Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu’nun (TรฤฐK) aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ verilere gรถre, gayrisafi yurtiรงi hasฤฑla (GSYH) da yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde bir รถnceki รงeyreฤe gรถre yรผzde 1,4 bรผyรผdรผ.
Cumhurbaลkanฤฑ ve AKP Genel Baลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, Salฤฑ gรผnรผ partisinin meclis grup toplantฤฑsฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada bรผyรผme oranฤฑna deฤindi, bu oranฤฑn ‘bรผyรผme ortalamasฤฑ yรผzde 2,4 olan Avrupa Birliฤi’nden bile yรผksek olduฤunu’ vurguladฤฑ.
Erdoฤan, “Yรผzde 5’lik bรผyรผme oranฤฑ ile G20 รผlkeleri arasฤฑnda รin ve Hindistan’ฤฑn ardฤฑndan รผรงรผncรผ sฤฑrada geliyoruz. Arada รงok da bรผyรผk bir fark yok. (Bรผyรผme oranฤฑ ile)Geleceฤimize olan gรผvenimiz daha da artฤฑrmฤฑลtฤฑr. Tรผrk ekonomisinin artฤฑk รถyle ufak tefek sarsฤฑntฤฑlarla dengesinin bozulmayacak kadar gรผรงlรผ olduฤunu geรงen sene kanฤฑtladฤฑk” ifadesini kullandฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ, aynฤฑ zamanda uluslararasฤฑ kredi derecelendirme kuruluลlarฤฑna da deฤinerek, “Bรผyรผme oranฤฑ beklentilerin altฤฑnda รงฤฑksaydฤฑ hemen harekete geรงecek kredi derecelendirme kuruluลlarฤฑnฤฑn ne yapacaฤฤฑnฤฑ merak ediyoruz” dedi.
Mal ve hizmet ihracatฤฑ en hฤฑzlฤฑ bรผyรผyen kalem
TรฤฐK’in aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ verilerin detaylarฤฑna baktฤฑฤฤฑmฤฑzda ise yรผzde 10,6 ile mal ve hizmet ihracatฤฑnฤฑn bir รถnceki yฤฑla gรถre en hฤฑzlฤฑ bรผyรผyen alt kalem olduฤunu gรถrรผyoruz.
Devletin nihai tรผketim harcamalarฤฑ kalemi ise bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 9,4 bรผyรผdรผ. Bir รถnceki yฤฑla gรถre hanehalklarฤฑnฤฑn nihai tรผketim harcamalarฤฑ yรผzde 5,1 yรผkselirken, gayrisafi sabit sermaye oluลumunun artฤฑลฤฑ ise yรผzde 2,2’de kaldฤฑ.
Bazฤฑ ekonomistler ise yรผksek gelen verinin Tรผrkiye ekonomisinin 2017 bรผyรผmesi iรงin olumlu olduฤunu ancak yatฤฑrฤฑm kaleminin gรผรงsรผz gelmesinin uzun vadede ekonomik gรถrรผnรผmde sฤฑkฤฑntฤฑya yol aรงacaฤฤฑna dikkat รงekiyor.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan ekonomist รzlem Derici ลengรผl, bรผyรผme verisinin yรผzde 4,3 gelmesini beklediฤini, TรฤฐK’in aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ verinin ise beklentisinden รงok daha yรผksek olduฤunu vurguluyor.
Spinn Danฤฑลmanlฤฑk Kurucu Ortaฤฤฑ Derici, inลaat sektรถrรผ, รถzel tรผketim ve ihracatฤฑn bรผyรผmeyi taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ aktarฤฑyor:
“Dฤฑล talebin ve รถzel tรผketimin kuvvetli geleceฤini dรผลรผnรผyordum. Kamu tarafฤฑndaki katkฤฑnฤฑn ise bu kadar yรผksek olmasฤฑnฤฑ beklemiyordum. Toplam bรผyรผmeyi kamu tรผketiminin taลฤฑdฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
“Bir de tabii ki inลaat. ฤฐmalat sanayi yatฤฑrฤฑmlarฤฑnda bir dรผลรผล gรถrรผlรผrken inลaatฤฑn bรผyรผmeyi taลฤฑdฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.”
Geรงen yฤฑlฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤinde daralma yaลanmฤฑลken bu รงeyrekte yรผzde 5’lik bir bรผyรผme yakalanmasฤฑnฤฑn olumlu olduฤunu vurgulayan Derici’ye gรถre bunda kamu tarafฤฑndan verilen teลviklerin rolรผ bรผyรผk.
Tรผrkiye ekonomisi 2016’nฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤinde yedi yฤฑl aradan sonra ilk defa daralma kaydederek yรผzde 1,3 kรผรงรผlmรผลtรผ. Tรผrkiye ekonomisi 2016 yฤฑlฤฑnda ise genel olarak yรผzde 2,9 bรผyรผmรผลtรผ.
‘Rakamlarฤฑn tahmin edilememesi bir sorun’
BBC Tรผrkรงe’nin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan ekonomist Haluk Bรผrรผmcekรงi ise bรผyรผme rakamฤฑnda yukarฤฑ yรถnlรผ bir sรผrpriz olduฤuna dikkat รงekiyor.
Bรผrรผmcekรงi Araลtฤฑrma ve Danฤฑลmanlฤฑk Kurucusu Bรผrรผmcekรงi’ye gรถre bรผyรผme rakamlarฤฑnฤฑn artฤฑk tahmin edilememesi bir sorun ve bunun araลtฤฑrฤฑlmasฤฑ gerekiyor.
Bรผrรผmcekรงi, verinin incelendiฤinde ise รถzel tรผketim ve kamu tรผketiminin bรผyรผmede artฤฑลฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Reuters haber ajansฤฑnฤฑn 19 ekonomistin katฤฑlฤฑmฤฑ ile yaptฤฑฤฤฑ ankete gรถre bรผyรผmenin bu yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde yรผzde 4 olmasฤฑ bekleniyordu.
Bloomberg anketine katฤฑlan uzmanlarฤฑn beklentisi ise ekonominin ilk รงeyrekte yรผzde 3,5’lik bir bรผyรผme kaydetmesi yรถnรผndeydi.
‘Mali teลvikler etkili oldu’
Maliye Bakanฤฑ Naci Aฤbal da bรผyรผme oranฤฑnฤฑn yรผksek gelmesinde geรงici vergi indirimleri, istihdam destekleri ve mali teลviklerin etkili olduฤunu dile getirdi:
“รzel tรผketim harcamalarฤฑ, yaptฤฑฤฤฑmฤฑz dรถnemsel vergi indirimleri รถnรผmรผzdeki รงeyreklerde de ekonomik bรผyรผmeyi desteklemeye devam edecektir.
“Bugรผn (Pazartesi) aรงฤฑklanan bรผyรผme verisi; hรผkรผmet olarak uygulamaya koyduฤumuz geรงici vergi indirimleri, Kredi Garanti Fonu, KOSGEB, prim รถtelemesi, yatฤฑrฤฑm teลvikleri ve istihdam destekleri gibi mali teลviklerin ne kadar yerinde olduฤunu bir kez daha gรถstermiลtir.”
Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek ise NTV kanalฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ‘Tรผrkiye’nin tekrar yรผzde 5 ve รผzeri bรผyรผme patikasฤฑna oturabileceฤini’ dile getirdi:
“Burada esas soru sรผrdรผrรผlebilirlik konusu. Bizim yatฤฑrฤฑm seferberliฤimiz, inanฤฑyorum ki daha gรผรงlรผ bir ลekilde kendisini hissettirecek. ฤฐstihdamda gรผรงlรผ bir toparlanma var, bu daha da devam edecek. Kredi artฤฑลฤฑ kฤฑsmen Kredi Garanti Fonu (KGF) ile iliลkili, tabii bu seviyede, bu hฤฑzda devam etmeyebilir.”
‘Kamu tรผketimiyle bรผyรผme sรผrdรผrรผlebilir deฤil’
Ekonomist รzlem Derici ise kamu tรผketimiyle bรผyรผmenin teลvik edilmesinin sรผrdรผrรผlebilir olmadฤฑฤฤฑna dikkat รงekiyor. Derici’nin bรผyรผme kompozisyonundaki kฤฑrฤฑlganlฤฑklar ile uyarฤฑlarฤฑ ลu ลekilde:
“Saฤlฤฑklฤฑ bรผyรผme dediฤimiz zaman ihracat ve yatฤฑrฤฑm kaynaklฤฑ olmasฤฑnฤฑ istiyoruz. Bu aรงฤฑdan ihracatฤฑn katkฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrmek รถnemli.
“รte yandan bakฤฑyoruz, bรผyรผmedeki 5 puanฤฑn 1,3 puanฤฑ kamu harcamalarฤฑndan kaynaklanmฤฑล. Ama kamu tรผketimiyle bunun sรผrdรผrebilir olmasฤฑ mรผmkรผn deฤil. Geรงici olarak destek vermek adฤฑna oluลturulmuล bir katkฤฑ bu.
“ฤฐhracat ve รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmฤฑ aฤฤฑrlฤฑklฤฑ bir bรผyรผme kompozisyonuna dรถnmemiz lazฤฑm. Henรผz bunu gerรงekleลtiremediฤimiz, mali teลvikler ve istihdam seferberliฤi paralelinde tรผketim artฤฑลฤฑ kanalฤฑyla bรผyรผmeyi gerรงekleลtirdiฤimiz iรงin kฤฑrฤฑlganlฤฑklarฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum.”
‘Bu lokomotifler seneye durabilir’
Derici, ayrฤฑca inลaat sektรถrรผnรผn da doygunluฤa varmak รผzere olduฤunu, bu yรผzden bu sektรถrรผn bรผyรผmeyi uzun vadede destekleyemeyeceฤini dรผลรผnรผyor. Derici’ye gรถre yatฤฑrฤฑm ortamฤฑnฤฑn iyileลtirilmesi ve Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn sฤฑkฤฑ para politikasฤฑnฤฑ sรผrdรผrmesi yapฤฑlmasฤฑ gerekenlerin baลฤฑnda geliyor.
Ekonomist Bรผrรผmcekรงi de aynฤฑ ลekilde kamu teลvikleriyle ekonomiyi desteklemenin geรงici olduฤuna dikkati รงekiyor.
Bรผrรผmcekรงi, รถncรผ gรถstergelerden ikinci รงeyreฤin ve bรผtรผn yฤฑl bรผyรผmesinin iyi geleceฤinin anlaลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ancak รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn kรถtรผ gitmesinin uzun vadede sorunlu olduฤunu vurguluyor.
“รzellikle geรงen yฤฑldaki daralmadan sonra รถzel tรผketimi teลvik edici tedbirlerin alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Bรผtรงenin aรงฤฑk vermesinin bu tedbirler ile kamu harcamalarฤฑnฤฑn yatฤฑrฤฑm olarak artmasฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผrsek bu durumun geรงici olduฤu dรผลรผnรผlebilir” diyen Bรผrรผmcekรงi’ye gรถre ‘bu lokomotifler bu yฤฑl iรงin olmasa da gelecek yฤฑl durma’ noktasฤฑna gelebilir. (BBC Tรผrkรงe)
