Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan yayฤฑnlanan Mayฤฑs ayฤฑ enflasyon rakamlarฤฑnฤฑ deฤerlendirdi.
Tรผketici fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 2,98 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 3,53 puan yรผkseliลle yรผzde 73,50 olarak gerรงekleลmiลtir. Bu dรถnemde, tรผketici yฤฑllฤฑk enflasyonundaki artฤฑล alt gruplar geneline yayฤฑlฤฑrken bu geliลmeye en belirgin katkฤฑ temel mal ve hizmet gruplarฤฑndan gelmiลtir. Mayฤฑs ayฤฑnda, temel mal grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm alt gruplarda artฤฑล kaydetmiลtir. Hizmet grubunda yฤฑllฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ ulaลtฤฑrma hizmetlerinde gรถrece yatay seyrederken, lokanta-otelde daha belirgin olmak รผzere diฤer alt gruplarda yรผkselmiลtir. Gฤฑda fiyatlarฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada gerilerken iลlenmiล gฤฑdada yรผkselmeye devam etmiลtir. Bir รถnceki ay yรผksek oranda artan taze meyve sebze fiyatlarฤฑnda bu dรถnemde sebze fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ olarak kฤฑsmi bir dรผzeltme izlenmiลtir. Enerji fiyatlarฤฑnda ลebeke suyu ve akaryakฤฑt kalemleri รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde, uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑ, dรถviz kuru geliลmeleri ve tedarik zincirinde sรผregelen aksamalarla รผretici fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar sรผrmรผลtรผr. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑndaki yรผkseliล devam etmiลtir.
Deฤerlendirmeler
Mayฤฑs ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 2,98 oranฤฑnda yรผkselmiล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 3,53 puan artarak yรผzde 73,50 olmuลtur (Grafik 1). Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 4,43 ve 3,67 puan artarak yรผzde 61,63 ve 56,04 olarak gerรงekleลmiลtir (Grafik 2).
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre temel mal, hizmet, gฤฑda, enerji ve alkol-tรผtรผn-altฤฑn gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 1,11; 1,09; 0,48; 0,44 ve 0,41 puan artmฤฑลtฤฑr. Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle incelendiฤinde, aylฤฑk artฤฑล รถnceki aya kฤฑyasla B ve C endekslerinde bir miktar dรผลรผล kaydetmiลtir (Grafik 3). Aylฤฑk fiyat artฤฑลlarฤฑ, B endeksini oluลturan iลlenmiล gฤฑda, hizmet ve temel mal gruplarฤฑnda yavaลlamฤฑลtฤฑr (Grafik 4).
Hizmet fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 3,73 oranฤฑnda yรผkselmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 3,60 puan artฤฑลla yรผzde 45,78 olmuลtur. Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon ulaลtฤฑrma hizmetlerinde yataya yakฤฑn bir seyir izlerken, lokanta-otel grubunda daha belirgin olmak รผzere diฤer alt gruplarda yรผkselmiลtir (Grafik 5). Lokanta-otel alt grubunda fiyatlar gerek yemek gerekse konaklama hizmetleri kaynaklฤฑ olarak yรผzde 5,47 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 7,57 puan yรผkseliลle yรผzde 76,83 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr. Diฤer hizmetler alt grubu fiyatlarฤฑ yรผzde 2,97 oranฤฑnda yรผkselirken, iki yฤฑl aradan sonra yeniden baลlayacak olan hac ziyaretlerinin sรผrรผklediฤi paket tur kalemi bu geliลmede รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Ulaลtฤฑrma hizmetlerinde fiyat artฤฑลlarฤฑ (yรผzde 5,14) genele yayฤฑlฤฑrken, yรผksek baz nedeniyle alt grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yatay seyrederek yรผzde 78,16 olmuลtur.
Mevsimsel etkilerden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler, kirada aylฤฑk artฤฑลlarฤฑn bir miktar hฤฑzlandฤฑฤฤฑna iลaret etmiลtir. Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu Mayฤฑs ayฤฑnda 3,74 puanlฤฑk yรผkseliลle yรผzde 65,32 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm alt gruplarda yรผkselmiลtir (Grafik 6). Dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑ (altฤฑn hariรง) Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 2,14 oranฤฑnda artarken, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 76,75 olarak gerรงekleลmiลtir. Bu geliลmede bรผyรผk รถlรงรผde mobilya, otomobil ve beyaz eลya fiyatlarฤฑ belirleyici olmuลtur. Diฤer temel mallarda fiyat artฤฑลlarฤฑ grup geneline yayฤฑlmakla birlikte ev ile ilgili temizlik malzemeleri, kiลisel bakฤฑm รผrรผnleri ve konutun bakฤฑm onarฤฑmฤฑna yรถnelik malzemeler รถne รงฤฑkmฤฑล, grup aylฤฑk enflasyonu yรผzde 3,94 olmuลtur. Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ yรผzde 4,63 oranฤฑnda gerรงekleลmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon 3,52 puan artฤฑลla yรผzde 29,27โye yรผkselmiลtir.
Enerji fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 2,90 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 3,01 puanlฤฑk yรผkseliลle yรผzde 121,21 olmuลtur (Grafik 7). Bu geliลmede yรถnetilen yรถnlendirilen kalemlerden ลebeke suyu (yรผzde 6,48) ve TL cinsi petrol fiyatlarฤฑ ile akaryakฤฑt (yรผzde 3,97) fiyatlarฤฑ belirleyici olmuลtur. Bu dรถnemde katฤฑ yakฤฑt fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar devam ederken, tรผp gaz fiyatlarฤฑnda bir miktar dรผลรผล gรถrรผlmรผลtรผr.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecek fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 1,63 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 2,53 puan yรผkselerek yรผzde 91,63 olmuลtur (Grafik 7). Yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada 3,06 puan dรผลรผลle yรผzde
97,61 seviyesine gerilerken, iลlenmiล gฤฑdada 7,92 puan artฤฑลla yรผzde 86,01 seviyesine yรผkselmiลtir (Grafik 8).
ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler sebze fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ olarak taze meyve ve sebze kaleminde fiyatlarฤฑn gerilediฤine iลaret ederken, diฤer iลlenmemiล gฤฑda kaleminde genele yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ izlenmiลtir. Bu grupta kฤฑrmฤฑzฤฑ et, beyaz et ile sรผtรผn yanฤฑ sฤฑra pirinรง ve kuruyemiล yรผksek katkฤฑlarฤฑyla dikkat รงekmiล, yumurta ise fiyat dรผลรผลรผyle diฤer alt kalemlerden ayrฤฑลmฤฑลtฤฑr. ฤฐลlenmiล gฤฑdada, ekmek ve tahฤฑllar kaleminde fiyatlarฤฑn yรผzde 3,65 oranฤฑnda artmasฤฑyla yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 90,69 seviyesine yรผkselmiลtir. Diฤer iลlenmiล gฤฑdada aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ daha belirgin olurken, bu grupta peynir ve diฤer sรผt รผrรผnleri baลta olmak รผzere katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar, รงay-kahve, et รผrรผnleri, ลeker ve baฤlantฤฑlฤฑ รผrรผnler รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
Alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 6,53 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 66,62 seviyesine yรผkselmiลtir. Bu geliลmede รผretici firmalar kaynaklฤฑ yapฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ belirleyici olurken, bu grubun aylฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑsฤฑ 0,28 puan olmuลtur.
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 8,76 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 10,34 puan yรผkseliลle yรผzde 132,16 olmuลtur (Grafik 9 ve Tablo 2). Son dรถnem dรถviz kuru geliลmeleri, emtia fiyatlarฤฑnda ulaลฤฑlan yรผksek seviyeler ve tedarik zincirlerindeki aksaklฤฑklar รผretici fiyatlarฤฑnฤฑ olumsuz etkilemiลtir. Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon ara mallarฤฑnda yataya yakฤฑn seyrederken diฤer alt gruplarda yรผkselmiล, รถzellikte enerji enflasyonundaki artฤฑล dikkat รงekmiลtir (Grafik 10). Fiyat artฤฑลlarฤฑ alt kalemler geneline yayฤฑlฤฑrken, elektrik-gaz รผretimi ile daฤฤฑtฤฑmฤฑ, diฤer madencilik ve taล ocaฤฤฑ รผrรผnleri, gฤฑda รผrรผnleri, iรงecekler, inลaat sektรถrรผ ile baฤlantฤฑlฤฑ olan metalik olamayan mineral รผrรผnler ve aฤaรง รผrรผnlerindeki artฤฑลlar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Elektrik-gaz รผretim ve daฤฤฑtฤฑmฤฑ fiyatlarฤฑ aylฤฑk bazda yรผzde 38,49 yรผkselirken, bu geliลmede bรผyรผk รถlรงรผde gaz imalatฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑล etkili olmuลtur.
