฤฑrmasฤฑnฤฑ mรผzakere etmek รผzere yeni danฤฑลmanlar gรถrevlendirdiklerini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ. Bu amaรงla Fransa merkezli Lazard ve uluslararasฤฑ hukuk firmasฤฑ Clifford Chance ile anlaลฤฑldฤฑ.
Ancak รผlkede bu dรถnemde IMF ile acil kurtarma paketi gรถrรผลmeleri yรผrรผtecek bir maliye bakanฤฑ yoktu.
Sri Lanka basฤฑnฤฑna gรถre รผlke Mart ayฤฑ sonunda Hindistan ile yaklaลฤฑk 1 milyar dolar borรง almak รผzere anlaลฤฑlmฤฑลtฤฑ.
รlkenin, pandemi dรถneminde halen 2,8 milyar dolar kredi aldฤฑฤฤฑ รin’den 2,5 milyar dolara kadar ek kredi istediฤi de basฤฑnda yer alan haberler arasฤฑnda.
Karลฤฑlฤฑฤฤฑnda รin ve Hindistan’ฤฑn kendi gรผvenlik รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ รถnceliklendiren ve Sri Lanka’nฤฑn startejik sektรถrlerinde sรถz sahibi olmasฤฑnฤฑ saฤlayan koลullar รถne sรผrdรผฤรผ belirtiliyor.
Bununla birlikte Hindistan, รin’i Sri Lanka’yฤฑ borรง tuzaฤฤฑna dรผลรผrmekle de suรงluyor.
รin’e olan borรงlarฤฑ Nisan 2021 itibarฤฑyla Sri Lanka’nฤฑn 35 milyar dolarlฤฑk dฤฑล borcunun yรผzde 10’unu oluลturuyordu. Ancak รin’e toplam borcun kamu kurumlarฤฑ ve merkez bankasฤฑ borรงlarฤฑ dahil edildiฤinde bu sayฤฑnฤฑn รงok รผstรผnde olabileceฤi belirtiliyor.
Sri Lanka, รin’den borรงlarฤฑnฤฑ yeniden yapฤฑlandฤฑrmasฤฑnฤฑ istiyor buna karลฤฑlฤฑk รin, benzer bir durumun alacaklฤฑ olduฤu diฤer รผlkelerde tekrarlanmasฤฑ riskine karลฤฑlฤฑk bu teklife mesafeli gรถrรผnรผyor.
Sri Lanka รin’i eleลtirenler tarafฤฑndan “borรง tuzaฤฤฑ” argรผmanฤฑ konusunda sฤฑklฤฑkla yinelenen bir รถrnek. Buna karลฤฑn araลtฤฑrmalar “borรง tuzaฤฤฑ” anlatฤฑsฤฑnฤฑn geรงerli olduฤunu destekleyecek รถrnekler bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
รin’in diฤer รผlkelere borรง verip, รผlkelerin borรงlarฤฑnฤฑ geri รถdeyemedikleri durumlarda kilit รถnemdeki varlฤฑklarฤฑna el koyduฤu iddiasฤฑ, Pekin tarafฤฑndan uzun sรผredir reddedilen bir suรงlama.
Fakat Batฤฑlฤฑ borรง verenlerle kฤฑyaslandฤฑฤฤฑnda รin’in dรผnya genelinde รผlkelere verdiฤi kredilerde hฤฑzlฤฑ bir artฤฑล gรถze รงarpฤฑyor.
Sฤฑrada hangi รผlkeler var?
ABD merkezli yatฤฑrฤฑm bankasฤฑ JP Morgan tarafฤฑndan yayฤฑmlanan yeni bir rapora gรถre Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgali sonucunda รงฤฑkan savaลฤฑn tetiklediฤi borรง krizi Sri Lanka’dan sonra Maldivler, Bahamalar, Belize, Senagal, Rwanda, Rwanda, Grenada ve Etiyopya’yฤฑ etkisi altฤฑna alabilir.
Rapora gรถre, gฤฑda ve enerji ithalatฤฑnda bรผyรผk oranda dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ bu รผlkeler, 2023 sonunda rezervlerini tรผketme riskiyle karลฤฑ karลฤฑya.
Enflasyonla mรผcadele kapsamฤฑnda dรผnya รงapฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑn artma eฤiliminde olmasฤฑ borรงlanma maliyetlerini artฤฑyor.
Sri Lanka’da aylardฤฑr Cumhurbaลkanฤฑ Gotabaya Rajapaksa ve yรถnetimdeki aile รผyelerine karลฤฑ protesto gรถsterileri dรผzenleniyor.
Krizden รงฤฑkฤฑล yolu arayanlar รผlkeden yasa dฤฑลฤฑ yollarla kaรงmaya รงalฤฑลฤฑyor.
