Elon M๏ปฟusk, geรงtiฤimiz gรผnlerde kendi uzay endรผstrisi ลirketi SpaceXโin, Ukrayna’nฤฑn Starlink kullanฤฑmฤฑnฤฑ “sonsuza kadar finanse etmeye devam edemeyeceฤini” sรถylemiลti.
U๏ปฟyduya dayalฤฑ olan bu sistem, savaลla birlikte Ukrayna ordusu ve hรผkรผmeti iรงin รถnemli bir araรง haline geldi.
Starlink nedir ve nasฤฑl รงalฤฑลฤฑr?
Starlink, geniล uydu aฤlarฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑyla internet hizmeti veriyor.
A๏ปฟmacฤฑ, eriลimin zor olduฤu bรถlgelerde yaลayan insanlara yรผksek hฤฑzlฤฑ internet saฤlamak.
Uydular, baฤlantฤฑyฤฑ olabildiฤince hฤฑzlฤฑ hale getirmek iรงin alรงak yรถrรผngeye yerleลtiriliyor.
S๏ปฟtarlink 2018’den beri uzaya 3 bin kadar uydu yerleลtirdi. Pocket-lint teknoloji sitesinin yayฤฑn yรถnetmeni Chris Hall, bunun 10 ila 12 bine yรผkselebileceฤini sรถylรผyor.
“๏ปฟUydu kullanmak รงรถl ya da daฤ gibi รผcra bรถlgelere internet baฤlantฤฑsฤฑ saฤlarken ortaya รงฤฑkan problemleri รงรถzรผyor” diyen Hall, “O bรถlgelere ulaลmak iรงin kablolar ve direkler gibi geniล miktarda bir alt yapฤฑ gereksinimini bypass ediyor” ifadelerini kullanฤฑyor.
Starlink Ukrayna’ya nasฤฑl fayda saฤlฤฑyor?
Rus gรผรงleri Ukrayna’da ilerlerken, รผlkedeki internet ve mobil hizmetlerini kapatฤฑyordu.
Elon Musk, Rus gรผรงleri topraklarฤฑna girdikten kฤฑsa bir sรผre sonra Ukrayna’ya Starlink hizmeti saฤlamaya baลladฤฑ.
Musk ลimdiye kadar y๏ปฟaklaลฤฑk 20 bin รงanak ve modem setinin Ukrayna’ya gรถnderildiฤini sรถylรผyor.
U๏ปฟkrayna Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mikaylo Fedorov, Rusya’nฤฑn fรผze saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan temel hizmetlerin yeniden kurulmasฤฑnda Starlink’in vazgeรงilmez olduฤunu sรถylรผyor.
Fedorov, Twitter รผzerinden, e๏ปฟnerji ve iletiลim altyapฤฑsฤฑna karลฤฑ Rusya’nฤฑn gerรงekleลtirdiฤi saldฤฑrฤฑlarฤฑn ardฤฑndan Starlink sayesinde bu kritik bรถlgelerdeki baฤlantฤฑlarฤฑn hฤฑzlฤฑca tamir edildiฤini de yazdฤฑ.
U๏ปฟkrayna, Starlink’i savaล alanฤฑnda da kullanฤฑyor.
Londra’daki Kings College’tan savunma รงalฤฑลmalarฤฑ araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Dr. Marina Miron, “Ukrayna kuvvetleri Starlink’i, รถrneฤin karargahla cephedeki askerler arasฤฑnda, iletiลim kurmak iรงin kullanฤฑyor” diyor ve ekliyor:
“๏ปฟSinyalleri sฤฑradan radyo sinyalleri gibi engellenmiyor ve kiti kurmak sadece 15 dakika alฤฑyor.”
E๏ปฟlon Musk neden Ukrayna’ya Starlink saฤlamayฤฑ bฤฑrakmakla tehdit ediyor?
E๏ปฟkim ayฤฑ baลฤฑnda, Elon Musk Ukrayna’ya Kฤฑrฤฑm’ฤฑ Rusya’ya bฤฑrakmayฤฑ ve Rusya’nฤฑn iลgal ettiฤi bรถlgelerde referandum yapmasฤฑna izin verilmesini รถnerdi.
U๏ปฟkraynalฤฑ bir konsolos ise kรผfรผrlรผ bir ลekilde susmasฤฑnฤฑ sรถyledi.
M๏ปฟusk buna, Rusya’nฤฑn iลgali baลladฤฑฤฤฑndan beri Ukrayna’ya Starlink saฤlamanฤฑn ve onlarฤฑ etkisiz hale getirmek isteyen Ruslarla savaลmanฤฑn kendisine 80 milyon dolara mal olduฤunu sรถyleyerek cevap verdi. Bu parayฤฑ รถdemeye devam etmeyeceฤini ekledi.
B๏ปฟunun yerine, finansmanฤฑn ABD hรผkรผmetinden olmasฤฑ gerektiฤini de belirtti.
Y๏ปฟine de Musk 15 Ekim’de “Starlink hala para kaybediyor olsa da Ukrayna hรผkรผmetine รผcretsiz hizmet vermeye devam edeceฤiz” ลeklinde tweet attฤฑ.
S๏ปฟtarlink’i dรผnyanฤฑn baลka yerlerinde kimler kullanabilir?
Starlink, รงoฤu Kuzey Amerika, Avrupa, Avustralya, Yeni Zelanda ve รงevre adalarda olmak รผzere 40 รผlkede hane ve iลyerlerinde hizmet veriyor.
A๏ปฟncak diฤer internet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑyla kฤฑyaslayฤฑnca Starlink hiรง de ucuz deฤil.
Uydulara baฤlanmak iรงin gerekli olan รง๏ปฟanak ve modem 599 dolar, aylฤฑk kullanฤฑm รผcreti ise 110 dolar.
ล๏ปฟirket, ลimdiye kadar 700 bin abonesi olduฤunu sรถylรผyor.
Londra Uzay Politikasฤฑ ve Hukuku Enstitรผsรผ’nden Prof. Said Mosteshar, geliลmiล dรผnyanฤฑn รงoฤunda zaten iyi bir internet baฤlantฤฑsฤฑ olduฤunu vurguluyor:
“๏ปฟStarlink pazar payฤฑnฤฑn kรผรงรผk bir parรงasฤฑna bel baฤlฤฑyor.”
Starlink, g๏ปฟelecek yฤฑl kapsama alanฤฑnฤฑ Afrika ile Gรผney Amerika genelinde ve Asya’nฤฑn internet baฤlantฤฑsฤฑ daha sorunlu olan bรถlgelerine de geniลletmeyi planlฤฑyor.
Hall, “Starlink’in fiyatlarฤฑ Afrika’daki pek รงok hane iรงin fazla yรผksek olabilir” diyor.
“Ancak uzak yerlerdeki okullar ve hastanelerdeki baฤlantฤฑ iรงin รถnemli bir rol oynayabilir” sรถzlerini de ekliyor.
Starlink uzay รงรถpรผ yaratฤฑyor mu?
Starlink Alรงak Dรผnya Yรถrรผngesi’nde (ADY) uydularฤฑ olan tek internet saฤlayฤฑcฤฑ deฤil.
A๏ปฟmazon da ADY’ye binlerce Kuiper uydusu yerleลtirmeyi planlฤฑyor, OneWeb de bir sรผredir bunu yapฤฑyor.
Said Mosteshar, “A๏ปฟDY’ye uydu yerleลtirmek sorunlara yol aรงabilir” diyor:
“Uydular diฤer araรงlara รงarpabilir ve burada bir enkaz oluลturabilir. Bunlar da yรผksek hฤฑzda giderken daha รงok zarar verebilir.”
ล๏ปฟimdiye kadar Starlink uydularฤฑ pek รงok kazadan kฤฑl payฤฑ kurtuldu. Bir keresinde รin uzay istasyonuyla neredeyse รงarpฤฑลacaktฤฑ.
Portsmouth รniversitesi’nden uzay proje yรถneticisi Dr. Lucinda King, “Kazalardan arta kalan kalan parรงalar artarsa, bu alรงak yรถrรผngeyi kullanฤฑlamaz hale getirebilir” diyor ve ลunlarฤฑ ekliyor:
“๏ปฟVe biz de hiรงbir zaman alรงak yรถrรผngeden, navigasyon uydularฤฑ ve telekom uydularฤฑnฤฑn bulunduฤu yรผksek yรถrรผngeye รงฤฑkamayabiliriz”.
S๏ปฟtarlink’in uydularฤฑ astronomlar iรงin de sorun yaratฤฑyor.
G๏ปฟรผn doฤumu ve batฤฑลฤฑnda gรถzle gรถrรผnรผr durumdalar ancak gรผneล kanatlarฤฑnฤฑ parlatฤฑyor. Bu da teleskop gรถrรผntรผsรผnde ฤฑลฤฑnlara yol aรงฤฑyor, yฤฑldฤฑzlarฤฑn ve gezegenlerin gรถrรผntรผsรผnรผ bozuyor.
Starlink ise, yรผzeylerini daha az parlak yaparak uydularฤฑndaki parlamayฤฑ dรผลรผrmeyi denediฤini sรถylรผyor.
