Elon Musk, bir CEO’ya verilen en yรผksek maaล paketini almaya hazฤฑrlanฤฑyor. Bu paket, onu kurduฤu ลirketin ve onsuz yรถnetilemeyen yรถnetim kurulunun baลฤฑnda tutmak iรงin yapฤฑlan bir kumar olarak gรถrรผldรผ.
Perลembe gรผnรผ yapฤฑlacak oylamada, Teksas’ฤฑn Austin kentindeki Tesla hissedarlarฤฑnฤฑn, Musk’ฤฑn robot taksiler, insansฤฑ robotlar ve Tesla’nฤฑn ลimdiki bรผyรผklรผฤรผnรผn altฤฑ katฤฑ bir piyasa deฤeri hayallerini gerรงekleลtirirse 1 trilyon dolar deฤerinde olacak maaล paketini onaylamalarฤฑ bekleniyor. Bu karar, ona sadece bir tazminat deฤil, Tesla’nฤฑn geleceฤinin hรขlรข kendisinin geleceฤi olduฤunu ฤฑsrarla savunan adama ait olduฤunun teyidini de verecektir.
รnรผmรผzdeki on yฤฑl iรงin belirlenen hedefler, baลlฤฑktaki rakam kadar yรผksek: bugรผnkรผ 1,5 trilyon dolardan 8,5 trilyon dolara รงฤฑkacak piyasa deฤeri; yaklaลฤฑk 400 milyar dolarlฤฑk dรผzeltilmiล EBITDA; 20 milyon araba satฤฑลฤฑ; ve รถnรผmรผzdeki on yฤฑl iรงinde bir milyon robot taksi ve Optimus robotunun piyasaya sรผrรผlmesi. Onaylanmasฤฑ halinde Musk’ฤฑn hissesi yaklaลฤฑk yรผzde 15’ten yรผzde 25’e รงฤฑkacak ve bu kontrol transferi, ona uzun sรผredir aradฤฑฤฤฑ artan etkiyi saฤlayacak.
Maaล paketi, Musk’ฤฑn ลirket vizyonunu onaylฤฑyor
Musk, aylardฤฑr yeni bir รผcret paketi hazฤฑrladฤฑ. Bu paket, hem bir รถdรผl hem de bir gereklilik olarak sunuldu. Amaรง, onun unvanฤฑndan รงok, adฤฑnฤฑ taลฤฑyan ลirkete odaklanmasฤฑnฤฑ saฤlamak iรงin gereken bir maliyet yaratmaktฤฑ. Tesla’nฤฑn son bilanรงo aรงฤฑklamasฤฑnda, Musk daha fazla kontrol arzusunu doฤrudan mekanize bir imparatorluk vizyonuyla iliลkilendirmiลti. Yรถnetim kurulu ise bu kararฤฑ ona bฤฑrakmaya istekli gรถrรผnรผyor.
รcret planฤฑnฤฑn savunucularฤฑ, Tesla‘nฤฑn vizyonunun tek bir kiลinin vizyonu ve varlฤฑฤฤฑna dayandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor. Geรงen hafta, yรถnetim kurulu baลkanฤฑ Robyn Denholm, oylamayฤฑ ลirket iรงin bir “dรถnรผm noktasฤฑ” olarak nitelendirerek, oylamanฤฑn geรงmemesi durumunda Musk’ฤฑn ayrฤฑlmaya itilebileceฤini veya “Elon’u bรผyรผk ลeyler baลarmaya motive eden bir ortam yaratฤฑlamayacaฤฤฑnฤฑ” ve bunun da “Tesla’ya รถnemli bir deฤer kaybettireceฤini” sรถyledi. Uzun sรผredir Tesla’nฤฑn destekรงisi olan Dan Ives de bu gรถrรผลe katฤฑlarak Musk’ฤฑ ลirketin “en bรผyรผk varlฤฑฤฤฑ” olarak nitelendirdi.
Vaatler ve gerรงekleลenler arasฤฑndaki uรงurum
Ancak Musk, yฤฑllardฤฑr Tesla’da bir yapay zeka devrimi vaat ediyor. Vaatler arasฤฑnda robot taksiler, insansฤฑ iลรงiler, sahipleri uyurken kendi kendine sรผren arabalar vardฤฑ. Bunun yerine ortaya รงฤฑkan ลey bir dizi demo, gecikme ve prototip oldu. ฤฐlk รถzel robot taksi 2024’te tanฤฑtฤฑldฤฑ, ancak bu Musk’ฤฑn yฤฑllar รถnce vaat ettiฤi ลey deฤildi. 2019’da Musk, “gelecek yฤฑl, kesinlikle bir milyondan fazla robot taksi yollarda olacak” demiลti. Bu yฤฑl, bazฤฑlarฤฑ nihayet yollara รงฤฑktฤฑ.
Musk, 2022’de ilk kez gรถsterilen ve ลu anda rutin fabrika gรถrevlerini yerine getiren, ancak bunun รถtesine geรงemeyen insansฤฑ robot Optimus konusunda da aynฤฑ derecede iyimser. Geรงen yฤฑl Musk, Tesla’nฤฑn 2025’in sonuna kadar Optimus’u satmaya baลlayabileceฤini sรถylemiลti, ancak bu da gerรงeklerle รงeliลen bir baลka son tarih.
Muhalefet ve yรถnetim sorunu
Bu paket, CEO’larฤฑn maaลlarฤฑ iรงin sadece bรผyรผklรผฤรผyle deฤil, aynฤฑ zamanda resmileลtirdiฤi ลeylerle de aลฤฑrฤฑ bir รถlรงรผt oluลturuyor. Performans ve gรผรง arasฤฑndaki iliลkiyi yeniden yazarak, bir รผcret planฤฑnฤฑ bir yรถnetiลim moduna dรถnรผลtรผrรผyor. Musk’ฤฑn yapay zeka giriลimi xAI, artฤฑk Tesla ile veri ve donanฤฑm paylaลฤฑyor ve bu da Musk’ฤฑn sahibi olduฤu ลirketler ile ona รถdeme yapan ลirketler arasฤฑndaki รงizgiyi bulanฤฑklaลtฤฑrฤฑyor. Hissedarlar iรงin bu durum rahatsฤฑz edici bir simetri yaratฤฑyor: Tesla, Musk’ฤฑn dikkatini รงekmek iรงin daha fazla para รถdemeye devam etse de, Musk yatฤฑrฤฑmcฤฑlara dikkatinin paha biรงilemez olduฤunu sรถylemeye devam ediyor.
Muhalefet sฤฑnฤฑrlฤฑ ama gรผrรผltรผlรผydรผ. Norveรง’in 1,6 trilyon dolarlฤฑk servet fonu hayฤฑr oyu verdi. Vekil danฤฑลmanlar ISS ve Glass Lewis de bu gรถrรผลe katฤฑldฤฑ. Yรถnetim kadrosu da anlaลmanฤฑn Musk’ฤฑn kontrolรผnรผ sฤฑnฤฑrlฤฑyormuล gibi gรถsterirken aslฤฑnda pekiลtireceฤini savunarak muhalefete katฤฑldฤฑ. CalPERS, paketin “benzer ลirketlerin CEO’larฤฑnฤฑn maaล paketlerinden รงok daha bรผyรผk” olduฤunu ve “gรผcรผ tek bir hissedarda daha da yoฤunlaลtฤฑracaฤฤฑnฤฑ” belirtti.
Musk’ฤฑn รถnceki, yaklaลฤฑk 56 milyar dolarlฤฑk maaล paketi, Ocak 2024’te Delaware yargฤฑcฤฑ Kathaleen McCormick tarafฤฑndan “derin kusurlu” ve yรถnetim kurulunun CEO’su karลฤฑsฤฑnda “pasif” olduฤu gerekรงesiyle iptal edilmiลti. Bu karar, Tesla’nฤฑn Teksas’a taลฤฑnmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ oldu. Tesla, ayrฤฑca “iรง” anlaลmazlฤฑklar iรงin tek yetkili mahkeme olarak Teksas Ticaret Mahkemesini ilan etti. Bu deฤiลiklik, hissedarlarฤฑn itirazlarฤฑnฤฑ daha az olasฤฑ, daha yavaล ve daha pahalฤฑ hale getiriyor.
Perลembe gรผnkรผ oylama tazminatla ilgili olabilir, ancak alt metin yรถnetiลimdir. Tesla, ulusal bรผtรงe bรผyรผklรผฤรผnde bir รผcret planฤฑnฤฑ kesinleลtirmek รผzere. Planฤฑn beklenen kabulรผ, gรผรง dengesinin ลirketin hฤฑrsฤฑ kadar yoฤunlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Trilyon dolarlฤฑk oylama, Musk’ฤฑn hรขlรข Tesla’da ipleri elinde tutup tutmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirleyecek.
