Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), Nisan ayฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon gฤฑda dฤฑลฤฑndaki alt gruplarda dรผลรผล kaydederken, enflasyondaki yavaลlamaya en belirgin katkฤฑnฤฑn enerji grubundan geldiฤini kaydetti.
TCMB Nisan ayฤฑ Aylฤฑk Enflasyon Geliลmeleri Raporunda ลรถyle denildi:
“Nisan ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,85 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,92 puan azalarak yรผzde 10,94โe gerilemiลtir. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon gฤฑda dฤฑลฤฑndaki alt gruplarda dรผลรผล kaydederken, enflasyondaki yavaลlamaya en belirgin katkฤฑ enerji grubundan gelmiลtir. Gฤฑda fiyatlarฤฑ gerek iลlenmemiล gerekse iลlenmiล รผrรผnlerde mevsimsel eฤilimine kฤฑyasla yรผksek bir oranda artmฤฑลtฤฑr.
Enerji fiyatlarฤฑnda uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki sert dรผลรผลรผn yansฤฑmalarฤฑyla azalฤฑล eฤilimi sรผrmรผลtรผr. Hizmet enflasyonu, salgฤฑna baฤlฤฑ olarak faaliyetin kesintiye uฤradฤฑฤฤฑ kalemler baลta olmak รผzere, alt gruplar genelinde azalmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde temel mal grubu enflasyonu Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑna raฤmen yavaลlamฤฑลtฤฑr. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu ve eฤilimi gerilemiลtir.
Deฤerlendirmeler
Nisan ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,85 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,92 puan gerileyerek yรผzde 10,94 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,38 ve 0,56 puan azalarak yรผzde 11,27 ve 9,93 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre gฤฑda grubunun katkฤฑsฤฑ 0,29 puan artmฤฑล enerji, hizmet, temel mal ve alkol-tรผtรผn-altฤฑn gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ ise sฤฑrasฤฑyla 0,78, 0,21, 0,11 ve 0,11 puan azalmฤฑลtฤฑr.
Hizmet fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 0,22 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,66 puan dรผลerek yรผzde 11,76 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm alt gruplarda gerilemiลtir. En belirgin yavaลlama lokanta-otel ve ulaลtฤฑrma gibi salgฤฑn hastalฤฑฤa baฤlฤฑ olarak faaliyeti kesintiye uฤrayan sektรถrlerde izlenmiลtir. Nitekim hizmet enflasyonundaki yavaลlamada, havayolu ile yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ, eฤlence-kรผltรผr, paket tur, kuafรถr ve berber gibi fiyat derlemenin mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑ bazฤฑ kalemlerdeki yatay seyir de etkili olmuลtur.
Haberleลme hizmetlerindeki aylฤฑk fiyat dรผลรผลรผnde telefon gรถrรผลme รผcretlerindeki gerileme รถne รงฤฑkarken, mevsimsel etkilerden arฤฑndฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda kiralarฤฑn artฤฑล hฤฑzฤฑnda yavaลlama kaydedilmiลtir.
Diฤer taraftan, dรถviz kuruna duyarlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan bakฤฑm-onarฤฑm hizmetlerinde bu dรถnemde fiyatlar yรผksek bir oranda artmฤฑลtฤฑr.
Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu Nisan ayฤฑnda 0,30 puan dรผลรผลle yรผzde 7,88 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mal grubunda yataya yakฤฑn bir seyir izlerken, diฤer alt gruplarda gerilemiลtir. Dayanฤฑklฤฑ mal grubu fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 2,05 oranฤฑnda artmฤฑล, bu geliลmede otomobil (yรผzde 3,38) ve mobilya (yรผzde
3,63) fiyatlarฤฑnda gรถrรผlen yรผkseliลler belirleyici olmuลtur. Yeni sezon etkisinin izlendiฤi giyim ve ayakkabฤฑ grubunda Nisan ayฤฑ fiyat artฤฑลฤฑ tarihsel ortalamalara kฤฑyasla oldukรงa dรผลรผk gerรงekleลmiล รถzellikle ayakkabฤฑ grubunda salgฤฑna baฤlฤฑ unsurlarฤฑn etkisi hissedilmiลtir. รzetle, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑnฤฑn belli kalemlerdeki olumsuz etkilerine karลฤฑn, genel itibarฤฑyla talep koลullarฤฑna baฤlฤฑ olarak temel mal enflasyonunda da yavaลlama kaydedilmiลtir.
Enerji fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 4,99 oranฤฑnda gerilemiลtir.
Enerji fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลte, uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki gerileme etkili olmuลtur. Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑna raฤmen, akaryakฤฑtve tรผp gaz fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda sฤฑrasฤฑyla yรผzde 12,82 ve yรผzde 11,50 oranฤฑnda dรผลmรผลtรผr. Ayrฤฑca bu dรถnemde, fiyatฤฑ belediyelerce belirlenen ลebeke suyu fiyatlarฤฑ da (yรผzde -1,63) azalmฤฑลtฤฑr. Bu geliลmeler sonucunda, enerji yฤฑllฤฑk enflasyonu 6,51 puan azalarak yรผzde 3,30โa gerilemiลtir.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu Nisan ayฤฑnda 1,23 puan artarak yรผzde 11,28 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada yรผzde 5,23โe, iลlenmiล gฤฑdada ise yรผzde 17,78โe yรผkselmiลtir .
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler, iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑnda hem taze meyve ve sebze hem de diฤer gruplarda yรผksek bir artฤฑลa iลaret etmiลtir. Diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda genele yayฤฑlan artฤฑลlar izlenmekle birlikte, รถzellikle bakliyat (yรผzde 7,54) ve kฤฑrmฤฑzฤฑ et (yรผzde 4,30) fiyatlarฤฑ dikkat รงekmiลtir. Bu dรถnemde, iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn hฤฑzlanmasฤฑnda ekmek-tahฤฑllar, katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar ile alkolsรผz iรงeceklerdeki geliลmeler รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Bu geliลmelerle taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 15,23 ile yatay seyretmiลtir. รzetle, Nisan ayฤฑ gฤฑda fiyat geliลmelerinde salgฤฑna baฤlฤฑ tedbirlerin arz koลullarฤฑna etkisi, dรถneme รถzgรผ gรผรงlรผ talep artฤฑลฤฑ, vergi ayarlamalarฤฑ ve dรถviz kuru geliลmeleri gibi birรงok unsurun belirleyici olduฤu deฤerlendirilmektedir.
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 1,28 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemindeki yรผksek bazฤฑn etkisiyle 1,79 puan azalarak yรผzde 6,71 olmuลtur. Uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑndaki salgฤฑn kaynaklฤฑ dรผลรผล bu dรถnemde de devam etmiลtir. Ancak, Tรผrk lirasฤฑnda gรถzlenen deฤer kaybฤฑna baฤlฤฑ olarak petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn ana eฤilimi yรผkselmiลtir.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon enerji grubunda belirgin olmak รผzere dayanฤฑklฤฑ ve dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑnda gerilerken, diฤer gruplarda yรผkselmiลtir. Aylฤฑk bazda enerji fiyatlarฤฑ belirgin bir oranda gerilerken, diฤer alt gruplarda yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑ kaydedilmiลtir. Enerji รผretici fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลte rafine edilmiล petrol รผrรผnleri ile ham petrol belirleyici olmuลtur. Ara malฤฑ grubu fiyatlarฤฑndaki artฤฑล alt kalemler geneline yayฤฑlmฤฑล, demir-รงelik, tekstil ile ilgili alt kalemler ve kaฤฤฑt รผrรผnlerindeki geliลmeler รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Sermaye mallarฤฑnda metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ile parรงa ve aksesuarlarฤฑ ve makineler kalemlerindeki fiyat yรผkseliลleri etkili olmuลtur.
Dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑndaki fiyat artฤฑลฤฑnda katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar, iลlenmiล taze meyve ve sebzeler ile diฤer tekstil รผrรผnleri dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑnda ise mobilya, mรผcevherat ve ev aletleri รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.”
