Enflasyon, kur baskฤฑsฤฑ, iลรงilik ve enerji gibi maliyetlerin yarattฤฑฤฤฑ olumsuz tabloyla mรผcadele eden hazฤฑr giyim ve konfeksiyon sektรถrรผ, รถzellikle sabit kur politikasฤฑyla birlikte ihracat gรผcรผnรผ kaybediyor. ฤฐhracatฤฑn yรผzde 70โe yakฤฑnฤฑnฤฑ Avrupa Birliฤi รผlkelerine gerรงekleลtiren sektรถr, bu pazarฤฑ Bangladeล, Vietnam, Hindistan gibi yรผkselen รผreticilere kaptฤฑrmak รผzere.
Dรผnya gazetesinden Nurdoฤan Arslan Ergรผn’รผn haberine gรถre 2022โde 21.2 milyar dolar ihracat gerรงekleลtiren hazฤฑr giyim ve konfeksiyon sektรถrรผ, 2023โe geldiฤinde yฤฑlฤฑn ilk 3 ayฤฑnda yรผzde 4.4 oranฤฑnda bir kayฤฑp yaลadฤฑ. Kur politikasฤฑ ve enflasyonist baskฤฑnฤฑn devam etmesi halinde yฤฑlsonuna kadar beklenen kayฤฑp ise yรผzde 10โlara kadar รงฤฑkฤฑyor. Perakende tarafฤฑ da dahil edildiฤinde 2 milyondan fazla kiลiye istihdam saฤlayan sektรถrde, yaลanacak daralmayla iล gรผcรผ kaybฤฑnฤฑn da yรผzde 10โlarฤฑ bulacaฤฤฑ tahmin ediliyor. Maliyetlerle baลa รงฤฑkamayacak birรงok firmanฤฑn da kepenkleri kapatacaฤฤฑ sesleri yรผkseliyor.
“AB AVUCUMUZDAN UZAK DOฤUโYA KAรIYOR”
Tรผrk hazฤฑr giyim sektรถrรผnรผn rekabetรงi olmayan kur sebebiyle ana pazar ABโde iล alamamaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden TOBB Hazฤฑr Giyim ve Konfeksiyon Komitesi Baลkanฤฑ ลeref Fayat, โMasraflarฤฑmฤฑz artmaya devam etti ama aynฤฑ oranda iล alamadฤฑk. Vietnam, Bangladeล, Pakistan, รin gibi รผlkelere karลฤฑ yรผzde 15 olan fiyat farkฤฑmฤฑz ลu an yรผzde 40โlara รงฤฑktฤฑ. Yรผzde 40 farkla da kimse bize sipariล vermiyor. Yรผzde 40 farkฤฑn en az yรผzde 20โsi de baskฤฑlanan kur kaynaklฤฑโ dedi. Sรถz konusu รผlkelerin Tรผrkiye karลฤฑsฤฑnda AB pazarฤฑnda yรผzde 40 bรผyรผdรผฤรผnรผ sรถyleyen Fayat, ลunlarฤฑ sรถyledi:
โAvrupaโda bizim iki katฤฑmฤฑz bรผyรผyorlar. Geรงmiลte ikinciliฤi kaptฤฑrdฤฑฤฤฑmฤฑz Bangladeลโin ardฤฑndan ลimdi รผรงรผncรผ, dรถrdรผncรผ hatta beลinci sฤฑradakiler รถnรผmรผze geรงmeye baลladฤฑ. AB avucumuzun iรงinden Uzakdoฤuโya kaรงฤฑyor.โ
Fayatโฤฑn yฤฑl sonu รถngรถrรผsรผ ise yรผzde 5 ile 10 arasฤฑnda bir kayฤฑp. โPara politikasฤฑ bรถyle giderse kayฤฑp yรผzde 10โu da bulurโ diyen Fayattโa gรถre, dรถviz kuru 24-25 bandฤฑna รงฤฑkarsa ve enflasyonist baskฤฑ da paralelinde kontrol altฤฑnda tutulursa yakฤฑn coฤrafya ABโnin yeniden Tรผrkiyeโye teveccรผhรผ olur. Fayat, โEn azฤฑndan yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑ iรงin ekonomi yรถnetiminin dengeli bir politika gรผdรผp hem faizi รงok arttฤฑrmadan hem de kurda รงok fazla baskฤฑ olmadan bir denge kurmak zorundaโ dedi. Bankalar kredi musluklarฤฑnฤฑ kapattฤฑฤฤฑ iรงin firmalarฤฑn zaten zorda olduฤunu sรถyleyen ลeref Fayat, โBu ลekilde devam ederse bu para politikasฤฑyla yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda รงok fazla oyuncunun devre dฤฑลฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ ve รถnemli bir istihdam kaybฤฑ yaลayacaฤฤฑmฤฑzฤฑ gรถzlemliyorum. ฤฐstihdamda yรผzde 10โlarฤฑ bulan bir kaybฤฑmฤฑz olacakโ diye konuลtu.
“FฤฐYAT TUTMUYOR DAR BOฤAZDAYIZ”
Hazฤฑr giyim ihracatฤฑnda yaลanan dรผลรผลlere dikkat รงeken Tรผrkiye Giyim Sanayicileri Derneฤi (TGSD) Baลkanฤฑ Ramazan Kaya, buradaki en bรผyรผk nedeni de โfiyat tutturamamaโ olarak aรงฤฑkladฤฑ. Kaya, โลu an fiyat tutturamadฤฑฤฤฑmฤฑz iรงin mรผลteri kayฤฑplarฤฑnฤฑ รงok ciddi olarak hissetmeye baลladฤฑk. Giden mรผลteriyi tekrar kazanmak imkansฤฑz gibi bir ลeyโ dedi. ฤฐลรงilik maliyetlerinin 350- 400 dolarlardan 650 dolarฤฑn รผzerine รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Kaya, finansmana ulaลฤฑm sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑnฤฑn da eklenmesiyle sektรถrรผn รถzellikle AB pazarฤฑnda rekabet gรผcรผnรผ kaybettiฤini belirtti. Kayaโya gรถre, iลรงilik, finansman gibi maliyetlerin โaลฤฑrฤฑโ artฤฑลฤฑnฤฑn yanฤฑnda sabit dรถviz kuru sektรถrde โdar boฤazโ yaลatฤฑyor. Kaya, โKur enflasyon oranฤฑnda artarsa hayat biraz daha normalleลir. Sฤฑkฤฑntฤฑ bitmez ama sonrasฤฑ iรงin adฤฑm olurโ dedi.
ลu an satฤฑลlarฤฑn pazar kaybetmeme adฤฑna zararฤฑna yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden Kaya, โKurun artmasฤฑnฤฑ daha fazla para kazanmak iรงin deฤil fiyat tutturmak, ayakta kalmak iรงin istiyoruz. รnรผmรผzdeki dรถnem รงarklar biraz daha zor dรถnecekโ dedi. Kaya, kapanma ve iล durdurmalar yaลanacaฤฤฑna dikkat รงekti ve โGeรงen yฤฑl taleple yeni yatฤฑrฤฑmlar yapฤฑldฤฑ. Bu yฤฑl ise kayฤฑplar yรผzรผnden kapasitede yรผzde 50โlere varan boลluk varโ dedi.
Daralan Avrupa pazarฤฑna dampingi fiyatla hรผcum var
Uludaฤ Hazฤฑr Giyim ve Konfeksiyon ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi’nin (UHKฤฐB) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Nรผvit Gรผndemir, sektรถrรผn rekabet gรผcรผndeki dรผลรผลe vurgu yaptฤฑ. UHKฤฐB 2022 yฤฑlฤฑ Olaฤan Genel Kurul Toplantฤฑsฤฑ gerรงekleลtirildi. Yฤฑlฤฑn ilk 3 ayฤฑnda Tรผrkiye hazฤฑr giyim ihracatฤฑnฤฑn yรผzde 4,4 azalฤฑลla 5 milyar 204 milyon dolar olduฤunu, UHKฤฐBโin yรผzde 4,6 azalฤฑลla 273 milyon dolar ihracat gerรงekleลtirildiฤini anlatan Gรผndemir ลรถyle konuลtu:
โDaralan Avrupa pazarฤฑnda bir taraftan hacim dรผลerken diฤer taraftan Uzakdoฤu รผlkelerinin dampingli fiyatlarla pazara hรผcum etmesi sรถz konusu. รlkemizdeki dรถviz politikalarฤฑ enerji ve iลรงilik maliyetlerimizi rekabetรงiliฤin dฤฑลฤฑna taลฤฑyor. รretim metotlarฤฑmฤฑzda daha fazla verimlilik ve otomasyona รงalฤฑลmamฤฑz gerekir. Pazardaki รผrรผn segmentinde kendimizi doฤru konumlandฤฑrmamฤฑz da gerekecektir.โ
TรRKฤฐYE’DEKฤฐ ALIMLAR YรZDE 30 DAHA PAHALI
Akdeniz Hazฤฑr Giyim ve Konfeksiyon ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi (AHKฤฐB ) Baลkanฤฑ Gรผrkan Tekin, artan iลรงilik รผcretleri ve yรผksek รผretim maliyetleri nedeniyle ihraรง pazarlarฤฑnda fiyat artฤฑrmak durumunda kaldฤฑklarฤฑnฤฑ, Avrupa Birliฤi pazarฤฑnda rakip รผlkelere gรถre Tรผrkiyeโden yapฤฑlan alฤฑmlarฤฑn yรผzde 30 daha pahalฤฑ hale geldiฤini aรงฤฑkladฤฑ. Baลkan Tekin, etkin devlet desteklerinin artฤฑrฤฑlmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu.
TEลVฤฐK MEKANฤฐZMALARI HIZLA DEVREYE ALINMALI
Tekin ลu bilgileri verdi:
โTรผrk hazฤฑr giyim ve konfeksiyon sektรถrรผ olarak uluslararasฤฑ pazarlarda ciddi bir daralma yaลฤฑyoruz. Nisan sonu ve mayฤฑs itibarฤฑyla daralmanฤฑn daha da artmasฤฑndan endiลe ediyoruz. AB’den aldฤฑฤฤฑmฤฑz sipariลler hฤฑzla รin baลta olmak รผzere Uzak Doฤu รผlkelerine kayฤฑyor. Bunun en รถnemli nedeni dรถviz kurunun rekabet edebilir seviyede olmamasฤฑ. Maliyetler hฤฑzla artarken dรผลรผk kurdan dolayฤฑ dรผnya pazarlarฤฑnda fiyat tutturamฤฑyoruz. ฤฐลletmelerimiz zararฤฑna da olsa mรผลterilerini tutmaya รงalฤฑลฤฑyor ama bu durum sรผrdรผrรผlebilir deฤil. Belirsizlikler arttฤฑ. Mรผลterilerimiz alternatif tedarikรงilere yรถnelik arayฤฑล iรงinde. ฤฐลletmelerimiz de maliyet avantajฤฑ saฤlayan farklฤฑ รผlkelerde yatฤฑrฤฑm planlarฤฑna yรถneldi. Etkin destek ve teลvik mekanizmalarฤฑnฤฑn hฤฑzla devreye alฤฑnmasฤฑnฤฑ istiyoruz.โ
“ฤฐHRACATรI DEPREM ETKฤฐLERฤฐ NEDENฤฐYLE REKABETรฤฐ OLMAKTA รOK ZORLANIYOR”
Gรผneydoฤu Anadolu ฤฐhracatรงฤฑ Birlikleri (GAฤฐB) Koordinatรถr Baลkanฤฑ, Gรผneydoฤu Anadolu Tekstil ve Hammaddeleri ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Fikret Kileci, โBaskฤฑ altฤฑndaki kur kimsenin iลine gelmezโ dedi. Kileci ลรถyle konuลtu:
โArtฤฑk dรผnyada mal satmak, ayakta kalabilmek รงok zor. Hesabฤฑ iyi yapmak gerekiyor. Hata yapma lรผksรผmรผz yok. รretici, ihracatรงฤฑ hem kur politikasฤฑ hem de depremin etkileri nedeniyle rekabetรงi olmakta รงok zorlanฤฑyor. AB pazarฤฑ ve diฤer pazarda daralma olduฤunu sรถyleyebiliriz. Seรงime kadar da bu zorlu sรผrecinin devam edeceฤi gerรงeฤi var. Deprem nedeniyle istihdam kaybฤฑ bรถlgemizde oldu ama iลleri aksatacak kadar deฤil. En fazla kayฤฑp bu konuda Kahramanmaraลโtadฤฑr. Beลeri sermaye iลverenin en รถnemli konusu. Buradaki insanlarฤฑn baลka yerlere gitme arayฤฑลฤฑna girmemesi ve gidenlerin de dรถndรผrรผlmesi iรงin รงaba harcanmalฤฑ.โ
