Tรผrkiye ve Azerbaycan tarafฤฑndan yapฤฑmฤฑ 3 yฤฑldฤฑr sรผren Trans Anadolu Doฤalgaz Boru Hattฤฑ’nฤฑn (TANAP) salฤฑ gรผnรผ tรถrenle hizmete aรงฤฑlacak.
TANAP ile Azerbaycan’ฤฑn Hazar Denizi’ndeki ลah Deniz 2 Gaz Sahasฤฑ ve Hazar Denizi’nin gรผneyindeki diฤer sahalarda รผretilen doฤalgazฤฑn รถncelikle Tรผrkiye’ye, ardฤฑndan Avrupa’ya taลฤฑnmasฤฑ hedefleniyor.
Eskiลehir’de 12 Haziran Salฤฑ gรผnรผ Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn himayelerinde dรผzenlenecek TANAP’ฤฑn aรงฤฑlฤฑล tรถrenine, paydaล ve dost รผlkelerden devlet ve hรผkรผmet baลkanlarฤฑ ile enerji bakanlarฤฑ, enerji ลirketlerinin yรถneticileri ve รผst dรผzey bรผrokratlar katฤฑlacak.
TANAP, Tรผrkiye-Gรผrcistan sฤฑnฤฑrฤฑnda Ardahan’ฤฑn Posof ilรงesi Tรผrkgรถzรผ kรถyรผnden baลlayarak Kars, Erzurum, Erzincan, Bayburt, Gรผmรผลhane, Giresun, Sivas, Yozgat, Kฤฑrลehir, Kฤฑrฤฑkkale, Ankara, Eskiลehir, Bilecik, Kรผtahya, Bursa, Balฤฑkesir, รanakkale, Tekirdaฤ ve Edirne olmak รผzere 20 il ve 67 ilรงeden geรงecek.
Toplam uzunluฤu bin 850 kilometre olan TANAP, Yunanistan sฤฑnฤฑrฤฑnda Edirne’nin ฤฐpsala ilรงesinde son bulacak ve bu noktadan Avrupa รผlkelerine doฤalgaz aktaracak TAP Doฤalgaz Boru Hattฤฑ’na baฤlanacak.
Yฤฑllฤฑk toplam kapasitesi 16 milyar metrekรผp olacak proje ile 10 milyar metrekรผp doฤalgazฤฑn Avrupa’ya, 6 milyar metrekรผpรผn ise Tรผrkiye’ye taลฤฑnmasฤฑ hedefleniyor.
ฤฐlk etapta Boru Hatlarฤฑ ile Petrol Taลฤฑma Aล (BOTAล) Eskiลehir’den 2019 Haziran’a kadar 2 milyar metrekรผp gaz alabilecek ve bu miktar her yฤฑl 2 milyar metrekรผp artฤฑrฤฑlarak 2021’de 6 milyar metrekรผpe ulaลacak.
TARฤฐHฤฐ PROJEDE YAลANANLAR
TANAP’ta ilk adฤฑm Tรผrkiye Cumhuriyeti Hรผkรผmeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hรผkรผmeti arasฤฑnda 24 Aralฤฑk 2011’de imzalanan mutabakat zaptฤฑ ile atฤฑldฤฑ. Bu kapsamda Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol ลirketi (SOCAR) tarafฤฑndan TANAP Doฤalgaz ฤฐletim Aล kuruldu. ลirket, TANAP’ฤฑn tasarฤฑmฤฑ, inลaatฤฑ ve bunlarฤฑ takiben iลletilmesini tamamlamak รผzere proje sahibi olarak yetkilendirildi.
Projenin hukuki altyapฤฑsฤฑ 26 Haziran 2012’de ฤฐstanbul’da Tรผrkiye ve Azerbaycan arasฤฑnda imzalanan hรผkรผmetlerarasฤฑ anlaลma ve “Ev Sahibi Hรผkรผmet Anlaลmasฤฑ” ile oluลturuldu.
Sรถz konusu Ev Sahibi Hรผkรผmet Anlaลmasฤฑ, 10 Eylรผl 2014’te TBMM tarafฤฑndan onaylandฤฑ.
Tarihi projenin temel atma tรถreni Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan ve Azerbaycan Cumhurbaลkanฤฑ ฤฐlham Aliyev’in katฤฑlฤฑmฤฑyla 17 Mart 2015’te Kars’ta gerรงekleลtirildi.
Boru hattฤฑna ilk test gazฤฑ 23 Ocak 2018’de basฤฑldฤฑ ve projede en yoฤun dรถnemde 13 bin kiลi istihdam edildi.
Projede, 82 milyon adam/saat iล yapฤฑldฤฑ ve 175 milyon kilometre yol kat edildi, 131 bin adet 13 metre uzunluฤunda boru kaynatฤฑldฤฑ. ฤฐlk kaynaฤa baลlanan tarihten itibaren bin 340 kilometrelik ilk bรถlรผm 887 gรผnde tamamlandฤฑ.
Sakarya geรงiลi, boru hattฤฑ projesi kapsamฤฑnda bin 110 metreyle Avrupa’nฤฑn en uzun nehir geรงiลi oldu.
EKONOMฤฐYE KATKISI
TANAP’ฤฑn inลasฤฑnda kullanฤฑlan borularฤฑn yรผzde 80’i Tรผrkiye’de 6 farklฤฑ firma tarafฤฑndan รผretildi. Kalan yรผzde 20’lik kฤฑsฤฑm ise รin’den ithal edildi.
Sosyal ve รevresel Yatฤฑrฤฑm Programlarฤฑ kapsamฤฑnda boru hattฤฑnฤฑn gรผzergahฤฑndaki illere ekonomik ve sosyal kalkฤฑnma amaรงlฤฑ destek veren TANAP, ayrฤฑca doฤal kaynaklarฤฑn korunmasฤฑna da katkฤฑda bulundu.
TANAP’tan Tรผrkiye’ye gelecek olan doฤalgazฤฑn diฤer hatlardan gelen doฤalgaz fiyatฤฑna gรถre daha hesaplฤฑ olacaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
MALฤฐYET DรลTร
ฤฐlk hesaplamalara gรถre 11,7 milyar dolar olarak belirlenen TANAP’ฤฑn yatฤฑrฤฑm bedeli, proje yรถnetimi ve petrol fiyatlarฤฑnฤฑn inลa dรถneminde dรผลรผk seyretmesiyle 8 milyar dolara kadar dรผลtรผ.
TANAP’ta Gรผney Gaz Koridoru’nun (SGC) yรผzde 51, BOTAล’ฤฑn yรผzde 30, BP’nin yรผzde 12 ve SOCAR Tรผrkiye’nin yรผzde 7’lik hissesi bulunuyor.
Geรงen yฤฑl ekimde Avrupa ฤฐmar ve Kalkฤฑnma Bankasฤฑ (EBRD), TANAP iรงin SGC’ye 500 milyon dolar finansman desteฤi saฤlayacaฤฤฑnฤฑ duyurdu. Ayrฤฑca Avrupa Yatฤฑrฤฑm Bankasฤฑ da martta TANAP’a vereceฤi 932 milyon avroluk finansman desteฤini onayladฤฑ.
